Салауат (башҡ. Салауат Рәсәйҙәге ҡала,Башҡортостан Республикаһының иң ҙур сәнәғәт үҙәктәренең береһе . Республика әһәмиәтендәге ҡала,Салауат ҡалаһы ҡала округын тәшкил итә.

Ҡала
Салават
башҡ. Салауат
DK Neftehimik salavat.JPG
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Городской округ

Салауат ҡалаһы

Координаталар

53°22′00″ с. ш. 55°56′00″ в. д.HGЯO

Етәкселек

Салауат ҡалаһы ҡала округы советы рәйесе

Давыдова Лариса Владимировна

Салауат ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы

Ғилманов Фәрит Фәррәх улы
Нигеҙләнгән

1948 йылда

Беренсе мәртәбә телгә алынған

1948

Элекке исеме

Новострой

Ҡала с

1954 йылдан

Майҙаны

106,23[1] км²

Климат тибы

уртаса континенталь

Халҡы

154 117[2] кеше (2016)

Тығыҙлығы

1449,97 кеше/км²

Агломерация

Стәрлетамаҡ

Милли состав

урыҫтар,башҡорттар, татарҙар, сыуаштар, украиндар

Конфессиональ составы

православный христиандар, мосолмандар-сөнниҙәр

Этнохороним

салауат кешеһе, салауаттар

Телефон коды

+7 3476

Почта индексы

453250-453265

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

80 439

Рәсми сайт

salavat.ru

Салават (Рәсәй)
Салават
Салават

Көслө сәнәғәт потенциаллы, 165 мең кеше йәшәгән Көньяҡ Башҡортостан полицентрик агломерация үҙәктәренең береһе [сығанаҡ 1218  көн күрһәтелмәгән]. Ҡалала Рәсәйҙәге берҙән бер ракеталар өсөн гептил яғыулығын етештереүсе химия предприятиеһы [3][4] «Салауат химия заводы»[5] урынлашҡан.

Физик-география характеристикаһыҮҙгәртергә

Географик урынлашыуы

Ҡала Башҡортостандың көнъяғында Ағиҙел йылғаһының һул яҡ ярында (Кама йылғаһының ҡушылдығы), республиканың баш ҡалаһы Өфөнән 164 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

Ағиҙел буйлап ҡала территорияһының оҙонлоғо 5,5 км, киңлеге ( 116-сы кварталһыҙ) — 2,65 км. Ҡаланың иң юғары нөктәһе 116 кварталда урынлашҡан (175 м).

Ҡала һыҙатында, Ишембай ҡалаһына етәрәк Ағиҙелдең иҫке үҙәнендә, Ҡорбалыкүл исемле күл бар.

Геологияһы

Ҡала Урал алды ситенең бөгөлгән урынында урынлашҡан. Һуңғы палеозой башында Салауат ҡалаһы урынында диңгеҙ булған. Ул бында һуңғы палеозойҙың аҙағына тиклем тиерлек торған. Ваҡыты менән диңгеҙ төбө асылғанда балсыҡ һәм эзбиз ҡатламдары ултырған.Ҡаланың тирә яғы нефть ятҡылыҡтарына бай .

Һуңғы палеозоя аһағында, пермь осоронда, диңгеҙ әкренләп һайыға. Уның төбөндә таш тоҙо каменные соли һәм гипс йыйыла. Гипс ҡала янында тау тоҡомдары асылған урындарҙа күрергә мөмкин. Асылып ятҡан ерҙәрҙә палеозой дәүренән гипстың иң йәш ултырмалары . Улар ҡыҙыл төҫтәге балсыҡ һәм ҡомташ ултырмалары. Был ултырмалар палеозой осоро диңгеҙе киткәс, ҡоро ерҙә барлыҡҡа килгән. Улар Ағиҙел йылғаһы буйында, ҡаланың тирә-яғындағы тауҙарҙа күренеп тора.

Ҡала янындағы һәм уның тирә яғындағы ер ҡатламы - гумусҡа бай ҡара тупраҡ. Ул ҡыҙыл балсыҡта суббореаль һәм уртаса континенталь бүлкәттә күп йылдар үҫкән үлән ҡатламы аҫтында, һыу тулҡыны сайҡалып тороу сәбәпле барлыҡҡа килгән. Ҡара ер ҡатамы аҫтында ҡом ята.

Климаты

Уртаса континенталь климат, дым етерлек кимәлдә, йәйҙәр йылы, уртаса һалҡын һәм бик оҙаҡ ҡыш.Ғинуарҙағы уртаса температура: −13,9 °C, иң түбән температура: −48,2 °C; июлдә: +19,4 °C (1993 год), иң юғары температура: +39,3 °C (2010 год).Уртаса һауа температураһы: +3,6 °C. Уртаса яуым-төшөм күләме: 576 мм. Ел башлыса көнбайыштан иҫә. Шулай уҡ йыш ҡына төнъяҡтан иҫеп, химия предприятиелары бүлеп сығарған ағыулы газды Ағиҙел буйлап, шул иҫәптән ҡала өҫтөнә, тарата.

Ҡала түбән урында урынлашҡан, шунлыҡтан бында йыш ҡына, бигрәк тә ҡыш, томан төшә.

Сәғәт һыҙаты

Салават МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт[6].

Ҡала символкаһыҮҙгәртергә

Ҡурай сәскәһе — дуҫлыҡ символы, уның ете таж япрағы — башҡорт халҡының берләшеүенә башланғыс һалған ете ырыу. Салауат ҡалаһы ошо ете ырыуҙың береһе- юрматы ырыуы ерендә барлыҡҡа килә.

Газгольдерға оҡшатып эшләнгән һүрәт ҡаланы булдырған нефтехимия проиводствоһын кәүҙәләндерә.

Төп майҙанда һыбайлы менән ҡарсыға, улар ҡаланың Салауат Юлаев исемен йөрөтөүен һәм башҡорт халыҡ батыры Салауат Юлаевтың азатлыҡҡа булған мәңгелек һөйөүен күрһәтә.

Ҡаланың гербы һәм флагы авторҙары- «Газпром нефтехим Салават» ААЙ МЧС-ы табибтары А. В. Лаврухин менән Р. Т. Фәйезов. Ҡала гербы Федерацияһы Президенты янындағы геральдика советы ҡарары менән Рәсәй Федерацияһы геральдика регистрына индерелгән (2001 йыл 31 май,5-се һанлы протокол). Теркәлеү һаны 661[7].

Ҡала флагы Федерацияһы Президенты янындағы геральдика советы ҡарары менән Рәсәй Федерацияһы геральдика регистрына индерелгән (2001 йыл 31 май,5-се һанлы протокол). Теркәлеү һаны 662.

Билдәле шәхестәрҮҙгәртергә

  • Арсланов Әхнәф Гәрәй улы — партия һәм юғары мәктәп хеҙмәткәре, 1983—1998 йылдарҙа Өфө нефть институтының Салауат филиалы директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған иҡтисадсыһы, ҡаланың ҡалаһының почётлы гражданы (1998)[8].
  • Каширина Анжелика (24.01.1986) — Рәсәй театр һәм кино актёры[9].
  • Ҡотлогилдин Наил Закир улы
  • Бакирова Ниса
  • Бакиров Фларит
  • Йомағолов Илшат
  • Рахманғолов Сибәғәт
  1. БД ПМО Республики Башкортостан. Город Салават
  2. Предварительная оценка численности населения Республики Башкортостан на 1 января 2016 года по муниципальным образованиям. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 февраль 2016. 21 февраль 2016 тикшерелгән.
  3. Роскосмос: Россия не зависит от импорта гептила. vesti.ru. 8 февраль 2016 тикшерелгән.
  4. Претензии Росприроднадзора могут привести к остановке единственного в России производства ракетного топлива - Газета РБК. rbcdaily.ru. 8 февраль 2016 тикшерелгән.
  5. http://www.salavathz.ru/proizvodstvo/production.html
  6. Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (2011-06-03).
  7. http://img-fotki.yandex.ru/get/2/36256508.12/0_5ac79_ce3bfdce_orig
  8. [http://www.salavatsovet.ru/2011/10/17/arslanov-axnyaf-gareevich/ Совет городского округа город Салават Республики Башкортостан. Официальный сайт. Почётные граждане. Арсланов Ахняф Гареевич] (рус.) (Тикшерелгән 2 август 2017)
  9. Сайт «LIFEACTOR.RU»: Полные биографии актёров и актрис.Анжелика Каширина (рус.)