Һыҙғылар – фин‑уғыр сығышлы башҡорт ырыуы.


ТарихыҮҙгәртергә

Раил Кузеевтың фекеренсə, I мең йыллыҡ аҙағында һыҙғылар ҙа башҡорт ҡəүемен барлыҡҡа килтереүҙə əүҙем ҡатнашҡан. II мең йыллыҡта улар хəҙерге Башҡортостандың көньяҡ‑көнбайышынан төньяҡ һəм төньяҡ‑көн сығышына, Əй буйына, һуңынан тағы ла төньяҡҡараҡ күсə. XVIII быуатта урыҫ колонизаторҙары Һыҙғы билəмəлəрен тартып ала һəм 1735 йылда Красноуфимск ҡəлғəһен һала. Уның тирə‑яғына урыҫ, татар, мари һибелеп ултыра.

Бөгөн Свердловск өлкəһе Красноуфимск районының Боғалыштамаҡ, Урта һəм Үрге Боғалыш, Табанлыкүл (Озерки), Сыҫҡы (Сызги), Иҫкауыл, Ҙур Торош ауылдарында йəшəйҙәр.

УрынлашыуыҮҙгәртергә

Һыҙғы башҡорттарының тораҡ пункттары[1]
РФ субъекты Район Тораҡ пункттар
Свердловск өлкәһе Красноуфимск округы Боғалыштөҙ, Урта Боғалыш, Юғары Боғалыш, Табанлыкүл (Озерки), Сыҫҡы (Иҫкауыл), Оло Төрөш
Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Сәйет, Ураҙбай
Ҡарабаш ҡала округы Ҡарабаш, Мөхәмәт, Һаҡтай
Мейәс ҡала округы Селән (Селянкино, Мулдаш)

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
  • История башкирских родов. Кошсо, Сызги, Упей. Том 18 / С. И. Хамидуллин, Б. А. Азнабаев, И. З. Султанмуратов, И. Р. Саитбатталов, Р. Р. Шайхеев, Р. Р. Асылгужин, А. М. Зайнуллин, В. Г. Волков, А. А. Каримов — Уфа: ИИЯЛ УНЦ РАН; Уфимский полиграфкомбинат, 2016. — Б. 160, 165. — ISBN 978-5-85051-605-5.
  • Йәнғужин Р. З. Башҡорт ҡәбиләләре тарихынан — Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1995. — 96 б. — ISBN 5-295-02551-3.
  • Кузеев Р. Г. Происхождение башкирского народа: Этнический состав, история расселения — М.: Наука, 1974. — 572 б.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә



  1. История башкирских родов, 2016, с. 152, 154