Туйөмбәт

Рәсәйҙең Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районындағы ауыл

Туйөмбәт, икенсе атамаһы Байауыл (рус. Туембетово) — Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 140 кеше булған[3]. Почта индексы — 453346, ОКАТО коды — 80238845014.

Туйөмбәт
Дәүләт  Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Мәҡсүт ауыл Советы (Күгәрсен районы)
Халыҡ һаны 150 кеше (2002)[1],
142 кеше (2009)[1],
140 кеше (2010)[2]
Почта индексы 453346
Карта

Халыҡ һаны

үҙгәртергә
Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар 97 % тәшкил итә.

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)
1900 йыл 238
1920 йыл 26 август 275
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар 182
1959 йыл 15 ғинуар 187
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар 116
2002 йыл 9 октябрь 150
2010 йыл 14 октябрь 140 74 66 52,9 47,1

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны

үҙгәртергә
  • Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 49 км
  • Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Мәҡсүт): 6 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Түлгән): 44 км

Урамдары

үҙгәртергә
  • Юл (урамы) (рус. Дорожная (улица))
  • З. Биишева (урамы) (рус. З.Биишевой (улица))
  • Мәктәп (урамы) (рус. Школьная (улица))[4]

Туйөмбәт (Ҡарайыр) Байыулы түбәһенә ингән. Ауылға нигеҙ һалыусы асыҡланмаған, әммә уның 1747 йылғы улы Ҡаҙбулат Туйөмбәтов һәм ейәндәре билдәле: Тимербулат, Әлмөхәмәт, Ҡотлубулат Ҡаҙбулатовтар.

1795 йылда 21 йорт хужалығында 5,7 кеше, 1859 йылда — 107 ихатаның һәр береһендә 6,3 кеше йәшәгән.

1842 йылда 499 кешегә яҙғы иген 251 сирек, йәғни һәр береһенә 4-әр бот сәселгән булған[5].

Топонимикаһы

үҙгәртергә

Бай (Туйөмбәт) ауылының ер-һыу атамалары[6].

Матбуғатта

үҙгәртергә
  • Мораҙым. 10 ғинуар 2019, Зәйнәб Биишеваның йорт-музейына — 20 йыл[7]
  • Башҡортостан. 17 сентябрь 2019, Ул телебеҙҙең үлемһеҙлеген иҫбатланы[8]

Видеофильмдар

үҙгәртергә
  • «Орнамент» Байыулы-Туйөмбәт[9]
  • Зәйнәб Биишева. Туйөмбәт ауылы тураһында хәтере 2008 йыл[10]
  • Буктрейлер. Зәйнәп Биишева[11]

Билдәле шәхестәре

үҙгәртергә

Иҫкәрмәләр

үҙгәртергә
  1. 1,0 1,1 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009
  2. Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан (урыҫ)
  3. Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник.  (рус.)
  4. https://mapdata.ru/bashkortostan/kugarchinskiy-rayon/derevnya-tuembetovo/
  5. Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 143 2022 йыл 2 апрель архивланған.
  6. Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 63 — 66-сы биттәр
  7. [1]
  8. [2]
  9. https://www.youtube.com/watch?v=W6mcF62wg2o
  10. https://www.youtube.com/watch?v=2IVx_Bji8mA
  11. Буктрейлер Зайнаб Биишева Жизнь и творчество. Фотоальбом.
  12. Кугарчинская ЦБС. Официальный сайт. Наша литературная гордость " Литературные имена: Фатих Хасанович Азаматов (рус.) (Тикшерелеү көнө: 23 апрель 2021)

Һылтанмалар

үҙгәртергә