Йылайыр яйлаһы

(Йылайыр платоһы битенән йүнәлтелде)

Йылайыр яйлаһы — Башҡортостандың көнсығышында урынлашҡан яйла.

ГеографияһыҮҙгәртергә

Төньяҡта Ағиҙелдең көнсығыштан көнбайышҡа аҡҡан өлөшө, көньяҡта Гөбөрлө тауҙары, көнбайышта Оло Эйек, көнсығышта Һаҡмар йылғалары тарафынан сикләнә.

Башҡортостандың Күгәрсен, Йылайыр һәм Ейәнсура райондарына тура килә.

ТасуирламаһыҮҙгәртергә

Яйла палеоген дәүерендә мезозой осорона ҡайтып килгән урындағы пенеплендың ҡалҡыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Диңгеҙ кимәленә ҡарата бейеклеге — 300—600 м. Көнсығыш өлөшөндә рельефы тигеҙ, көнбайышында — тау-теҙемле. Күпселегендә ултырма һәм вулкансал тоҡомдарҙан һалынған. Йырын-үҙән оҙонлоғо 1 кв. км-ға 1-2 км тәшкил итә.

Көнсығыш өлөшөндә рельефы тигеҙ, көнбайышында тауҙар теҙмәһе урынлашҡан.

Ере һоро тау‑урман тупраҡлы булған урындарҙа ҡайын, имән, саған, йүкә, йыла, ҡарағас ҡатыш ҡарағай урмандары үҫә. Типик һәм һелтеле ҡара тупраҡтарында болондар һәм ҡыуаҡлы далалар урынлашҡан. Яйланың көнсығыш сите буйлап имән һәм йүкә урмандарының сиге үтә.

Тәбиғәт ҡомартҡыларыҮҙгәртергә

Яйлала Мораҙым тарлауығы тәбиғи паркы, Эйек заказнигы (тыйыулығы) һәм Шайтантау заказнигы ойошторолған. Оло һәм Кесе Энәк йылғаларында шишмә бағыры ҡурсалана, Дөр‑Дөр тауындағы дөр-дөр сәскә ҡыуаҡлығы, Аҙаҡлы йылға тамағындағы Кесе Һүрәм йылғаһы үҙәне, Әлйән, Канонников һәм Маяҡтау тауҙары — тәбиғәт ҡомартҡылары тип иғлан ителгән [1]

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә