Төп менюны асырға

Биология (грек телендә Βìο — йәшәү һәм Λoγος — өйрәнеү) — йәнле тәбиғәт тураһында фән. Биология тере организмдарҙы характеристикалау һәм классификациялау, организм төрҙәренең барлыҡҡа килеүен, уларҙың бер-береһе менән һәм тирә-яҡ мөхит менән мөнәсәбәтен өйрәнеү менән шөғөлләнә.

Биология
Рәсем
Практика үтә биолог[d]
Код по Регенсбургской классификации W
Өйрәнеү объекты Тормош һәм Организм
Нимәнән тора Морфология, Экология, Ботаника һәм Зоология
Проект Викиданных wikidata.org/wiki/Wikida…
Commons-logo.svg Биология Викимилектә

Хәҙерге ваҡҡытта бөтә тере организмдарҙы дүрт батшалыҡҡа берләштергәндәр: хайуандар, үҫемлектәр, бактериялар, бәшмәктәр.

Биологияға кергән ботаника, зоология, медицина һымаҡ фәндәр — боронғо фәндәр. Шуға ҡарамаҫтан, биология айырым фән булараҡ 19-сы быуатта, фән эшмәкәрҙәре бөтә тере организмдар өсөн дөйөм булған ҡайһы бер характеристикаларҙы асҡас, үҫешә башлаған. Бөгөнгө көндә биология — алдынғы фәндәрҙең береһе. Биология һәм медицина журналдарында йыл һайын миллиондан ашыу мәҡәләләр баҫыла, шулай уҡ биология мәктәптәрҙә стандарт уҡыу предметы булып тора.

Биология фәне эсендә йүнәлештәрҮҙгәртергә

Биология фәне үҙ эсенә киң дәирәне ала. Шуға ул төрлө йүнәлештәрҙә эшмәкәрлек йәйелдергән бик күп үҙ-аллы фәндәрҙе берләштерә. Үҙ сиратында, был фәндәр тағы ла тарыраҡ өлкәлә махсуслашҡан айырым дисциплиналарға бүленгән. Өйрәнеү объекттарына ҡарап фәндәр:

  • ботаника үҫемлектәрҙе өйрәнеүсе фән.
  • зоология — хайуандар тураһында фән
  • микробиология — микроорганизмдар һәм вирустар тураһындағы фән.

Биология эсендә тикшеренеүҙәр өлкәһенә һәм тикшереү методтарына ҡарап фәндәр:

  • биохимия — тере тәбиғәткә хас химик процестарҙы өйрәнә,
  • биофизика — тере тәбиғәткә хас физик процестарҙы өйрәнә,
  • молекуляр биология — тереклекте молекуляр кимәлдә өйрәнә,
  • күҙәнәк биологияһы һәм цитология —йәнле тәбиғәтте күҙәнәк һәм молекуляр кимәлдә өйрәнә
  • гистология һәм анатомия — тереклекте туҡыма һәм организм кимәлдә өйрәнә,
  • физиология — йәнле тәбиғәттең төрлө кимәлдәрендә тереклек үҙсәнлектәрен өйрәнә,
  • этология — тере организмдарҙын ҡылыҡтарын өйрәнә,
  • экология — тере организмдарҙын мөхит менән бәйләнешен өйрәнә,
  • генетика — нәҫеллек һәм үҙгәреүсәнлек закондарын өйрәнә,
  • үҫеш биологияһы  — организмдарҙың индивидуаль үҫешен өйрәнә,
  • палеонтология һәм эволюцион биология  — тере тәбиғәттең тарихи үҫешен өйрәнеүсе фән.

Биологияның төрлө фәндәр менән берләшеүе һөҙөмтәһендә биомедицина, биофизика (тере тәбиғәтте физик методтар ярҙамында өйрәнә), биометрия һәм ғәмәли ихтияждарға бәйле космик биология, социобиология, хеҙмәт физиологияһы, бионика тигән дисциплиналар барлыҡҡа килгән

Биологик дисциплиналарҮҙгәртергә

Акарология — Анатомия — Альгология — Антропология — Арахнология — Бактериология — Биогеография — Биогеоценология — Биотехнология — Биоинформатика — Океан биологияһы — Биометрия — Бионика — Биосемиотика — Биоспелеология — Биофизика — Биохимия — Ботаника — Биомеханика — Биоценология — Биоэнергетика (фән) — Бриология — Вирусология — Генетика — Геоботаника — Герпетология — Гидробиология— Гистология — Дендрология — Зоология — Зоопсихология — Иммунология — Ихтиология — Колеоптерология — Космик биология — Ксенобиология — Лепидоптерология — Лихенология — Малакология — Микология — Микробиология — Мирмекология — Молекуляр биология — Морфология (биология) — Нейробиология — Орнитология — Палеонтология — Палинология — Паразитология — Радиобиология — Систематика — Синтетик биология — Спонгиология — Таксономия — Теоретик биология — Териология — Токсикология — Фенология — Физиология — ҮНС-һы физиологияһы — Хайуандар һәм кеше Физиологияһы — Үҫемлектәр физиологияһы — Фитопатология — Цитология — Эволюцион биология — Экология — Эмбриология — Эндокринология — Энтомология — Этология. Шулай итеп, биология фәненең төп өйрәнеү объекты — йәнле тәбиғәт, тере организмдар.


.

Үҙгәртергә


Фән йүнәлештәре | Фән тураһында…
Гуманитар | Йәмғиәт | Тәбиғи | Техник | Практик
Математика | Физика | Химия | География | Астрономия | Геология | Биология | Тарих | Тел белеме | Филология | Фәлсәфә | Психология | Социология | Антропология | Иҡтисад | Информатика