Логика (бор. грек. λογική — философия бүлеге, «дөрөҫ фекерләү тураһында фән», «фекерләү сәнғәте» λόγος — «телмәр», «әңгәмә ҡороу», «фекер») — логик тел ярҙамында формалашҡан интеллектуаль танып белеү формаһы, ысулдары һәм закондары тураһындағы фән. Был мәғәнәләр аҡыл ярҙамында алынған, шуға күрә логиканың дөрөҫ фекерләү ҡанундары тигән төшөнсәһе бар. Уйланыу телдә фекер алышыу булып сағыла, айырым осраҡта «иҫбат итеү» йәки «инҡар итеү» була, был осраҡта логика иҫбат итеү һәм инҡар итеү ысулдары тураһынағы фән тип билдәләнә. Логика, фән булараҡ, хаҡлыҡты тойоу тәжрибәһе аша түгел, ә алдан алынған белем аша өйрәнә, шуға күрә уға белем сығарыу фәне тигән төшөнсә бирергә була.

Грегор Рейш. «Логика үҙәк теманы тәҡъдим итә», Margarita Philosophica, 1503/08 (?). Ике эт veritas (лат. дөрөҫлөк) һәм falsitas (лат. ялған) ҡуян problema (лат. проблема) артынан йүгерә, силлогизм ҡылысы менән ҡоралланған логика арттан йүгерә. Һул яҡта аҫтағы гротта Парменид һүрәтләнгән, уның ярҙамында логик аргументация философияға юл алған.

Логиканың тәүге мөһим мәсьәләһе — дөрөҫ фекерләү тәүшарты аша һығымтаға килеү һәм уйлаған предмет тураһында хаҡлы белем алыу.

Логика бөтә фәндәрҙең дә ҡоралы булып хеҙмәт итә, тип әйтергә була.

Логика асылыҮҙгәртергә

Логиканың төп маҡсаты (функцияһы) бер ҡасан да үҙгәрмәй: бер фекерҙән (раҫлау) нисек икенсе фекер килтереп сығарып булыуын тикшереү. Һығымта уға ингән раҫлауҙар, фекерҙәрҙең конкрет эстәлегенә түгел,ә бәйләнеш ысулына һәм төҙөлөшөнә генә бәйле тип фараз ителә. «Нимә нимәнән килеп сыға» икәнен өйрәнеп, дөрөҫ фекерләүҙең айырыуса ғөмүми булған йәки формаль шарттарын килтереп сығара. Логиканың конкрет ихтыяж өлкәһе уның тарихы дауамында һиҙелерлек үҙгәрә бара .

Һүҙҙең мәғәнәһеҮҙгәртергә

«Логика» һүҙе «теге, йәки был күренештәргә хас эске законлыҡ» («внутренняя закономерность, присущая тем или иным явлениям») йәки « фекерләүҙең дөрөҫ, төплө аҡыллы юлы» мәғәнәһендә лә ҡулланыла[1].

Был һүҙ менән ошо нимәләр атала:

  • фекерләү процессында — логикаға ярашлы һәм логика ярашлы булмаған фекерләү тураһында һөйләгәндә, йәки фекерҙәр, раҫлауҙар бер-береһенә бәйләнмәгән фекерҙәрҙән һәм авторға оҡшап ҡалған теләһә ниндәй осраҡлы образдар йәки стереотиптарға оҡшатып фекерләүҙән айырмалы рәүештә логикала өйрәнелгән схемаларға эҙмә-эҙлекле тап килә
  • электроникала — мәғлүмәтте эшкәртеү һәм идара итеү өсөн тәғәйенләнгән схемалар төрө.Энергия үҙгәртеү һәм тапшырыу көс схемаларынан айырмалы . Ҡүәтһеҙ,ләкин атомар сигналдарҙы эшкәртеүсе ( фильтрация, регистрация, генерация)
  • ирекле күренештәр — уларҙа күҙәтелгән ниндәйҙер эш башҡарыу йәки шулай тип уйлау, логик категорияларҙа һүрәтләнә алған ҡабатланыусы процестар — торош, буйһоноу, сағылыш,бәйлелек һ.б. (состояние, подчинение, отражение, зависимость).

Башҡа фәндәр менән бәйләнешеҮҙгәртергә

Логика бик электән философия һәм риторика фәндәрендә өйрәнелә. Хәҙерге заманда математик (теоретик, символическая) логика математика һәм информатикала өйрәнелә.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Ефремова Т. Ф. Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный.(недоступная ссылка) — 2001—2002.

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә