Куа́ла-Лу́мпур[1] (мал. Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, тәржемәһе: «бысраҡ тамаҡ»; джавиكوالا لومڤور) — Малайзияның баш ҡалаһы.

Город
Куала-Лумпур
мал. Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur
джавиكوالا لومڤور
ингл. Federal Territory of Kuala Lumpur
ҡыт. 吉隆坡联邦直辖区
там. கோலாலம்பூர்
KL Composite2.jpg
Флаг[d] Герб
Флаг Герб
Ил

Малайзия

Штат

Федераль территория

Координаталар

3°09′35″ с. ш. 101°42′00″ в. д.HGЯO

Мэр

Хаким бин Борхан

Майҙаны

243 км²

Һыу өҫтө кимәле бейеклеге

21,95 м

Халҡы

1 809 699 кеше (2009)

Тығыҙлығы

7427,5 кеше/км²

Агломерация

6 900 000

Сәғәт бүлкәте

UTC+8

Телефон коды

+60 3

Почта индексы

40xxx - 48xxx, 62xxx - 64xxx

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

W

Рәсми сайт

kualalumpur.gov.my

Куала-Лумпур (Малайзия)
Куала-Лумпур
Куала-Лумпур

2009 йылға ҡарата халҡы 1 809 699 кеше тәшкил итә.

ГеографияҮҙгәртергә

Куала-Лумпур ҡалаһы Малакка ярымутрауының көньяҡ-көнбайышында Кланг һәм Гомбак йылғалары араһындағы түбән таулы үҙәндә урынлашҡан.

КлиматҮҙгәртергә

Куала-Лумпур экваториаль климат бүлкәтендә ята. Күп миҡдарҙа яуым-төшөм (йылына уртаса 2627 мм) күҙәтелә. Йыл әйләнәһенә эҫе һәм дымлы була. Ҡойма ямғырҙар тигеҙ дәүмәлдә йыл дауамында тиерлек яуа, июнь-август айҙарында уның күләме аҙыраҡ кәмей.

Ҡалала температура бер ваҡытта ла 38,5 °C-тан юғары күтәрелмәй һәм 17,8 °C-тан төшмәй. Уртаса тәүлек максимумдары 30—33 °C кимәлендә, минимумдары — 23—25 °C.

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 38,0 36,2 36,7 37,2 38,5 36,3 36,3 38,0 35,8 37,0 36,0 35,5 38,5
Уртаса максимум, °C 32,0 32,8 33,1 33,1 33,0 32,8 32,3 32,3 32,1 32,0 31,7 31,5 32,4
Уртаса температура, °C 26,9 27,3 27,6 27,7 28,0 27,9 27,4 27,5 27,2 27,1 26,8 26,7 27,3
Уртаса минимум, °C 23,4 23,6 24,0 24,3 24,6 24,3 23,8 23,9 23,8 24,0 23,8 23,6 23,9
Абсолют минимум, °C 17,8 18,0 18,9 20,6 20,5 19,1 20,1 20,0 21,0 20,0 20,7 19,0 17,8
Яуым-төшөм нормаһы, мм 193 198 257 290 197 131 148 162 214 265 321 252 2627
Сығанаҡ: Погода и Климат

ТарихҮҙгәртергә

Куала-Лумпурға 1857 йылда нигеҙ һалына. 1880 йылдан алып 1978 йылға тиклем — Селангор провинцияһы (штаты) үҙәге. 1946—1957 йылдарҙа шул уҡ ваҡытта британия колонияһы үҙәге, 1957—1963 бойондороҡһоҙ Малайя Федерацияһының баш ҡалаһы[2].

Һуңғы модернизм һәм постмодернизмҮҙгәртергә

  • Петронас башнялары (452 метр, 88 ҡат — донъялағы иң бейек ҡоролмаларҙың береһе)

Башҡа иҫтәлекле урындарыҮҙгәртергә

  • 5 ҙур парктар (иң әһәмиәтлеһе — «Үҙәк күлле парк» (мал. Taman Tasik Perdana): орхидеялар паркы, күбәләктәр паркы, ҡоштар паркы, Милли мәсет, Ислам сәнғәте музейы, Милли монумент, кәмә станциялары, спорт һәм балалар майҙансыҡтары, асыҡ эстрада менән) һәм бихисап скверҙар.
  • ҡала янында «Zoo Negara» гигант зоопаркы.
  • ҡайһы бер битләүҙәрҙә кеше аяғы баҫмаған һаҡланған урман участкалары (Bukit Nanas).
  • ҡытай кварталы.
  • музей менән һөнәрселек комплексы (Kompleks Kraf).
  • Royal Selangor фабрикаһының туристик үҙәге.
  • ҡала үҙәгендә Kampung Bahru малай ауылы.
  • П. Рамли мемориаль музейы.
Куала-Лумпурҙың төнгө панорамаһы

Туғандаш-ҡалаларҮҙгәртергә

Дәүләт Ҡала Хеҙмәттәшлек Иҫкәрмәләр
  Германия Берлин туғандаш-ҡала [3][4]
  Һиндостан Ченнаи туғандаш-ҡала [3][5]
  Һиндостан Дели туғандаш-ҡала [3][6]
  Иран Шираз туғандаш-ҡала [7]
  Иран Исфахан туғандаш-ҡала [3][8][9]
  Иран Мәшһәд туғандаш-ҡала [3][10]
  Япония Осака ҡала-эш партнеры [3][9][11]
  Малайзия Малакка туғандаш-ҡала [3][9]
  Марокко Касабланка туғандаш-ҡала [3][9]
  Пакистан Карачи туғандаш-ҡала [12]
  Пакистан Лахор туғандаш-ҡала [12]
  Төркиә Анкара туғандаш-ҡала [3][9][13]
 Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре Дубай туғандаш-ҡала [3]
 Бөйөк Британия Лондон туғандаш-ҡала [3]
  АҠШ Нью-Йорк туғандаш-ҡала [3]

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Ф. Л. Агеенко Словарь собственных имён русского языка. Издательство «Мир и Образование» (2010). 9 март 2014 тикшерелгән.
  2. Погадаев, В. А. Куала-Лумпур. — в Малайзия. Карманная энциклопедия. М.: Муравей-Гайд, 2000, с. 31
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 KL’s Город-побратим. Poskod Malaysia. 20 май 2013 тикшерелгән.
  4. US twin city for Subang Jaya?. The Star. 20 май 2013 тикшерелгән.
  5. Chennai, Kuala Lumpur sign Город-побратим pact, The Hindu (26 November 2010). 26 ноябрь 2010 тикшерелгән.
  6. Kumar Das, Arun. Delhi to London, it's a sister act, The Times of India (7 July 2002). 30 август 2008 тикшерелгән.
  7. Sister Cities of Shiraz
  8. Sisterhoods. Isfahan Islamic Council (2005). Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 октябрь 2007. 4 декабрь 2007 тикшерелгән.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 About Members: Kuala Lumpur. Asian-Pacific City Summit. 3 ноябрь 2007 тикшерелгән.(недоступная ссылка)
  10. Mashad-Kuala Lumpur Become Sister cities, FARS News Agency (14 October 2006). 4 декабрь 2007 тикшерелгән.
  11. ビジネスパートナー都市 (BPC) (Japanese). Osaka City Government (28 December 2009). 23 сентябрь 2010 тикшерелгән.(недоступная ссылка)
  12. 12,0 12,1 Eight Pakistani cities have 47 sister cities around the world. Associated Press of Pakistan. 8 июль 2013 тикшерелгән.
  13. Kardeş Kentleri Listesi ve 5 Mayıs Avrupa Günü Kutlaması [via WaybackMachine.com] (Turkish). Ankara Büyükşehir Belediyesi — Tüm Hakları Saklıdır. Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 ғинуар 2009. 21 июль 2013 тикшерелгән.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

  • Я познаю мир: Детская энциклопедия: Города мира. Автор Е. Чекулаева; — М.: ООО «Фирма „Издательство АСТ“»; ООО «Издательство „Апрель“», 1999—480 с.: ил.
  • Pogadaev, Victor. Dari Kuala Lumpur ke Moscow //Dewan Bahasa. Mac 2004, 24—29.