Нөгөш һыуһаҡлағысы

(Нөгөш (һыуһаҡлағыс) битенән йүнәлтелде)

Нөгөш һыуһаҡлағысы — Нөгөш йылғаһындағы һыуһаҡлағыс (Ағиҙел йылғаһы бассейны).

Нөгөш һыуһаҡлағысы
ИлРәсәй Рәсәй
РегионБашҡортостан
Оҙонлоғоуртаса —10 км, иү тәрән урыны — 25 км км
Киңлегеуртаса киңлеге 1 км (иң киң урыны 5 км) км
Майҙаны2827 кв.м. км²
Күләме400 млн куб.м км³
Иң тәрән урыны28 м м
Уртаса тәрәнлеге16 м м
Майҙаны водосбора25 кв.км км²
Нөгөш һыуһаҡлағысы (Рәсәй)
Нөгөш һыуһаҡлағысы (Башҡортостан Республикаһы)
Commons-logo.svg Нөгөш һыуһаҡлағысы Викимилектә
Нөгөш һыуһаҡлағысы
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Мәләүез районы
Commons-logo.svg Нөгөш һыуһаҡлағысы Викимилектә

ГеографияһыҮҙгәртергә

Нөгөш һыуһаҡлағысы һәм ундағы Нөгөш ГЭС-һы 1967 йылда төҙөлгән. Төҙөлөш барышында плотина эргәһендә Нөгөш ҡасабаһы барлыҡҡа килә. Һыуһаҡлағыстың көньяҡ ярында Һәргәй ауылы урынлашҡан

Плотинаның һыу ағыҙыу ҡапҡаһы Мәләүез районы Нөгөш ауылы эргәһендә йылға тамағынан 48 км алыҫлыҡта Башҡортостан милли паркы биләмәһендә урынлашҡан.

Һыуһаҡлағыстың ярҙары текә, урмандар менән ҡапланған. Ял һәм туризм урыны булып тора. Ярҙарын йәйге лагерҙар, санаторийҙар, турбазалар биләй .

Бында балыҡтарҙан алабуға, суртан, ҡыҙыл балыҡ, бәрҙе, шамбы, ағарсаҡ, ажау, ҡорман, йәйен, опто, һыла һ.б. тереклек итә.

Гидроузел ағыҙғысында йылғаның:

  • һыу йыйыу майҙаны 2827 кв.м. (йылға бассейнының 74 проценты),
  • уртаса тәрәнлеге 16 м (иң тәрән урыны 28 м)*уртаса йыллыҡ ағым күләме 1041 млн куб.м,
  • һыуһаҡлағыстың тулы күләме 400 млн куб.м,
  • файҙалы күләме 356 млн куб.м,
  • һыу өҫтө майҙаны 25 кв.км;
  • уртаса оҙонлоғо 10 км (иң оҙон урыны 25 км),
  • уртаса киңлеге 1 км (иң киң урыны 5 км) тәшкил итә.

Гидроузел составы:

  • тупраҡтан өйөп һалынған плотина — оҙонлоғо 218 м,
  • өҫкө һырты буйынса киңлеге -7 м, макс. бейеклеге -31 м);
  • Дүрт тармаҡтан торған һәм ташҡын ағыҙғысы (оҙонлоғо 1311,0 м, киңлеге 75,5 м) булған һыу ебәргес ҡоролмаһы;
  • плотина эргәһендә гидроэлектростанция булған һыу төбөндәге һыу сығарғыс;
  • 750 м оҙонлоҡтағы, 18 м киңлектәге һыу ағыҙыу каналы. Һыуы сөсө.
  • Нөгөш ГЭС-һы йылына уртаса 30–32 млн кВт сәғәт электроэнергия етештерә .

ТәғәйенләнешеҮҙгәртергә

Ағымды миҙгелле көйләү, Салауат, Ишембай, Стәрлетамаҡ ҡалаларын һыу менән тәьмин итеү, электр энергияһы эшләп сығарыу. Шулай уҡ рекреация өсөн файҙаланыла. 1967 йылда төҙөлгән.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

Нөгөш һыуһаҡлағысы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.