Ажен[8] (франц. һәм окс. Agen) — Францияның Яңы Аквитания төбәгендә Ло һәм Гаронн департаментының административ үҙәге. 162-метрлыҡ Эрмитаж ҡалҡыулығы итәгендә Гаронн яры буйында урынлашҡан. Халҡы 30 170 кеше тәшкил итә (1999 йыл).

Ажен
ФлагГерб
Flag of Agen.svgBlason ville fr Agen (Lot-et-Garonne).svg
Рәсем
Рәсми атамаһы Agen[1]
Дәүләт Flag of France.svg Франция
Административ үҙәге Ло и Гаронна[d], canton of Agen-Nord-Est[d], Ажен (округ)[d], canton of Agen-Sud-Est[d], canton of Agen-Centre[d], canton of Agen-Nord[d], canton of Agen-Ouest[d], canton of Agen-4[d][2], canton of Agen-3[d][2], canton of Agen-2[d][2] һәм canton of Agen-1[d][2]
Административ-территориаль берәмек Ло и Гаронна[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Гаронна[d][3]
Хөкүмәт башлығы вазифаһы Mayor of Agen[d]
Хөкүмәт башлығы Жан-Дионис дю Сежур[d]
Халыҡ һаны 33 576 кеше (2017)[4]
Ир-егеттәр 15 472[5]
Ҡатын-ҡыҙҙар 18 104[5]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 48 ± 1 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1:00[d] һәм UTC+2:00[d]
Туғандаш ҡала Толедо[d], Динслакен[d], Туапсе[d], Лланелли[d], Корпус-Кристи[d] һәм Нисиномия[d]
Милке Stade Armandie[d]
Сиктәш Boé[d], Bon-Encontre[d], Colayrac-Saint-Cirq[d], Foulayronnes[d], Le Passage[d] һәм Pont-du-Casse[d]
Майҙан 11,49 км²[6]
Почта индексы 47000[7]
Рәсми сайт agen.fr
Урынлашыу картаһы
Һәйкәлдәр исемлеге Список исторических памятников Ажена[d]
Commons-logo.svg Ажен Викимилектә

ТарихыҮҙгәртергә

Беренсе тапҡыр Юлий Цезарьҙың «Галл һуғыш тураһында яҙмаларында» нитиобригтар ҡәбиләһенең ҡалаһы Агиннум (лат. Aginnum) кеүек телгә алына. 509 йылда Хлодвиг ҡулына күсә. Урта быуаттарҙаXII быуаттан алып XV быуатҡа тиклем инглиз королдәре биләмәһенә ингән Аженуа графлығының баш ҡалаһы. 1578 йылда Маргарита Валуаға, уның Генрих Наваррский менән никахҡа инеүе ваҡытында бирнә итеп бирелә. Ажендан гуманист Скалигерҙар ғаиләһе сыҡҡан.

Иҫтәлекле урындарыҮҙгәртергә

 
Ажендың иҫке өлөшөндә типик урам

Ажендың тар боронғо урамдары лабиринты хәҙерге киң бульварҙарҙы киҫеп үтә. Тарихи биналар XII быуаттың Изге Капрасий соборын һәм Нотр-Дам-де-Жакобен (XIII быуат) доминикан монастырын үҙ эсенә ала. Ренессанс дәүеренең шәхси йорттарында Гойяның һәм импрессионистарҙың картиналарына бай художество музейы урынлашҡан.

ХристианлығыҮҙгәртергә

Христианлыҡ Аженда дүртенсе быуаттан да һуң ҡалмай урынлаша. Түбәндәге Ажен епископтары изгеләр рәтенә индерелгән:

  • Капрэ йәки Капрасий (Caprais, ?—303)
  • Фебад (Fébade, Phébade, 358—392)
  • Дульситий йәки Дульсидий (Dulcitius, V быуат)

Билдәле шәхестәреҮҙгәртергә

  • Иосиф Юстус Скалигер (1540—1609), гуманист
  • Бернар Жермен Этьен де ла Виль (17561825), натуралист
  • Жан-Батист Бори де сен-Венсан (17801846), натуралист
  • Мишель Серр (1930), философ, фән тарихсыһы
  • Франсис Кабрель (1953), йырсы, композитор, йырҙар авторы
  • Жак Жансемин — билдәле гаскон шағиры

Туғандаш ҡалаларҮҙгәртергә

КлиматыҮҙгәртергә

Ажен климаты
Күрһәткес Ғин. Фев. Март Апр. Май Июнь Июль Авг. Сен. Окт. Нояб. Дек. Йыл
Абсолют максимум, °C 20,1 22,3 26,3 30,2 33,6 38,5 38,8 40,9 36,7 31,7 23,9 21,2 40,9
Уртаса максимум, °C 8,9 11,2 14,4 16,9 21 24,5 27,1 26,8 24,1 19,2 12,6 9,1 18
Уртаса температура, °C 5,5 6,9 9,3 11,7 15,4 18,8 21 20,8 18,1 14,2 8,8 5,9 13,1
Уртаса минимум, °C 2 2,5 4,1 6,4 9,9 13 14,9 14,7 12,1 9,2 4,9 2,6 8,1
Абсолют минимум, °C −17,4 −21,9 −10,5 −3,4 −1,6 3,9 7 4,7 1 −4,4 −8,6 −12,1 −21,9
Яуым-төшөм нормаһы, мм 59,6 54,6 53,8 62,1 79,5 62,2 53 55,7 59,3 59,9 60,5 65,4 725,9
Сығанаҡ: http://meteostats-bzh.ath.cx:93/meteostats/station-102-1958-2008.php (недоступная ссылка с 12-10-2016 (1509

 дня))

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Code officiel géographique
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Code officiel géographique — 2017.
  3. Sandre
  4. Populations légales 2017Национальный институт статистики и экономических исследований Франции, 2019.
  5. 5,0 5,1 Национальный институт статистики и экономических исследований Франции — 1946.
  6. база данных о французских коммунахНациональный географический институт Франции.
  7. Base officielle des codes postauxLa Poste, 2018.
  8. Произносится [aʒɛ̃]; русская транслитерация Ажан ошибочна.