Төп менюны асырға

Әйүпов Хәмит Вәли улы

Ғалим-гельминтолог

Әйүпов Хәмит Вәли улы (15 ғинуар 1914 йыл — 26 март 1987 йыл) — ғалим-ветеринар, юғары мәктәп эшмәкәре. 1964—1983 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында фәнни эштәр буйынса проректор, бер үк ваҡытта 1978—1985 йылдарҙа кафедра мөдире. Башҡорт АССР-ының VIII саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ветеринария фәндәре докторы (1969), профессор (1970). РСФСР‑ҙың (1974) һәм Башҡорт АССР‑ының (1964) атҡаҙанған фән эшмәкәре. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971).

Әйүпов Хәмит Вәли улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 15 ғинуар 1914({{padleft:1914|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Өфө губернаһы, Бәләбәй өйәҙе[1]
Рәсәй, Әлшәй районы, Гәйнәямаҡ ауылы[1]
Вафат булған көнө 26 март 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}) (73 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Өфө
Һөнәр төрө ғалим
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Ғилми дәрәжә ветеринария фәндәре докторы[d]
Эш урыны Башҡорт дәүләт аграр университеты

БиографияһыҮҙгәртергә

Хәмит Вәли улы Әйүпов Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе[2] Гәйнәямаҡ ауылында тыуған[3].

1942 йылда Силәбе өлкәһенең Троицк ҡалаһындағы ветеринария институтын тамамлаған.

БАССР‑ҙың Бишбүләк районында баш ветеринар врач булып эшләгән.

1945 йылдан алып Башҡортостан ғилми‑производство ветеринария лабораторияһының бүлек мөдире, 1960 йылдан башлап бер үк ваҡытта директор урынбаҫары булып та эшләгән.

19641983 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында фәнни эштәр буйынса проректор, бер үк ваҡытта 19781985 йылдарҙа патофизиология, микробиология һәм вирусология кафедра мөдире лә булған.

Фәнни тикшеренеүҙәре хайуан гельминттарының биологик һәм эпизоотологик үҙенсәлектәрен өйрәнеүгә арналған. Хәмит Вәли улы Башҡортостан биләмәләрендә паразит селәүсендәрҙең 2 яңы төрө, ер өҫтө моллюскыларының 19 төрө һәм хайуандарҙа дикроцелиоз тыуҙырыусы трематодтарҙың ваҡытлы хужалары булған ҡырмыҫҡаларҙың 3 төрөн асыҡлаған. Дикроцелиоз һәм фасциолёз булғанда хайуандарҙы гельминттарҙан таҙартыу өсөн хлорофос һәм гексахлорэтан ҡулланыу методикаһын эшләгән. 150‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 14 уйлап табыу авторы.

19601987 йылдарҙа Бөтә Союз гельминтологтар йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе.

Башҡорт АССР-ының VIII саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәреҮҙгәртергә

  • Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1964).
  • РСФСР‑ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1974)
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1971).
  • «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1986)[4]

Фәнни хеҙмәттәреҮҙгәртергә

  • Печёночные гельминтозы сельскохозяйственных животных. Уфа, 1963 (авторҙаш)
  • Меры борьбы с паразитарными болезнями сельскохозяйственных животных. Уфа, 1968 (авторҙаш).
  • Дикроцелиоз животных. Уфа, 1980.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. 1,0 1,1 Башҡорт энциклопедияһыБашкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
  2. Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы
  3. Әйүпов Хәмит Вәли улы [1]
  4. Указ Президиума ВС Башкирской АССР от 11.03.1986 «О награждении медалью „Ветеран труда“ трудящихся Советского района города Уфы»[2]

ҺылтанмаларҮҙгәртергә