Төп менюны асырға
Иман шарттары

Тәүхид
Фәрештәләр
Китаптар
Пәйғәмбәрҙәр
Яуап көнө
Тәҡдир

Исламдың биш нигеҙе

Шәһәҙәт
Намаҙ
Ураҙа
Зәкәт
Хаж

Шәхестәр

Мөхәммәт
Ислам пәйғәмбәрҙәре
Сәхәбәләр
Хәлифәләр

Иерусалимда (Әл-Ҡудсиҙа) «Аллаһу әкбәр» тигән яҙыу .
«Аллаһу әкбәр» күфә яҙмаһында .

Тәкби́р (ғәр. تكبير‎ — ҙурлау‎) — Исламда: Аллаһу тәғәләне «Аллаһу әкбәр» тип ҙурлау (ғәр. الله أكبر‎)[1]. Ғәрәп теленән «Аллаһу әкбәр» ғибәрәһе: «Аллаһ — бөйөк!» тигәнде аңлата[2] или «Аллах — величайший»[3]. Тантаналы осраҡтарҙа ҡулланыла. Тәкбир аҙанда, намаҙҙа, [Ҡорбан байрамы]]нда һәм зекерҙә әйтелә. «Аллаһу әкбәр» ғибәрәһе бер нисә дәүләттең байрағында яҙылған. Тәкбир Ҡөрьән Кәримдә,[4] Ислам барлыҡҡа килгән осорҙағы риүәйәттәрҙә билдәләнгән, шулай уҡ хәҙерге ислами сәйәси төркөмдәрҙә ҡулланыла[2].

ЭтимологияһыҮҙгәртергә

Әкбәр — кәби́р тигән сифаттың сағыштырма һәм артыҡлыҡ дәрәжәһе(كبير‎) — «олораҡ», «мөһимерәк» тигәнде аңлата. Аллаһы тәғәлә сифаты булараҡ «бөйөктәрҙән бөйөк» мәғәнәһендә ҡулланыла[3]. «Аллаһу әкбәр» ғибәрәһе тәкби́р тип атала (تكبير‎ «данлау»), шул уҡ к-б-р өндәренә ҡоролған (كبر‎).

ҠулланылышыҮҙгәртергә

Тәкбир төрлө осраҡта ҡулланыла; йышыраҡ тантана, шатлыҡ билдәһе булып тора. Атап әйткәндә, тәкбир мосолман яугирҙәрҙең ораны булараҡ ҡулланыла. Мөһим телмәрҙәрҙән һуң ҡул сабыу урынына ла тәкбир әйтелә.

Мосолман йолаларында тәкбир йыш ҡулланыла. Хәләл иткә лә мал тәкбир әйтеп салына. Многократное произнесение такбира является одной из характерных особенностей мусульманского культа. Ғәрәп яҙмаһында шамаилдәр өсөн дә файҙаланыла[2]. «Аллаһу әкбәр» ғибәрәһе Ҡорбан байрамы ваҡытында йыш әйтелә һәм тәшриҡ-тәкбир тип атала[5].

НамаҙҮҙгәртергә

«Аллаһу әкбәр» ғибәрәһе намаҙҙа ла ҡулланыла. Тәкбир намаҙҙы башлағанда (тәхримдә) мотлаҡ, ҡалған өлөштәрендә сөннәт[1]. Намаҙҙа тәкбирҙә әкбәр һүҙендә тәүге ә өнөнә баҫым яһап әйтәләр[6].

Тәкбир зекерҙә күп әйтелә[7].

Ҡорбан байрамындаҮҙгәртергә

Ҡорбан байрамында һәм тәшриҡ көндәрендә тәкбир былай әйтелә: «Аллаһу Әкбәр, Аллаһу Әкбәр, лә илаһа иллә-Ллаһ, үә Ллаһу Әкбәр, Аллаһу Әкбәр үә ли-Ллаһи-л-хәмд»[8]

БайраҡтарҙаҮҙгәртергә

«Аллаһу Әкбәр» ғибәрәһе бер нисә дәүләт байрағында яҙылған:

Ираҡ байрағында
Иран байрағында
Афғанстан байрағында
Вәзирстан байрағында (Пакистандың бер өлкәһе)

Ливия гимнындаҮҙгәртергә

«Аллаһу әкбәр» һүҙҙәре гимныңдың ҡушымтаһында яңғырай. Ул 1969 йылда Мүғәммәр Ҡаддафи идара иткәндә ҡабул ителгән.

ГалереяҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. 1,0 1,1 Али-заде, А. А., 2007
  2. 2,0 2,1 2,2 Ислам: ЭС, 1991, с. 221
  3. 3,0 3,1 Хилал ас-Саби Установления и обычаи двора халифов / Пер. с арабского, предисл. и примеч. И. Б. Михайловой — М.: «Наука», Глав. ред. восточной лит-ры издательства, 1983. — Б. 140. — 147 б. — (Памятники письменности Востока. LXVII).
  4. Әл-Мудәҫҫир 74:3, Әл-Исра 17:111
  5. Ташрик-такбиры. AskImam.ru. 17 декабрь 2013 тикшерелгән.
  6. Махди Шамсуддин Ошибка при произнесении такбира. youtube.com. 17 декабрь 2013 тикшерелгән.
  7. «Такбир — Аллаху акбар» — Ислам и семья
  8. Фетва № 158543 «Форма возвеличивания Аллаха (такбира) во время праздников»

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Резван Е. А. Такбир // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 221.
  • Али-заде, А. А. Тәкбир (архив ) // Исламский энциклопедический словарь — М.: Ансар, 2007.