Фридрих Акель

Фридрих Акель (эст. Friedrich Akel; 5 сентябрь 1871 йыл), Халлисте, Вильяндимаа — 3 август 1941 йыл, Таллин) — Эстония дәүләт эшмәкәре, дипломат, табип.

Фридрих Акель
эст. Friedrich Akel
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of Estonia.svg Эстония
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Тыуған көнө 5 сентябрь 1871({{padleft:1871|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Лифлянд губернаһы, Халлисте[d]
Вафат булған көнө 3 июль 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2] (69 йәш)
Вафат булған урыны Өсөнсө рейх, Рейхскомиссариат Остланд[d], Таллин
Үлем төрө атып үлтереү[d]
Һөнәр төрө сәйәсмән, офтальмолог, дипломат, табип
Биләгән вазифаһы министр иностранных дел Эстонии[d], государственный старейшина Эстонии[d], посол Эстонии в Швеции[d] һәм депутат Рийгикогу[d]
Уҡыу йорто Медицинский факультет Императорского Дерптского университета[d]
Әүҙемлек урыны Таллин
Сәйәси фирҡә ағзаһы Христианская народная партия[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
орден Белой звезды 1-го класса орден Орлиного креста I класса орден Эстонского Красного Креста I степени орден Эстонского Красного Креста II степени орден Белого орла орден Белой звезды орден Орлиного креста орден Эстонского Красного Креста
Commons-logo.svg Фридрих Акель Викимилектә

БелемеҮҙгәртергә

Юрьевск унивеситетында медицина өйрәнә (хәҙерге Тарту) университеты (1892—1897), Берлинда, Прагала һәм Лейпцигта (1899—1901) стажировка үтә, күҙ табибы.

ТабипҮҙгәртергә

Юрьевск университетының клиникаһында ассистент була, Рига офтальмология клиникаһында табип Варшавала Уяздов госпиталендә табип. 1902—1904 йылда — күҙ табибы. 1905—1912 йылдарҙа Ревелдә (артабан — Таллин) күҙ табибы. Табип фронтта була. 1904—1905 йылдарҙа рус-япон һуғышында табип. 1907 йылда — эстон табиптарының шәхси клиникаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Таллин ҡала думаһының рәисе, почетлы мировой судья була.

Дипломат һәм сәйәсмәнҮҙгәртергә

Төньяҡ- Балтик табиптар берләшмәһенең һәм Таллин халыҡ мәғарифы йәмғиәтенең ағзаһы булып тора. «Калев» спорт йәмғиәтенең рәисе. Таллин ссуда-һаҡлыҡ ширҡәтенең ағзаһы һәм рәисе, һуңынан таллин Krediitpank (Кредитбанктың) ағзаһы һәм рәисе. 1920—1922 йылдарҙа — Эстония инжил лютеран сиркәүенең донъяуи консистория вице-президенты.

 
Таллинда балтик сит ил эштәре министры конгресы (1927). Эстонияның сит ил эштәре министры Фридрих Акель өҫтәл башында ултыра.

1922—1923 йылдарҙа — Финляндияла Эстония илсеһе. 1923—1924, 1926—1927, 1936—1938 — сит ил эштәре министры. 1924 йылдың 26 мартынан 16 декабренә тиклем — дәүләт аҡһаҡалы (дәүләт башлығы), ул был вазифаны биләгән осорҙа коммунистар дәүләт түңкәрелеше башҡарырға маташалар. (1924 йылдың 1 декабре), әммә был уңышһыҙлыҡ менән тамамлана. Акель хөкүмәте ағзаларының береһе — Карл Карк юл бәйләнеше министры — үлтерелә, ә дәүләт аҡһаҡалы үҙе тере ҡала.

1928—1934 йылдарҙа — Швеция һәм Данияла илсе, 1934—1936 йылдарҙа — Германия һәм Голландияла илсе. Рийгикогуның (парламент) икенсе, өсөнсө һәм алтынсы саҡырылыш ағзаһы була. 1924—1931 йылдарҙа — Эстон олимпия комитеты рәйесе, 1927—1932 йылдарҙа — Швеция Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаһы.

Вафат булыуыҮҙгәртергә

1940 йылдың 17 октябрендә НКВД органдары тарафынан ҡулға алына, 1941 йылда атыла.

БиблиографияҮҙгәртергә

  • Эстонский биографический словарь. Таллин, 2002.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. 1,0 1,1 Эстонский спортивный биографический словарь
  2. 2,0 2,1 Eesti biograafiline andmebaas ISIK

ҺылтанмаларҮҙгәртергә