Серб Республикаһы
Република Српска
Republika Srpska
Серб Республикаһы гербы Серб Республикаһы
Серб Республикаһы флагы Серб Республикаһы гербы
Europe location RS.png
Гимн: Серб Республикаһы гимны (тыңларға )
Нигеҙ һалынған 9 ғинуар 1992 йыл
Рәсми телдәр серб, бошняк һәм хорват халыҡтары теле
Баш ҡала Баня Лука
Иң ҙур ҡалалары Баня Лука, Приедор, Биелина
Идара итеү формаһы Парламент республикаһы
Президент
Премьер-министр
Милорад Додик
Желька Цвиянович
Территория
  • Барыһы
 
24 641[1] км²
Халыҡ
  • Барыһы (2013)
  • Тығыҙлыҡ
 
1 326 991 [2]
60 кеше/км²


Валюта Конверсияланыусы марка
(BAM)
Телефон коды +387
Сәғәт бүлкәте UTC UTC +1 (CET)
UTC +2 (CEST)


Серб Республикаһы (сер. Српска, Srpska, Srpska, рәсми исеме Република Српски, Republika Srpska: Тыңларға ) — Босния һәм Герцеговина биләмәһендәге дәүләтселек, Дейтон килешеүе буйынса төҙөлгән. Баш ҡалаһы — Баня Лука. Майҙаны 24 605,7 км2. Халҡы — 1 326 991 кеше[2] (83 % — сербтар, 13 % — боснийҙар һәм 3 % — хорваттар). Аҡса берәмеге — конверцияланыусы марка.

1992 йылда босний-мосолмандарҙың Югославия составынан сығыуына яуап итеп босний сербтары үҙҙәре йәшәгән ерҙәрҙе Серб Республикаһы итеп иғлан итә.

ГеографияһыҮҙгәртергә

Серб Республикаһы Балҡан ярымутрауының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. Биләмә майҙаны 24 641 квадрат километр тәшкил итә, 42°33' һәм 45°16' төньяҡ киңлек һәм 16°11' һәм 19°37' көнсығыш оҙонлоҡ араһына тура килә. Серб Республикаһы Паннон һәм Урта диңгеҙ тәбиғи-географик һәм социаль-иҡтисади райондар сигендә урынлашҡан, әммә диңгеҙ менән сикләнмәгән[3].

СиктәреҮҙгәртергә

Серб Республикаһы сиктәре халыҡ-ара кимәлендә танылған, күрше дәүләттәр-БМО ағзалары — Сербия, Хорватия һәм Черногория, шулай уҡ Босния һәм Герцеговинаға ҡараған Федерация менән араны билдәләй. Дәүләтселек сигенең дөйөм оҙонлоғо 2170 километр, шул иҫәптән Черногорияға — 259 км, Сербияға — 370 км, Хорваттияға — 318 км, Босния һәм Герцеговина Федерацияһына 1134 км тура килә[1]. Сиктәр этник, тарихи һәм тәбиғи-географик факторҙарҙы иҫәпкә алмайымса, хәрби-сәйәси вәзғыяттан сығып билдәләнә[4].

ТауҙарҮҙгәртергә

 
Вележ тауы

ЙылғаларҮҙгәртергә

 
Требишница йылғаһы

КүлдәрҮҙгәртергә

 
Балҡан күле

КлиматҮҙгәртергә

Серб Республикаһы тарихыҮҙгәртергә

 
1991 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса Босния һәм Герцеговинаның этник картаһы
 
Радован Караджич, беренсе Серб Республикаһының беренсе президенты

Урынлашыуы һәм административ бүленешеҮҙгәртергә

 
Административ бүленеше (алһыу төҫ)
 
Серб Республикаһы төбәктәре (мезотөбәктәр) 2008-2015-се йылғы Биләмә планы буйынса
 
Серб Республикаһының географик төбәктәре

Серб Республикаһы 2008 — 2015 йылғы Биләмә планы 6 төбәктән (сер. регије) йәки мезотөбәкте (сер. мезорегије) теркәй:[5][6]

  1. Приетор (башта Баня Лука төбәгенә инә)
  2. Баня Лука, шул иҫәптән 2 субтөбәк: Мрконич-Град һәм Градишка
  3. Добой
  4. Биелина, шул иҫәптән субтөбәк Зворник
  5. Источно-Сараево (Көнсығыш Сараево), шул иҫәптән субтөбәк Фоча
  6. Требине

2013 йылдың 20 майына ҡарата Серб Республикаһы 63 муниципалитетҡа бүленә, шул иҫәптән 57 ауыл йәмәғәтселеге (сер. општина, општине) һәм 6 ҡала йәки ҡала йәмәғәтселеге (сер. град, градови): Град Баня-Лука, Град Биелина, Град Добой, Град Приедор, Град Требине, Град Источно-Сараево, һуңғына 6 үҙаллы йәмәғәтселек инә (Источна-Илиджа, Источно-Ново-Сараево, Источни-Стари-Град, Трново, Пале, Соколац) . Муниципалитеттар, үҙ сиратында, 2756 тораҡ пункты берләштерә (сер. насељено мјесто, насељение мјеста)[7].

Серб Республика шулай уҡ географик төбәктәргә (сер. регије) бүленә:

  • Баня Лука
  • Добой
  • Биелина
  • Зворник
  • Сараево-Романия
  • Фоча
  • Требине

ХалҡыҮҙгәртергә

Серб Республикаһынад күпселек халыҡ сербтар тәшкил итә. Уларҙан тыш бошняктар һәм хорваттар конституциялы халыҡ булып тора. Милли әҙселек — йәһүдтәр, чехтар, украиндар, словактар һәм башҡалар. Рәсми телдәр булып серб, ошняк, хорват халыҡтары теле тора. Рәсми алфавит — кирилица һәм латиница[8].

Естественное и механическое движение Республики Сербской
Йыл Халыҡ Тыуым Үлем Тәбиғи айырма Күсем айырмаһы
1991 1 569 332
1996 1 391 593 12263 10931 1332 16910
1997 1 409 835 13757 11755 2002 16961
1998 1 428 798 13527 12469 1058 18681
1999 1 448 537 14500 12529 1971 18674
2000 1 469 182 14191 13370 821 20990
2001 1 490 993 13699 13434 265 -36456
2002 1 454 802 12336 12980 -644 -1807
2003 1 452 351 10537 12988 -2451 -3
2004 1 449 897 10628 13082 -2454 -1026
2005 1 446 417 10322 13802 -3480 772
2006 1 443 709 10524 13232 -2708 -1328
2007 1 439 673 10110 14146 -4036 1840
2008 1 437 477 10198 13501 -3303 1005
2009 1 435 179 10603 13775 -3172 1031
2010 1 433 038 10147 13517 -3370 0
2011 1 429 668 9561 13658 -4097 3719
2012 1 429 290 9978 13796 -3818 77
2013 1 326 991 9510 13978 -4468

Серб Республикаһы сәйәсәтеҮҙгәртергә

ПрезидентҮҙгәртергә

ХөкүмәтҮҙгәртергә

ПарламентҮҙгәртергә

КонституцияҮҙгәртергә

ҺайлауҙарҮҙгәртергә

ИҡтисадыҮҙгәртергә

Халыҡты эш менән тәьмин итеүҮҙгәртергә

ИнфляцияҮҙгәртергә

Экспорт һәм импортҮҙгәртергә

ТуризмҮҙгәртергә

 
Яхорина тау саңғыһы курорты
 
Перучица реликт урманы

СпортҮҙгәртергә

БайрамдарҮҙгәртергә

ГалереяҮҙгәртергә

ИҫкәртмәләрҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә