Охот диңгеҙе (рус. Охотское море) — Тымыҡ океан диңгеҙе.

Охот диңгеҙе
Урынлашыуы Төньяҡ-Көнсығыш Азия
Майҙаны 1603 мең км²
Күләме 1316 мең км³
Иң ҙур тәрәнлек 3916 м
Уртаса тәрәнлек 1780 м
Охот диңгеҙе (Дальневосточный ФО)
Blue pog.svg
Охотское море.png
Commons-logo.svg Охот диңгеҙе Викимилектә

Йөкмәткеһе

ГеографияҮҙгәртергә

Океандан Камчатка ярымутрауы, Курил утрауҙары һәм Хоккайдо утрауы менән айырыла. Лаперуза һәм Невельский (Мамия) боғаҙҙары аша Япон диңгеҙе менән тоташа. Диңгеҙ һыуҙары Рәсәй Федерацияһы һәм Япония ярҙарын йыуа.

Майҙаны — 1603 мең км². Уртаса тәрәнлеге — 1780 м, максималь тәрәнлеге — 3916 м.

Октябрҙән май-июнгә тиклем диңгеҙҙең төньяҡ өлөшө тулыһынса боҙ менән ҡапланған. Көньяҡ-көнсығыш өлөшө туңмай тиерлек. Төньяҡта яр буйы ныҡ йырғыланған, төньяҡ-көнсығышта диңгеҙҙең иң ҙур ҡултығы — Шелихов ҡултығы урынлашҡан. Диңгеҙгә ҡойоусы иң ҙур йылғалар — Амур, Охот, Кухтуй.

Балыҡ тотоу (лосось, сельдь, минтай, мойва, навага һ.б.), диңгеҙ хайуандарын аулау (камчатка диңгеҙ ҡыҫалаһы), нефть һәм газ сығарыу тармаҡтары үҫешкән. Төп порттары: ҡитғала — Магадан, Аян, Охотск; Сахалин утрауында — Корсаков, Курил утрауҙарында — Төньяҡ Курильск.

2014 йылдың 15 мартынан алып БМО ҡарарына ярашлы, Хоккайдо утрауы янындағы бәләкәй өлөштән башҡа, Охот диңгеҙе Рәсәй Федерацияһының айырым иҡтисади зонаһына индерелә[1].

ГидронимҮҙгәртергә

Охот диңгеҙе атамаһы Охот йылғаһы исеменән алынған, ә ул үҙ сиратында эвен телендәге «Окат» (йылға) һүҙенән барлыҡҡа килә. Элекке атамалары — Лам диңгеҙе (эвен телендә «лам» — «диңгеҙ») һәм Камчатка диңгеҙе[2]. Япондар борон диңгеҙҙе Хоккай (北海; «Төньяҡ диңгеҙ») тип атаһалар, хәҙер Охоцуку-кай (オホーツク海) тип исемләйҙәр.

КлиматыҮҙгәртергә

Диңгеҙҙең өҫкө ҡатламдарындағы уртаса һыу температураһы ҡышын −1,8 °C-тан +2,0 °C-ҡа тиклем, йәйен +10 °C-тан +18 °C-ҡа тиклем тирбәлә.

Горизонттар буйынса уртаса һыу температураһы °C [3]
Горизонт м Ғинуар Февраль Март Апрель Май Июнь Июль Август Сентябрь Октябрь Ноябрь Декабрь
0 2,37 0,34 -0,44 0,05 1,27 2,08 5,26 6,04 10,0 8,12 4,47 3,08
10 2,38 0,32 -0,42 0,10 1,30 1,68 4,48 5,47 8,20 6,76 5,03 3,09
20 2,37 0,33 -0,23 0,10 1,14 1,47 3,57 4,07 6,31 6,45 4,56 3,09
50 2,50 0,86 -0,09 0,25 0,38 1,10 1,70 2,16 2,42 4,17 3,48 3,06
100 3,06 1,01 0,29 0,50 0,12 0,98 1,30 1,53 1,90 2,53 2,46 2,66
200 2,25 1,46 0,60 0,70 0,72 0,94 1,16 1,41 1,13 1,68 1,44 1,59
400 1,71 1,21 1,25 1,10 1,23 1,01 1,11 1,28 1,44 1,49 1,39 1,15

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Охотское море - наше все. // rg.ru. 22 ноябрь 2015 тикшерелгән.
  2. Старые карты городов России - от древних времен до наших дней. www.retromap.ru. 15 ғинуар 2016 тикшерелгән.
  3. (для точки с координатами 46,5° с. ш. 150,5° в. д.; данные за 1942—2005 года):ЕСИМО. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А. Океанология. Л.: Гидрометеоиздат, 1980.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә