Төп менюны асырға

Чи́ли (исп. Chile), рәсми исеме — Чи́ли Респу́бликаһы (исп. República de Chile [reˈpuβlika ðe ˈʧile]) — Көньяҡ Америкала Тымыҡ океан һәм Анд тауҙары араһында оҙон һыҙат булып урынлашҡан дәүләт. Көнбайыштан Тымыҡ океан менән йыуыла, көнсығыштан Аргентина, төньяҡтан Перу, төньяҡ-көнсығыштан Боливия менә сиктәш.

Чили Республикаһы
исп. República de Chile
Flag of Chile.svg Чили гербы
Флаг Герб
Девиз: «Por la razón o la fuerza

(исп. Хокуҡ һәм көс менән

Гимн: «Himno Nacional»
Chile (orthographic projection).svg
Үҙаллылыҡ датаһы 18 сентябрь 1810Испаниянан)
Рәсми тел испан
Баш ҡала Сантьяго
Идара итеү төрө Президент республикаһы
Президент Michelle Bachelet
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
37
756 950 [1] км²
1,07
Халыҡ
• Һаны (2011)
• Халыҡ тығыҙлығы

17 248 450 чел. (59)
22,81 чел./км²
ИЧР (2011) 0,805[2] (бик юғары) (44 урын)
Этнохороним чилилылар
Валюта Чилийское песо [3]
Интернет-домен .cl
Код ISO CL
МОК коды CHI
Телефон коды +56
Сәғәт бүлкәте -4
Атакама

Йөкмәткеһе

Административ ҡоролошоҮҙгәртергә

Географик мәғлүмәттәрҮҙгәртергә

Чилиҙың Тымыҡ һәм Атлантик океанға сығышы бар. Чилиҙың оҙонлоғо — төньяҡтан көньяҡҡа 4908 саҡрым (4630 км) һәм көнбайыштан көнсығышҡа 456 саҡрым (430 км).

Чилиҙың климаты төньяҡта — тропик сүлдән, ә көньяҡта — уртаса диңгеҙ климатына хәтлем үҙгәрә.

Һауаның уртаса температураһы:

  • көньяҡта — +3 °С — +16 °С хәтлем
  • төньяҡта — +12 °С — +22 °С хәтлем

Иң юғары бейеклек — Охос-дель-Саладо тауы (6893 м).

Файҙалы ҡаҙылмалар — баҡыр, тимер, марганц мәғдәндәре, көмөш.

ХалыҡҮҙгәртергә

 
Cантьяго метроһы
 
Чилиҙың командаһы

Чилиҙың халҡы күбеһенсә европиоид расаһына ҡарай (30-55 %). Метистар — 45-65 %, индейҙар — 5 %. Килмешәктәрҙең күбеһе Испания, Италия, Франция һәм Хорватия илдәренән. XX быуатта Чилиға 600 мең килмешәк килгән, уларҙың күбеһе испандар, итальяндар, ниместәр, хорваттар һәм ғәрәптәр. Әлеге көндә Чилиҙа 800 меңгә яҡын кеше сит илдә тыуғандар.

Халыҡ һаныҮҙгәртергә

  • 1 й. — 0,4 млн кеше
  • 1500 й. — 2,0 млн кеше
  • 1800 й. — 1,6 млн кеше
  • 1900 й. — 3,1 млн кеше
  • 1983 й. — 12,3 млн кеше
  • 1995 й. — 14,3 млн кеше
  • 2000 й. — 15,2 млн кеше
  • 2005 й. — 16,0 млн кеше
  • 2012 й. — 17,2 млн кеше

Этник бүленешҮҙгәртергә

 
Сантьяго

Ғүмерҙең уртаса оҙонлоғоҮҙгәртергә

Ҡала халҡының өлөшө — 87,7 %

Чили дипломат миссиялары (илселектәр һәм консулыҡтар)Үҙгәртергә

 
Чили илселеге Мәскәүҙә

ЕвропаҮҙгәртергә

Төнъяк АмерикаҮҙгәртергә

Көньяҡ АмерикаҮҙгәртергә

Яҡын ШәрәкҮҙгәртергә

АфрикаҮҙгәртергә

АзияҮҙгәртергә

ОкеанияҮҙгәртергә

Халыҡ-ара ойошмаларҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Чили дәғүә иткән1 250 000 км² Антарктиданы иҫәпкә алмайынса.
  2. Human Development Report 2011  (инг.). United Nations Development Program (2011). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 февраль 2012. 6 ноябрь 2011 тикшерелгән.
  3. (CLP,код 152)

ҺылтанмаларҮҙгәртергә