Миңнуллин Туфан Ғабдулла улы

совет һәм рәсәй драматургы, прозаик, публицист һәм йәмәғәт эшмәкәре
(Миңнуллин Туфан Абдулла улы битенән йүнәлтелде)

Миңнуллин Туфан Ғабдулла улы (татар. Туфа́н Габдулла́ улы Миңну́ллин; 25 август 1935 йыл — 2 май 2012 йыл) — СССР һәм Рәсәй драматургы, прозаик, публицист һәм йәмәғәт эшмәкәре. Татарстан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2005), РСФСР‑ҙың (1984), Татар АССР-ының (1978), Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Татарстан фәндәр академияһы академигы (2007), М. Йәлил исемендәге (1974), РСФСР‑ҙың К. С. Станиславский исемендәге Дәүләт (1979), Татарстан АССР-ының Ғ.Туҡай исемендәге Дәүләт (1979) премиялары лауреаты. «Почёт Билдәһе» (1974), Татарстан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн (2005) ордендары кавалеры, Ҡазан ҡалаһының почётлы гражданы.

Миңнуллин Туфан Ғабдулла улы
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 25 август 1935({{padleft:1935|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})
Тыуған урыны Большое Мереткозино[d]
Вафат булған көнө 2 май 2012({{padleft:2012|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:2|2|0}}) (76 йәш)
Вафат булған урыны Ҡазан ҡалаһы, Рәсәй
Ерләнгән урыны Яңы биҫтә зыяраты (Ҡазан)[d]
Хәләл ефете Ихсанова, Нажиба Гимаевна[d]
Әһәмиәтле кешеһе Айгуль Миннуллина[d]
Яҙма әҫәрҙәр теле татар теле һәм урыҫ теле
Һөнәр төрө сценарий яҙыусы, автор, яҙыусы, сәйәсмән, драматург, публицист
Эшмәкәрлек төрө Әҙәбиәт[1], драма[d][1] һәм публицистика[d][1]
Сәнғәт йүнәлеше социалистик реализм[d]
Ойошма ағзаһы СССР Яҙыусылар союзы
Уҡыу йорто М. С. Щепкин исемендәге Юғары театр училищеһы
Әүҙемлек урыны Татарстан Республикаһы[1]
Жанр театр пьесаһы[d], шиғыр[d] һәм хикәйә
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Рәсми сайт tufanminnullin.com
Commons-logo.svg Миңнуллин Туфан Ғабдулла улы Викимилектә

БиографияһыҮҙгәртергә

Туфан Ғабдулла улы Миңнуллин 1935 йылдың 25 авгусында хәҙерге Татарстан Республикаһы Кама Тамағы районының Оло Мереткозин ауылында тыуған.

1952 йылда урта мәктәпте тамамлай.

19561961 йылдарҙа — Мәскәүҙә М. С. Щепкин исемендәге Театр училищеһында уҡый.

19611964 йылдарҙа Минзәлә академия театрында актёр булып эшләй, бер үк ваҡытта драматургия менән шөғөлләнеүен дауам итә.

1962 йылда Минзәлә академия театрында уның «Беҙҙең ауыл кешеләре» комедияһы ҡуйыуға ҡабул ителгән. Шул уҡ йылда Ғ. Камал исемендәге Татар Дәүләт Академия театрында уның «Азат» (Ирекле) пьеса-әкиәте ҡуйыла.

19641967 йылдарҙа — Ҡазан телестудияһында, мөхәррир булып эшләй, бер үк ваҡытта «Чаян» (Скорпион) журналында әҙәби хеҙмәткәр бурысын үтәй.

1968 йылдан профессиональ нигеҙә әҙәби ижад менән шөғөлләнә.

19751977 йылдарҙа — Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстарында уҡый. 19841989 йылдарҙа — ТАССР Яҙыусылар союзының идара рәйесе.

СССР-ҙың халыҡ депутаты (1989—1991), СССР Юғары Советы ағзаһы.

2012 йылдың 2 майында Ҡазанда республика клиник дауаханаһында йөрәк өйәнәгенән вафат була[2]. Ҡазандың Яңы Татар зыяратында ерләнгән.

Ҡатыны — Нәжибә Ихсанова (1938 йылғы), Ғ. Камал исемендәге театр актёры, ҡыҙы — Әлфиә Миңнуллина — журналист.

ИжадыҮҙгәртергә

Театр йәмәғәтселегендә киң танылыу алған пьесалары: «Беҙҙең ауыл кешеләре» (1961 йылда ҡуйылған), «Беҙ һайлаған яҙмыштар» (1972); «Беҙ китәбеҙ, һеҙ ҡалаһығыҙ» (1986); «Хушығыҙ» (1993); Емельян Пугачёвтың көрәштәше Бәхтийәр тураһында «Бәхтийәр Ҡанкаев» (1974) тарихи драмаһы; «Диләфрүзгә дүрт кейәү», «Әлдермештән Әлмәндәр», «Илгизәр + Вера», «Йөрәккәйем» комедиялары; «Ай булмаһа, йондоҙ бар», «Әсәйҙәр һәм бәпәйҙәр» драмалары һәм башҡалар.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәреҮҙгәртергә

  • М. Йәлил исемендәге премия лауреаты (1974)
  • РСФСР-ҙың К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы (1979) — Ғ. Камал исемендәге Татар Дәүләт Академия театрында ҡуйылған «Әлдермештән Әлмәндәр» («Белая ворона») пьесаһы өсөн
  • Ғабдулла Туҡай исемендәге премия (1979)
  • Татарстан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2005)
  • Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре

ХәтерҮҙгәртергә

  • Ҡазандың Вахитов районындағы урам уның исемен йөрөтә;
  • Ҡазанда 12‑се татар гимназияһында хәтер залы асылған, бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған;
  • Түбән Кама дәүләт драма театрына Миңнуллин исеме бирелгән.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә