Хосе де Рибера

Хосе йәки Хуселе де Рибера  (исп. José de Ribera)  Спаньолетто ҡушаматлы (Ауазы Spagnoletto — «бәләкәй испанлы»; 17 февраль 1591 йыл, Хатива2 сентябрь 1652 йыл, Неапольбарокко дәүерендәге испан караваджисы, итальян Неаполендә  йәшәгән һәм эшләгән. Һынлы сәнғәт эштәренән тыш графиканың ҙур күләмен ҡалдырған.Гойяға тиклем эшләгән иң мөһим испан гравёры.

Хосе де Рибера
исп. José de Ribera
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][…]
Гражданлығы Испания
Тыуған көнө 12 ғинуар 1591({{padleft:1591|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[4][5][…]
Тыуған урыны Испания, Валенсия[d],Хатива[d][7][8][9]
Вафат булған көнө 3 сентябрь 1652({{padleft:1652|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[10][11][6] (61 йәш) или 2 сентябрь 1652({{padleft:1652|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[12] (61 йәш)
Вафат булған урыны Неаполитанское королевство[d], Неаполь[d][13]
Ерләнгән урыны Santa Maria del Parto a Mergellina, Naples[d]
Һөнәр төрө рәссам, художник-гравёр, художник-график, рәссәм, архитектурный чертёжник
Эшмәкәрлек төрө Живопись
Биләгән вазифаһы придворный художник[d]
Сәнғәт йүнәлеше Барокко[13]
Уҡыусылар Джордано, Лука[d]
Кемдә уҡыған Рибальта, Франсиско[d]
Эш урыны Валенсия[d][14], Рим[14], Парма[d][14] һәм Неаполь[d][14]
Жанр религиозное искусство[d][13] һәм мифологическая живопись[d][13]
Собрание работ Штеделевский художественный институт[d], Прадо[d], Чикагский институт искусств[d], Музей искусств Нельсона-Аткинса[d], Auckland Art Gallery[d], Музей Тиссена-Борнемисы[d], Финская национальная галерея[d], Гетти музейы, Национальная галерея Виктории[d], Национальная галерея искусства[d], Национальный музей изобразительных искусств[d], Национальная галерея Канады[d], Дворец изящных искусств[d][15], Метрополитен-музей[d][16], Музей цивилизации[d], Королевские музеи изящных искусств[d][17], Королевский музей изящных искусств[d], Print Collection of The New York Public Library[d][18], Museum of Fine Arts of Córdoba[d], Quadreria dei Girolamini[d], Museo Fundación Lerma[d], Fondazione Roberto Longhi[d], Musei di Strada Nuova[d], Национальные галереи Шотландии[d], Juan B. Castagnino Fine Arts Museum[d], Museumslandschaft Hessen Kassel[d], Национальный музей искусства Каталонии[d], Museo Nazionale di San Martino[d], Государственные художественные собрания Дрездена[d], Художественный музей Индианаполиса[d], Художественный музей Сан-Диего[d], Национальная галерея старинного искусства[d], Музей Израиля[d], Венгрия һынлы сәнғәт музейы, Эрмитаж Дәүләт Музейы[d], Музей Фабра[d], Национальные музей и галерея Каподимонте[d], Museum of Fine Arts of Nancy[d], Музей Соумайя[d], Бирмингемский художественный музей[d], Галерея Альбертина[d], Художественный музей Уолтерса[d], Библиотека-музей Виктора Балагера[d], Монреальский музей изящных искусств[d], Бруклинский музей[d], Государственный музей искусств[d], Художественный музей Филадельфии[d], Музей искусств округа Лос-Анджелес[d], Национальный музей в Варшаве[d], Национальный музей западного искусства[d], Allen Memorial Art Museum[d], Лондонская национальная галерея[d], Музей истории искусств[d], Национальный музей изящных искусств[d], Музей изобразительных искусств Бильбао[d], Kimbell Art Museum[d], Баварские государственные собрания картин[d], Goya Museum[d], Музей Августинцев[d], Художественный музей Кливленда[d], Детройтский институт искусств[d], El Paso Museum of Art[d], Musée des Beaux-Arts de Pau[d], MuMa Museum of modern art André Malraux[d], Национальная галерея Ирландии[d], Музей искусств (Толедо)[d], Вустерский музей искусств[d], Музей искусств Далласа[d], John and Mable Ringling Museum of Art[d], Музей изящных искусств Бостона[d], Музей изобразительного искусства[d], Vanderbilt University Fine Arts Gallery[d], Уодсворт Атенеум[d], Hunterian Museum and Art Gallery[d] һәм Hispanic Society of America[d]
Статус авторского права как автора срок действия авторских прав истёк[d]
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы José de Ribera
Artist files at Frick Art Reference Library[d][19]
Commons-logo.svg Хосе де Рибера Викимилектә

Уның күпселек әҫәрҙәре Прадо музейынды һәм неаполитан  сиркәүҙәрендә һаҡлана (башлыса, изге Януарий ғибәҙәтханаһында).

БиографияһыҮҙгәртергә

Биограф Паломино  хәбәр итеүенсә, Франсиско Рибальтаның оҫтаханаһында уҡыған . Рибераның йәшлек йылдары тураһында мәғлүмәттәр әҙ[20].  1613 йылдарҙан ҡалмай Италияға күсеп килеүе ихтимал, унда, нигеҙҙә, Парма һәм Римдә боронғо оҫталарҙың картиналарын өйрәнә.

Рәссамдың һаҡланған барлыҡ эштәре неаполитан осорона ҡараған. Рибераның Неаполдә тәүге тапҡыр булыуы тураһында 1616 йылда хәбәр ителә, был ваҡытта ул урындағы ҡыҙға өйләнә. Урындағы руханиҙарҙың,  вице-король герцог Осундың, шулай уҡ уның вариҫтарының заказдары буйынса эшләй. Заказсыларҙың күбеһе Рибераның картиналарын үҙҙәре менән Испанияға алып китә, унда Рибераны баһалайҙар һәм күп эштәренең күсермәһен алалар.  1626 йылда ул Изге Лука рим академияһының ағзаһы булып һайлана. 

ИжадыҮҙгәртергә

 
Прометей.1630 йй. тирәһе
 
Изге Филиптың ыҙа сигеүе. 1639
 
"Изге Инесса һәм уны япма менән ҡаплап торған фәрештә", 1641

Рибераның тәүге картиналары тенебризм  традицияһына ярашлы һәм остазы Рибальта эштәренә оҡшаш, Караваджоның  көслө йоғонтоһо аҫтында башҡарылған. Һуңыраҡ караваджо нигеҙенә Караваджонан сиктән тыш алыҫ булған Караччи болон академистарының йоғонтоһо һалына. Караваджо осрағында һымаҡ уҡ, Рибераның стиль манераһы яҡтылыҡ һәм күләгә контрасына ҡорола. Драматик ыҙа сигеү күренештәренда тән ғазабы һәм ыҙа сигеү өҫтөнән рухтың һәм ихтыяр көсөнөң еңеүен күрһәтә.

Рибера һүрәттәренең натурализмы уны ҡурҡыныс легендаларҙың һәм ғәйбәттәрҙең геройы яһай.  Күп йылдар төрмәләрҙә һорау алыу ваҡыттарын һүрәткә төшөрә, кешеләрҙең язалау ваҡытында үҙҙәренең тотошон күҙәтә. Рибераның ижади мираҫында мифологик һәм дини темалар өҫтөнлөк итә. Уны боронғо тарих, Иҫке һәм Яңы Ғәһед  ваҡиғалары, изгеләрҙең  тормош күренештәре ҡыҙыҡһындыра. Шулай уҡ бер нисә портрет һаҡланған.

Ҙур совет энциклопедияһында билдәләнеүенсә,  яҡынса 1635 йылдан алып Рибера «баҫалҡыраҡ төҫтәргә күсә: әҫәрҙәрендә яҡтылыҡ һәм күләгәләр йомшағыраҡ була, төҫтәр гаммаһы алтын  һәм көмөш  төҫмөрҙәр менән тулыландырыла»[21]. Ҡурҡыныс реалистик деталдәр тупаҫ буяу аша башҡарыла. Яра, йыйырсыҡ, һаҡалдарҙың драматик эффекты  йыш ҡына буяу ҡатламын ҡалынайтыу юлы менән өлгәшелә.

Рәссамдың  иң яҡшы әҫәрҙәренең береһе тип «Изге. Инесса» картинаһы иҫәпләнә (1641; Дрезден, картиналар галереяһы)[22].

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. OCLC. VIAF[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  2. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118788604 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  3. Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  4. Брокгауз энциклопедияһы
  5. Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online / Hrsg.: A. Beyer, B. SavoyB: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter.
  6. 6,0 6,1 Diccionario biográfico españolReal Academia de la Historia, 2011.
  7. http://explore.rkd.nl/explore/artists/66553Нидерландский институт истории искусств.
  8. Italian Baroque Painting (1962)Лондон: (untranslated), 1962. — С. 174.
  9. http://www.artnet.com/artists/jusepe-de-ribera/
  10. SNAC — 2010.
  11. Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  12. Архив изобразительного искусства — 2003.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 https://www.britannica.com/biography/Jose-de-Ribera
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 RKDartists
  15. http://pba-opacweb.lille.fr/fr/search-notice?type=list&filters%5Bfacets.id%5D%5B%5D=5cc2aee05c0284355b8b4f23
  16. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437455
  17. https://www.fine-arts-museum.be/nl/de-collectie/artist/de-ribera-jusepe-1
  18. http://wallachprintsandphotos.nypl.org/catalog/405361
  19. https://arcade.nyarc.org/record=b317741~S7
  20. Jose de Ribera (Spanish painter) (англ.). — статья из Encyclopædia Britannica Online.
  21. [ Рибера Хусепе де] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  22. Т. П. Каптерева. Искусство Испании // Всеобщая история искусств. Том 4. Искусство 17-18 веков

ҺылтанмаларҮҙгәртергә