Матбуғат айы

Башҡорт Википедияһы барығыҙҙы ла башҡорт телендәге ваҡытлы матбуғатҡа яҙылырға саҡыра.

Өлгө өсөн һәр википедиясы иң кәмендә башҡорт телендәге бер баҫмаға яҙылырға йөкләмә алды.
Башҡорт Википедияһының «Матбуғат айы» рубрикаһында ай дауамында башҡорт телендәге баҫмалар һәм уларҙа эшләгән арҙаҡлы шәхестәр тураһында Википедия мәҡәләһе баҫтырыласаҡ. Уҡығыҙ, мәғлүмәт өҫтәгеҙ, баҫмаға яҙылығыҙ!
Бөгөн «Киске Өфө» гәзитен тәҡдим итәбеҙ.

KiskeUfa JPG.jpg

Киске Өфө — Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөлә 2002 йылдың ноябренән донъя күреп килгән ижтимағи-сәйәси-мәҙәни гәзит, аҙнаның шәмбе көнөндә башҡорт телендә сыға һәм Башҡортостандағы, Рәсәйҙәге, донъялағы яңылыҡтарға, башҡорт мәҙәниәтенә, башҡорт тарихына ҙур урын бирә.

Ойоштороусыһы — Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте.

Баш мөхәррире — Янбаева Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы


дауамы...

Һайланған мәҡәлә

Nizami Rug Crop.jpg

Әбү Мөхәммәт Ильяс ибн Йософ  — Низами́ Гянджеви́ тәхәллүсе менән танылған (1141 йылдар тирәһе, Ғәнжә, Илдегизеттәр дәүләте (беҙҙең быуатта — хәҙерге Әзербайжандағы ҡала) — яҡынса 1209 йылда, (шунда уҡ)) — фарсы шиғриәтенең классигы, урта быуаттар Көнсығышының (макрорегион) иң бөйөк шағирҙарының береһе. Фарсы эпик әҙәбиәтенең арҙаҡлы шағир-романтигы. Фарсы эпик шиғриәтенә аралашыу теле һәм реалистик стилде индереүсе.

Ғәҙәти халыҡ ауыҙ-тел ижады һәм яҙма-тарихи хроникаларҙағы темаларын ҡулланып, Низами үҙенең поэмалары аша Оло Ирандағы исламға ҡәҙәре һәм хәҙерге ислам осорҙарын берләштерә.

Низамиҙың героик-романтик шиғриәте быуаттар дауамында бар фарсы телле халыҡты һәм уға эйәрергә теләгән йәш шағирҙар, яҙыусылар һәм драматургтарға оҙаҡ йылдар Персияның үҙендә генә түгел, бар тирә-яҡ биләмәләрҙә ҙур йоғонто яһай. Шулай уҡ күрше Әзербайжан, Әрмәнстан, Афғанстан, Грузия, Һиндостан, Иран, Пакистан, Тажикстан, Төркиә, Үзбәкстан мәҙәниәте лә бынан ситтә ҡалмай.

Уның ижады бөйөк шағирҙар: Хафиз Ширази, Йәләлетдин Руми һәм Саади ижадтарына ла йоғонто яһай. Уның биш мәснәүиһе («Хәмсә» күләмле поэмаһы) төрлө белем өлкәләренән алынған темаларҙы сағылдыра һәм дан ҡаҙана. Поэмаларҙың геройҙары — Хосров һәм Ширин, Ләйлә һәм Мәжнүн, Искәндәр — бөгөнгө көндә лә барлыҡ ислам донъяһында ла, башҡа илдәрҙә лә билдәле.

1991 йыл, тыуыуына 850 йыл тулыу уңайынан, ЮНЕСКО тарафынан Низами йылы тип иғлан ителә. ...дауамы

Яҡшы мәҡәлә

Ufa Wiki-Conference 2014 (photos by HalanTul; 2015-04) 143.JPG

Урта урал һөйләше — башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты һөйләштәренең береһе.

Урта урал һөйләше Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы (Аҡа, Аҡабаш, Абдулла, Борғатъя, Бәләкәй Аҡа, Оло Аҡа, Оло Ҡыҙылбай, Тәкәуыл, Әжекәй ауылдары), Свердловск өлкәһенең Красноуфимск (Аҡҡул, Бишкәү, Боғалыштөҙ, Бәйәктөҙ, Ҡуян, Озерки-Табанлыкүл, Оло Төрөш, Рахманғол, Урта Боғалыш, Үрге Боғалыш, Һыҙғы-Сыҫҡы, Яңы Боғалыш ауылдары), Түбәнге Һырға (Аҡбаш, Араҡай, Бәхмәт, Ишем, Өфө-Шигер, Үрге Бәйәк, Үрмәкәй, Шәкүр (Өпәй) ауылдары), Әртә (Биккенә-Иҫке Биткенә, Әжеғол, Әртә-Шигер ауылдары) һәм Әшит (Ғәйнә ауылы) райондары, Силәбе өлкәһенең Наҙы-Петровск районы (Арыҫлан ауылы) биләмәләрендә таралған. Был төбәктә башҡорттарҙың башлыса өпәй, йәнә һыҙғы, ҡошсо, ғәйнә, терһәк ырыуы вәкилдәренең һәм типтәрҙәрҙең бер өлөшө йәшәй.

1920—1930 йылдарҙа башҡорт һөйләү телен планлы өйрәнеү эштәре башлана. ХХ быуаттың 1930-сы—1950-се йылдарында башҡорт телендә өс территориаль диалект — фонетик билдә буйынса төркөмләнгән (классификацияланған) ([һ][ҫ], [ҫ], [һ], [ҙ], [с], [п][т]) көнсығыш (төньяҡ-көнсығыш, ҡыуаҡан, төньяҡ-көнбайыш (көнбайыш) һәм көньяҡ (туғай, юрматы), шулай уҡ ете һөйләш (һөйләш — наречие) раҫланған.


↪ д а у а м ы…

Башҡа телдә уҡырға