Төлөк (Силәбе өлкәһе)

Төлөк (рус. Тюлюк) — Силәбе өлкәһе Ҡытау-Ивановск районының көньяҡ-көнсығыш яғында урынлашҡан ауыл. Төлөк ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

Ауыл
Тюлюк
Төлөк
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Силәбе өлкәһе

Муниципаль район

Ҡытау-Ивановск

Ауыл биләмәһе

Төлөк

Координаталар

54°36′38″ с. ш. 58°46′24″ в. д.HGЯO

Халҡы

224[1] кеше (2010)

Почта индексы

456102

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

75 229 877 001

Код ОКТМО

75 629 477 101

Номер в ГКГН

0326257

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Тюлюк (Рәсәй)
Тюлюк
Тюлюк
Төлөк (Силәбе өлкәһе) (Силәбе өлкәһе)
Тюлюк
Төлөк ауылы

ТарихыҮҙгәртергә

Төлөккә нигеҙ һалыу темаһында бик күп версиялар бар. Уларҙың береһе буйынса, ауыл XVIII быуат аҙағында ошо урындарҙа күсмә башҡорттар тарафынан барлыҡҡа килгән. Әммә Төлөктә күптән йәшәүселәр икенсе фекерҙә: ауылға Себергә ебәрелгән һөрөлсөләр нигеҙ һалғандар тиҙәр. Ғәҙәти булмаған матур тау тәбиғәтенә һоҡланып, юлсылар тейешле ерҙәренә барып етмәй, ошондағы тау йылғаһы буйында төпләнәләр. Өсөнсө версия буйынса Төлөк Йүрүҙән заводының булендеге булараҡ барлыҡҡа килгән һәм унда тәүгеләрҙән булып заводы крәҫтиәндәре йәшәй башлаған[2].

ГеографияһыҮҙгәртергә

Ауыл аша Йүрүҙәндең уң ҡушылдығы Төлөк йылғаһы аға. Тораҡ пункты диңгеҙ кимәленән 564 м бейеклектә урынлашҡан.

Яҡында Егәлге, Баҡты һырттары, шулай уҡ Ирәмәл тауы урынлашҡан. Урманда япраҡлы (ҡайын, ҡарағай, тал), шулай уҡ ылыҫлы (ҡарағай, шыршы, пихта, артыш) ағастар һәм ҡыуаҡлыҡтар үҫә. Бейеклек бүлкәтлелек күҙәтелә: йылғаларҙың үҙәндәрендәге ҡатнаш урмандар тауҙар түбәһеләрендәге тау тундраларына тиклем үҙгәрә. Эргә-тирәлә эре имеҙеүселәр (һеләүһендәр, мышылар, бүреләр, айыуҙар) төйәк итә[3][4].

ХалыҡҮҙгәртергә

Халыҡ иҫәбе
185019171985[5]2002[6]2007[7]2010[1]
5391388390299270224

ТранспортҮҙгәртергә

Төлөк төбәктең 75К-121 автомобиль юлы Первуха- Мәсеҙе- Төлөк аша М5 "Урал" федераль автомобиль юлы менән бәйле. М5 "Урал" федераль юлынан алып Мәсеҙегә тиклем асфальт япмаһы һалынған, Мәсеҙенән Төлөккә тиклем — ҡырсынташлы юл. Төлөктән Александровка һәм Яңы Хөсәйенгә илткән юлдарҙа ябай грунт[8]. Төлөк Йүрүҙән, Ҡытау-Ивановск ҡалалары менән даими автобус бәйләнеше менән бәйле. Район үҙәге Ҡытау-Ивановск ҡалаһына тиклем 117 саҡрым[9]. Яҡындағы иң ҙур тимер юл станцияһы — Вязовый, Төлөктән 64 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.

МәғәрифҮҙгәртергә

1894 йылдан - башланғыс мәктәп, 1937 йылдан - ете, 1962 йылдан һигеҙ классыҡҡа әйләнә. 1976 йылда мәктәп ун классыҡлыға әйләнә һәм яңы бинаға күсә. 2001 йылдың 5 декабрендә мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү музейы асыла[10].

Билдәле урындарыҮҙгәртергә

"Матрешка" этнойорт-музейы ауылдың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан, XIX быуат заманындағы ағас йорто һүрәтләтә. Әлеге ваҡытта "Сельский быт", "Привет, XX быуат", "История тюлюкской матрешки" исемле өс даими экспозициялар ҡарау өсөн асылған.

Ауылдан 14 саҡрым алыҫлыҡта Ирәмәл тауы урынлашҡан.

Төлөк йылғаһында, ауылдан 3 саҡрым алыҫлыҡта йәмле Ларкин тарлауығы урынлашҡан, унда Төлөк тирмәндәренең береһе булған.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. 1,0 1,1 Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года по Челябинской области. Том 1. «Численность и размещение населения Челябинской области». Таблица 11. Челябинскстат. Тәүге сығанаҡтан архивланған 13 февраль 2014. 13 февраль 2014 тикшерелгән.
  2. туристический портал Челябинской области
  3. Ксения Уфимцева На Южном Урале озверели медведи: они начали избивать охотников. Новый регион (2010-11-10). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 май 2013. 23 ноябрь 2010 тикшерелгән. 2013 йылдың 16 май көнөндә архивланған.
  4. Моё село. Тәүге сығанаҡтан архивланған 7 октябрь 2013. 12 июль 2011 тикшерелгән.
  5. Топографическая карта N-40-58. Тюлюк. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 март 2012. 12 июль 2011 тикшерелгән.
  6. Численность населения Челябинской области по данным Всероссийской переписи населения 2002 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 13 февраль 2016. 13 февраль 2016 тикшерелгән.
  7. Жители поселка Тюлюк остаются четвертый день без электроэнергии
  8. [mapn40.narod.ru/map1/in40058.html Топографическая карта N-40-58. Тюлюк]. 12 июль 2011 тикшерелгән.
  9. Марк Рискин Домкрат для просевших в яму. Кыштымский рабочий. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 март 2012. 23 октябрь 2011 тикшерелгән.
  10. История школы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 7 октябрь 2013. 12 июль 2011 тикшерелгән.