Фәссәхетдинов Фәйзрахман Фәссәхетдин улы

Фәйзрахман Фәссәхетдин улы Фәссәхетдинов (19252009) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған. Һөнәре - агроном

Фәйзрахман Фәссәхетдин улы Фәссәхетдинов
200px
Тыуған ваҡыты

24 июль 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})

Тыуған урыны

Илсекәй ауылы, Ҡалмаҡол улусы, Мәсәғүт кантоны Салауат районы, Башҡорт АССРы

Үлгән ваҡыты

6 апрель 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (83 йәш)

Вафат урыны

Башҡорт Илсекәйе ауылы, Мөрсәлим ауыл биләмәһе, Салауат районы,Башҡортостан Республикаһы

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Ғәскәр төрө

пехота

Хеҙмәт итеү йылдары

1943—1950

Хәрби звание

Ҡалып:СССР, Өлкән сержант

Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

Наградалар һәм премиялар
1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены
«Батырлыҡ өсөн» миҙалы «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы Ҡалып:Медаль «За Победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»

БиографияһыҮҙгәртергә

Фәссәхетдинов Фәйзрахман Фәссәхетдин улы 1925 йылдың 24 июлендә Башҡорт АССР-ының Илсекәй ауылында Фәссәхетдин менән Мәстүрәнең күп балалы ғаиләһендә тыуа. Илсекәйҙә башланғыс мәктәпте тамамлай, артабан күрше Тирмән ете йыллыҡ мәктәбендә уҡый[1].

«Башташ» колхозында төрлө эштәр башҡара: ат һабаны менән ер һөрә, келәттә ашлыҡ елгәрә, иҫәпсе эшендә лә үҙен һынай.

Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң да Совет Армияһы сафтарында бик оҙаҡ хеҙмәт итә.

1950 йылдың яҙында ғына тыуған ауылына әйләнеп ҡайта.

1953—1956 йылдарҙа Стәрлетамаҡ колхоз рәйестәрен әҙерләү ауыл хужалығы мәктәбен отличие менән тамамлай.

Фәйзрахман Фәссәхетдин улы 30 йылдан артыҡ Башҡортостандың Салауат районындағы XXI партсъезд исемендәге колхозының баш агрономы булып намыҫлы хеҙмәт итә.

Хәрби хеҙмәтеҮҙгәртергә

1943 йылдың март айында Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡырыла. III Украин фронты армияһы составында Украина ерҙәрен дошмандан азат итеүҙә ҡатнаша. Йәш сержант башта автоматсы, артабан — пулемётсы булып хеҙмәт итә.

Алты ай дауамында Алкин хәрби часында хәрби күнекмәләр ала. Был осорҙо ветеран бик аяныс итеп хәтергә ала: унда буласаҡ яугирҙар аслыҡтан яфалана.

Һалдатҡа Чкалов өлкәһе (хәҙер - Ырымбур өлкәһе, Новосергиевский районы) Платовка станцияһында урынлашҡан Краснохолм пехота училищеһында уҡыу тәҡдим ителә, әммә унда урта белемлеләрҙе генә ҡабул иткән булалар.

Ниһайәт, 1943 йылдың сентябрендә 2000 һалдатты Өфө станцияһынан теплушкаларға тейәп оҙаталар.

Атайым, өлкән сержант, III Украин фронтына ҡараған 170-се уҡсылар полкы составында отделение командиры вазифаһында һуғыша.

Днепр йылғаһы аша тимер юл күпере емерек хәлдә була. Ары-бире терәтелгән свайҙарҙа ғына торғанлыҡтан, бер юлы тик икешәр вагонды ғына сығарып булған. Юғалтыуҙар кисереп, ғәскәрҙе ҡаршы ярға сығарып бөтәләр.

Вагондарҙан төшөүгә, киҫәкләп, сей ит тараттылар. Кем нисек әтмәләштерә ала, шулай итеп ризыҡланы был өлөштәрҙе. Шул саҡ, ялтырауыҡ күк төҫкә буялған тәреле немец самолёттары килеп сыҡты һәм, утлы ямғыр менән ҡойондороп, осоп үтте. Күп кенә иптәштәр, алышта ҡатнаша ла алмай, һәләк булды.

Был ваҡиғалар Урта Дон һөжүм операцияһы менән тап килә. Кәрәк булған һайын, окоптар ҡаҙып, оборонаға әҙерләнеп, өшөп-туңып, ҙур ауырлыҡтар менән үтәләр һалдаттар көҙгө юлды. Ҡыш тыны һиҙемләнһә лә, яугирҙарҙың күбеһенең өҫтөндә йоҡа гимнастёрка, шинель һәм аяҡтарында обмотка була.

1943 йылдың 5 декабрендә (Сталин Конституцияһы көнө) Фәйзрахмандың һул ҡалаҡ һөйәге аҫтына снаряд ярсығы инеп ултыра. Күп ҡан юғалтып өлгөргән 19 йәше менән барған йәш егетте Дружковка ҡаласығы госпиталенә алып киләләр.

1944 йылдың 8 апрелендә 15-се айырым мотомехбригада составында уларҙы тағы алғы һыҙыҡҡа оҙаталар. Көньяҡ Украина, Молдова ерҙәрен дошмандан азат иткән Карпат-Днепр стратегик һөжүм итеү сиктәрендәге Одесса хәрби операцияһында ҡатнаша. Көньяҡ Буг йылғаһы ярында, Тирасполь ҡалаһы ҡаршыһында оборонала ятҡанда, дауахананан һуң нығынып та өлгөрмәгән организм тағы бирешә. Яугир ҡурҡыныс диагноз — үпкә плевриты менән тағы госпиталгә эләгә. Был юлы Одесса ҡала госпиталендә ярты йыл дауалана, һәм табиптарҙың иҫ киткес ныҡышмалылығы арҡаһында ғына тере ҡала. Бигерәк тә йәһүд милләтле өлкән йәштәге табип әбейҙе йылы итеп хәтерләй ул.[2]


НаградаларыҮҙгәртергә

ҒаиләһеҮҙгәртергә

Атаһы Фәссәхетдин Фәтхетдиновтың ике ҡатыны була. Фәхернисанан Ғәйнинур, Миңдәхмәт, Миңдевафа, Хәлилрахман, Мәстүрәнән Шәрифә, Фәйзрахман, Шаһиәхмәт, Сәүиә исемле ул-ҡыҙҙары тыуа. Миңдәхмәт менән Хәлилрахман Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була.

Фәйзрахман Фәссәхетдин улы 1951 йылда Сафия Нәғим ҡыҙы Хәкимоваға өйләнә. Биш бала тәрбиәләп, бөтәһенә лә педагогик белем алырға ярҙам итә улар.

Балалары: Миңһылыу, Әғзәм, Флорида, Альфрида, Гүзәл талапсан мөхәббәткә ҡоролған мөнәсәбәттәр солғанышында дөрөҫ тәрбиә һәм тормош йүнәлеше алып үҫә.

Бик күңелсәк, тәьҫирләнеүсән, шатлыҡты ла, ҡайғыны ла йөрәге аша үткәреп, фәһем алып һәм ғибрәт итеп йәшәне атайыбыҙ. Өлгөлө шәхес булды. Ғәҙел, намыҫлы, башын ғорур йөрөтөүсе, тура һүҙле, хәстәрлекле, шәфҡәтле етәксе лә, яғымлы, шаяртып, күңел күтәреүсе атай ҙа булды ул. Ҡыҙыҡһыныусан, киң эрудициялы ине, бик күп нәфис әҙәбиәт уҡыны.

тип хәтерләй уны балалары.

Шулай уҡ ҡарағыҙҮҙгәртергә

СығанаҡтарҮҙгәртергә

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Фассахов А. Ф., Абдуллина М. Ф. Воины-односельчане (к 70-летию Победы), «Дизайн», 2015
  • Минсулу Абдуллина. Слово об отце./ На земле Салавата. 25 мая 2005 года. № 43
  • Миңһылыу Абдуллина. Атайғынам, атайым!/ Йәшлек. 19 май 2009 йыл. № 58

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Миңһылыу Абдуллина. Атайғынам, атайым!/ Йәшлек. 19 май 2009 йыл. № 58
  2. Минсулу Абдуллина. Слово об отце./ На земле Салавата. 25 мая 2005 года. № 43