Төп менюны асырға

Дан теле (дан. dansk, dansk sprog) — герман төркөмөнөң төньяҡ герман төркөмсәһенә ҡараған тел. Данияла һәм Фарер Утрауҙарыла дат теле рәсми тел булып һанала. 5,7 миллион тирәһе кеше дат телен туған теле рәүешендә белә.

Дан теле
Илдәр:

Классификация
Категория:

Евразия телдәре

Һинд-Европа ғаиләһе

Төньяҡ-герман тармағы
Скандинав төркөмө
Имлә:

Латин алфавиты

Тел коды
ГОСТ 7.75–97:

дат 178

ISO 639-1:

da

ISO 639-2:

dan

ISO 639-3:

dan

Хәҙерге дан теле көнбайыш (ютланд, ют), утрауҙағы (Зеландия, Фюн һәм көньяҡ-дат утрауҙары) һәм көнсығыш диалекттарына бүленә. Яҙмаһы — латин әлифбаһы. Грамматик төрө буйынса дат теле флектив-аналитик тел була.

ТарихҮҙгәртергә

Швед теле, Норвег теле, Фарер теле һәм Исланд телдәргә яҡын.

ДиалекттарҮҙгәртергә

Дан теле тарихында өс период бар:

  • дөйөм скандинав теле (III—IX бб.)
  • боронғо дат теле (IX—XVI бб.)
  • яңы дат теле (XVI б. башлап), хәҙерге дан теле үҙ эсенә ала (XX б.).

Дан теле ареалыҮҙгәртергә

Дан-норвег алфавитыҮҙгәртергә

Яҙыу латин алфавиты нигеҙендә башҡарыла. Хәҙерге дат алфавиты 29 хәрефтән тора.

хәреф дан
исеме
дан
уҡыу
норвег
исеме
норвег
уҡыу
Aa a /æːˀ/ a /ɑː/
Bb be /b̥eːˀ/ be /beː/
Cc se /sʰeːˀ/ se /seː/
Dd de /d̥eːˀ/ de /deː/
Ee e /eːˀ/ e /eː/
Ff æf /ef/ eff /ɛf/
Gg ge /ɡ̊eːˀ/ ge /ɡeː/
Hh /hɔːˀ/ /hɔː/
Ii i /iˀ/ i /i/
Jj jåd /jʌð/ je/jådd /jeː/, /jɔd/
Kk /kʰɔːˀ/ /kʰɔː/
Ll æl /el/ ell /ɛl/
Mm æm /em/ em /ɛm/
Nn æn /en/ enn /ɛn/
Oo o /oːˀ/ o /uː/
Pp pe /pʰeːˀ/ pe /pʰeː/
Qq ku /kʰuːˀ/ ku /kʰʉː/
Rr ær /æːɐ/ ærr /ɛr/, вост.-норв. /ɛχ/
Ss æs /esʰ/ ess /ɛs/
Tt te /tˢeːˀ/ te /tʰeː/
Uu u /uːˀ/ u /ʉː/
Vv ve /ʋeːˀ/ ve /veː/
Ww dobbelt-ve /dʌb̥əlʋeːˀ/ dåbbelt-ve /dʉbːɽtʰveː/
Xx æks /eɡ̊sʰ/ eks /ɛkʰs/
Yy y /yːˀ/ y /yː/
Zz sæt /sʰeð/ sett /sɛʰtː/
Ææ æ /ɛːˀ/ æ /ɛː/
Øø ø /œːˀ/ ø /øː/
Åå å /ɔːˀ/ å /ɔː/

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

СығанаҡтарҮҙгәртергә