Яҡупов Мансур Ҡалтай улы

рәссам, скульптор

Яҡупов Мансур Ҡалтай улы (17 сентябрь 1939 йыл — 27 сентябрь 1973 йыл) — башҡорт биҙәү-ғәмәли сәнғәт рәссамы, скульптор. 1965 йылдан РСФСР Художество фондының Башҡортостан бүлексәһе рәссамы. 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1969).

Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 17 сентябрь 1939({{padleft:1939|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Волгоград өлкәһе, Красноярский район[d], Новоурусовка[d]
Вафат булған көнө 27 сентябрь 1973({{padleft:1973|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}) (34 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Өфө
Һөнәр төрө рәссам
Статус авторского права как автора работы защищены авторским правом[d]

БиографияһыҮҙгәртергә

Мансур Ҡалтай улы Яҡупов 1939 йылдың 17 сентябрендә Сталинград өлкәһенең Новоурусовка ауылында тыуа.

1962 йылда Мәскәү өлкәһенең Хотьково ҡалаһындағы В. М. Васнецов исемендәге Абрамцево сәнғәт-сәнәғәт училищеһының керамика бүлеген тамамлай. Училищены тамамлағандан һуң Пенза ҡалаһында эшләй .

1965 йылдан алып РСФСР Сәнғәт фондының Башҡортостан бүлексәһендә рәссам булып эшләй .

Башкортостандың биҙәү-ҡулланма сәнғәте өлкәһендә скульптура, тимер сүкеү буйынса иң беренселәрҙән булып эшләй. Өфөләге «Башҡортостан» рестораны, «Моторостроитель» мәҙәниәт һарайы, «Башҡортостан» сауҙа-күңел асыу комплексы биналарын биҙәй

Мансур Ҡалтай улы Яҡуповтың эштәре Өфөнөң М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡлана.

ЭштәреҮҙгәртергә

Нәфис керамика: «Легенда» монументаль панноһы, 1965; «Онотолмаған», «Быуат», икеһе лә — 1966; "Шүрәле"гә яҡтыртҡыстар һәм битлектәр, яҡынса 1972; «Бәләкәй буденовсы», «Икмәк-тоҙ» сувенир һындары.

Скульптура: «Әкиәтсе», «Тормош тәгәрмәсе», «Ҡарт яугир», «Ҡыҙыл ат», «Башҡорт башы», «Ассоль» (1960—1970) — барыһы ла ағастан эшләнгән.

Сүкелгән тимер: «Башҡортостан улдары», «Ҡымыҙ», икеһе лә — 1966; «Уралда», «Башҡорт бесән сабыусылары», триптих «Вьетнам» (1960—1970).

КүргәҙмәләреҮҙгәртергә

1965 йылдан алып Яҡупов Мансур Ҡалтай улының эштәре илебеҙҙең төрлө күргәҙмәләрендә, 1970 йылда — халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә күрһәтелә.

Шәхси күргәҙмәһе — Өфө (1969).

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәреҮҙгәртергә

  • Ғәлимов Сәләм исемендәге премия (1969).

Ҡыҙыҡлы факттарҮҙгәртергә

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Башкирская энциклопедия. т. 7. — УФа, 2007.
  • БСЭ, т. 3, раздел «Башкирская АССР». Изд. «Советская энциклопедия». — Москва, 1970.
  • Г. С. Кушнеровская: Изобразительное искусство Башкирской АССР. Изд. «Советский художник». — Москва, 1974.
  • Скульптура Башкортостана: кат. 1 й респ. выст. / авт.-сост. И. Н. Оськина. Уфа, 1996; Профессиональное декоративно прикладное искусство Башкортостана: кат. 1 й респ. выст. / авт. сост. С. В. Евсеева. — Уфа, 1997.
  • Нехорошев Ю. Образы Башкирии //Творчество, − 12, 1969; М. Якубов: Буклет. Авт.-сост. А. Г. Янбухтина. — Уфа, 1969.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә