Төп менюны асырға

Ғәбдер — Рахма́н ибн Сахр әд-Дәүси әл-Йәмәни, Әбү Һөрәйрә (ғәр. أبو هريرة‎; 599, Йәмән — 676, Мәҙинә) — Мөхәммәт Пәйғәмбәр сәхәбәләренең иң танылғандарының береһе.

Әбү Һөрәйрә
ғәр. أبو هريرة
Портрет
Мәҙинә әмире

Мәккә ҡазыйы

Бәһрәйн әмире

Шәхси мәғлүмәт
Һөнәре, эшмәкәрлек төрө:

мухаддис, Фаҡиһ, Хафиз

Тыуған көнө:

600-сы[1]

Тыуған ере:

Saudi Arabia.[d]

Үлем көнө:

676[2][1]

Үлгән ере:

Өмәүиҙәр хәлифәлеге, Хижәз, Мәҙинә[2]

Ерләнгән ере:

Әл-Баҡый

Ил:

Black flag.svg Хаҡ хәлифәт
Umayyad Flag.svg Өмәүиҙәр хәлифәлеге

Дине:

ислам

Атаһы:

Сахр әд-Дәүси

Шәкерттәре:

Әнәс ибн Мәлик, Тавус ибн Кайсан[d] һәм Ибн Сирин[d]

Commons-logo.svg Әбү Һөрәйрә Викимилектә
Иман шарттары

Тәүхид
Фәрештәләр
Китаптар
Пәйғәмбәрҙәр
Яуап көнө
Тәҡдир

Исламдың биш нигеҙе

Шәһәҙәт
Намаҙ
Ураҙа
Зәкәт
Хаж

Шәхестәр

Мөхәммәт
Ислам пәйғәмбәрҙәре
Сәхәбәләр
Хәлифәләр

БиографияһыҮҙгәртергә

Әбү Һөрәйрә тыумышы менән Йәмәндәге Дәүс әл-Әзди ырыуынан була. Ырыу мәжүси булған, үҙҙәренең яҡлаусыһы итеп Зүл-Хулсаны иҫәпләгән. Тыуғанында уға әтә-әсәһе Ғәбд әш-Шәмс («Ҡояш ҡоло») тип исем биргән булған. Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм иһә уға Әбү Һөрәйрә (Бесәйҙәр атаһы) тип шаярта торған булған, сөнки арҡалашы бесәй балалары тураһында хәстәрлек күреүе менән даны сыҡҡан булған.[3]. Ислам ҡабул иткәс, Рәсүлүллаһ Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм уға Ғәбдер-Рахман ибн Сахр исемен ҡуша. Ул танылған шәхес, иң күп хәҙистәр тапшырған сәхабә. Һарыҡ көтөп йөрөгәндә ул ҡырағай бесәй балаларын таба. Уларҙың бер нисәһен өйөнә алып ҡайткас, ғаиләсе уны Әбү Һөрәйрә («бесәй атаһы») тип йөрөтә башлай.

Ырыуҙың хөрмәтле кешеләренең береһе — Туфәйл ибн Ғәмер Мәккәлә Ислам ҡабул итеп ҡайткас, уның йоғонтоһонда Әбү Һөрәйрә лә Ислам кабул итә, был дин тураһында күберәк белер өсөн Мәҙинәгә, Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм янына күсә.

Ул әс-Суффәлә — Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм мәсете янында урынлаша. Әбу Һөрәйрә үҙе тураһында: «Мин етем булып үҫтем һәм һижрәтте фәҡир килеш кылдым» , — тип әйткән. Бында мәсеттән башҡа һыйыныр урындары булмаған ярлы мөһәжирҙәр йәшәгән. Уның хәлендәге кешеләрҙе «Әһел әл-Сүффә» тип атағандар[4].

Әбу Һөрәйрә көсөн тулыһынса Ҡөрьәнде өйрәнеүгә, ғибәҙәттәргә бағышлай. Ул Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмды бик яратҡан һәм гел уға оҡшарға тырышҡан. Һижрәттән һуң Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм менән барлыҡ һуғыштарҙа ҡатнашҡан.

Әбү Бәкер хәлифәлеге ваҡытында ла яуҙарҙа ҡатнаша. Әбу Бәкер уны Бәһрәйн әмиренең яҙамсыһы, шунан әмире итеп тәғәйенләй.

Усман ибн Әффан осоронда ул Мәккә ҡазыйы булған. Хәлифә Мүәвиә килгәс, Мәҙинә әмире итеп тәғәйнләнгән булған[5].

Әбү Һөрәйрә 78 йәшендә, һижри 57-се йылда вафат була.[4]

ХәҙиссеҮҙгәртергә

Әбү Һөрәйрәнең хәтере бик яҡшы булған һәм һәм иң билдәле хәҙисселәрҙең береһе булған. Ул 5000-дән ашыу хәҙис әйтеп ҡалдырған[4]. Ул башҡаларҙың хәҙистәрен дә тапшырып барған. Әл-Бохари әйтеп ҡалдырыуынса, унда 800-ләп сәхәбә һәм тәбғин уҡыған. Әбү Һөрәйрә хәҙистәре сөнни алты төп хәҙистәр йыйынтығына инеп ҡалған.

Әйтеүҙәренсә, Мәрүән ибн әл -Хәкәм уның хәтерен тикшерер өсөн шаршау артында кәтиб (секретарь) ултыртып ҡуйып, Әбү Һөрәйрә әйткән бар нәмәне лә яҙып алырға ҡушҡан. Бер йылдан Мәрүән уны яңынан саҡырып алған да шул һөйләгәндәрен ҡабатларға ҡушҡан. Әбү Һөрәйрә былтыр һөйләгәндәрен һүҙмә-һүҙ, бер нәмәне лә төшөрөп ҡалдырмай, ҡабатлап сыҡҡан[4].

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә