Европа иҡтисади берләшмәһе

Европа иҡтисади берләшмәһе (ҡыҫҡа. ЕЭС) — 1957 йылдан 1993 йылға тиклем эшләүсе ун ике Европа дәүләтенең төбәк интеграция берләшмәһе. Төп маҡсаты булып иҡтисади интеграция, дөйөм баҙар булдырыуҙы ла индереп, булдырыу тора.

Европа иҡтисади берләшмәһе
Флаг
Flag of Europe.svg
Нигеҙләү датаһы 1 ғинуар 1958[1]
Гимн гимн Европы[d]
Валюта ЭКЮ[d]
Штаб-фатирҙың урынлашыуы Брюссель[d]
Нигеҙендәге текст Договор об учреждении Европейского экономического сообщества[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе Европейское сообщество[d]
Ғәмәлдән сыҡҡан дата 1993
Төп көйләүсе текст Римские договоры[d]
Урынлашыу картаһы
Commons-logo.svg Европа иҡтисади берләшмәһе Викимилектә

ТарихыҮҙгәртергә

Европа интеграцияһын үҫтереүҙең төп стадиялары: Ирекле сауҙа зонаһы (1958—1968); Таможня союзы (1968—1986); Дөйөм баҙар (1986—1992); Иҡтисади һәм валюта союзы (1992—хәҙерге ваҡыт).

  • 1957 йыл. Европа иҡтисади берләшмәһенең (ЕЭС) Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе ағзалары булған илдәр тарафынан ойошторола.
  • Рим килешеүенә ярашлы, ЕЭС-тың маҡсаты таможня союзын булдырыу (үҙ-ара сауҙала таможня пошлиналарын һәм һан сикләүен эҙмә-эҙ бөтөрөү), берҙәм ауыл хужалығы сәйәсәте, ЕЭС ағзаһы илдәре араһында капиталдың, эшсе көстәрҙең һәм хеҙмәттәрҙең ирекле хәрәкәте ине. Европа иҡтисади берләшмәһенә алты дәүләт инә: Франция, Германия Федератив Республикаһы, Италия, Бельгия, Нидерландтар, Люксембург. Берләшмәгә инмәгән илдәргә ҡарата берҙәм таможня тарифтары билдәләнә.
  • 1958 йыл берләшмәнең беренсе комиссияһы эшләй башлай.
  • 1961 йылда Греция Европа иҡтисади берләшмәһенә ассоциацияланған ағза сифатында ҡушылған тәүге ил була, әммә уның ағзалығы 1967 йылда полковниктарҙың дәүләт түңкәрелешенән һуң туҡтатыла.
  • 1964 йыл. Дөйөм ауыл хужалығы баҙары ойошторола һәм хаҡтарҙың бер төрлөлөгө индерелә. 1969 йыл. Гаагала берләшмәне киңәйтеү һәм интеграцияны тәрәнәйтеү тураһында ҡарар ҡабул итеү (Тиндеманстың планы).
  • 1972 йыл. Валюта курстарының берлеге тураһында Европа килешеүе әҙерләнә (European Joint Float Agreement). Ҡатнашыусы илдәрҙең валюталарына яҡынса 2,25 процент диапазонда бер-береһенә үҙгәрергә мөмкинлек бирә.
  • 1973 йыл. Бөйөк Британияның, Данияның, Ирландияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуы.
  • 1979 йыл. Европа валюта системаһын индереү.
  • 1981 йыл. Грецияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуы.
  • 1986 йыл. Испанияның һәм Португалияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуы.
  • 1991 йыл. ЕЭС һәм Европа ирекле сауҙа ассоциацияһы араһында Европа иҡтисади киңлеге булдырыу тураһында килешеү.
  • 1993 йыл. ЕЭС союзы ойошторолғандан һуң, Европа берләшмәһенә үҙгәртелә, ул Евросоюздың өс таяуының төп берләшмәһе булып тора, ә берекмә институттары Союз институттары булып китә.

Дәүләт-ағзаларҮҙгәртергә

даеияинглизн

Флаг Дәүләт Дата вступления Телдәр Валюта Халҡы

(1990)
  Бельгия 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 нидерланд, француз, немец бельгия франкы &&&&&&&010016000.&&&&&010 016 000
  Великобритания 01973-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1973 инглиз фунт стерлингов &&&&&&&057681000.&&&&&057 681 000
  Греция 01981-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1981 грек грек драхмаһы &&&&&&&010120000.&&&&&010 120 000
  Дания 01973-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1973 дат дат кронаһы &&&&&&&&05146500.&&&&&05 146 500
  Көнбайыш Германия 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 немецкий немец маркаһы &&&&&&&063254000.&&&&&063 254 000
  Ирландия 01973-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1973
инглиз

һәм ирланд

ирланд фунты &&&&&&&&03521000.&&&&&03 521 000
  Испания 01986-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1986 испан испан пасетаһы &&&&&&&038993800.&&&&&038 993 800
  Италия 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 итальян итальян лираһы &&&&&&&056762700.&&&&&056 762 700
  Люксембург 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 француз, немец, люксембург люксембург франы &&&&&&&&&0384400.&&&&&0384 400
  Нидерланды 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 нидерланд нидерланд гульдены &&&&&&&014892300.&&&&&014 892 300
  Португалия 01986-01-Ҡалып:0expr 1 ғинуар 1986 португал португал эскудоһы &&&&&&&&09862500.&&&&&09 862 500
  Франция 01957-03-Ҡалып:0expr 25 март 1957 француз француз франкы &&&&&&&056718000.&&&&&056 718 000

Шулай уҡ ҡарағыҙҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Корнелиус Лука Торговля на мировых валютных рынках = Trading in the Global Currency Markets — М.: Альпина Паблишер, 2005. — 716 б. — ISBN 5-9614-0206-1.

Ҡалып:Хронология эволюции ЕС Ҡалып:Хронология эволюции ЕС