Абдусәләмов Солтанморат Әбделмән улы

совет дәүләт эшмәкәре, сәйәси золом ҡорбаны.

Абдусәләмов Солтанморат Әбделмән улы (1870 йылдың декабре — 1938 йылдың 16 майы) — совет дәүләт эшмәкәре, сәйәси золом ҡорбаны[1].

Абдусәләмов Солтанморат Әбделмән улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған урыны Көйөргәҙе районы
Һөнәр төрө уҡытыусы

БиографияһыҮҙгәртергә

Солтанморат Әбделмән улы Абдусәләмов 1870 йылдың декабрендә Яманһары ауылында (хәҙер — Көйөргәҙе районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте — башҡорт. Ҡазан уҡытыусылар семинарияһын тамамлаған.

1897—1918 йылдың майына тиклем — Уҫы өйәҙе Ҡарый ауылында урыҫ-башҡорт халыҡ мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй.

1917 й. — Уҫы өйәҙ земство идаралығында (управаһы) Милли Шура ағзаһы.

1917 йылдың 22 ноябрендә эсерҙар партияһынан Пермь губерна земство управаһына ағза итеп һайлана, ләкин декабрҙә был вазифанан баш тарта.

1918 йылдың июненән — 1919 йылдың июненә тиклем — Уҫы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары. Уҫы өйәҙе территоияһында ойошторолған «ҡыҙыл террор»ҙа әүҙем ҡатнашҡан. Бер ни тиклем ваҡыт Түбәнге Новгород губернаһындағы Лукоянов ҡалаһында эвакуацияла була, артабан — РКП (б)-ның Ҡазан губерна комитеты ҡулы аҫтында эшләй.

1919 йылдың июле ахырында Уҫы ҡалаһына әйләнеп ҡайта — Уҫы өйәҙ халыҡ мәғарифы бүлегенең мөдир урынбаҫары һәм мөдире булып эшләй.

1923—1924 йй. — Сарапул округ башҡарма комитеты эргәһендәге милли аҙсылыҡ бүлеге мөдире.

1924 йылдан алып 1927 йылдың 1 мартына тиклем — ВКП (б)-ның Барҙым район комитетының яуаплы секретары һәм район башҡарма комитеты президиумы ағзаһы.

Советтарҙың 2 — 6-сы, 9-сы һәм 10-сы Бөтә Рәсәй съездары делегаты.

1930-сы йылдарҙа — Уҫы районы эшсе-крәҫтиән инспекцияһы контроль комиссияһы рәйесе.

1932—1934 йй. — Уҫы районы Эшсе-Крәҫтиән Инспекцияһы Контроль Комиссияһының партия тәфтишсеһе (следователь).

1933 йылдан төбәк әһәмиәтендәге пенсионер, 2-се төркөм инвалиды була.

1937 йылда Свердловск Урҙа (Ордынский) районы Ҡарый ауылына күсә.

1937 йылдың 19 июлендә яҙған ялыуында, диетала булғанлыҡтан, «ярым ас тормош көтәм» ти, 3-4 ай пенсия алмауын белдерә.

1938 йылдың 16 февралендә ҡулға алына. 13 майҙа юғары яза — атыу тураһында хөкөм сығарыла һәм 16 майҙа атып үлтерелә.

«Пермь губернаһы Уҫы өйәҙе башҡорт ауылдары тураһында этнографик яҙмалар тигән хеҙ» тигән хеҙмәттең авторы[2].

Делегат булып һайланыуыҮҙгәртергә

Советтарҙың Бөтә Рәсәй съездарына делегат итеп һайлана:

  • II съезға — 1917 йылдың октябрендә
  • III съезға — 1918 йылдың ғинуарында
  • IV съезға — 1918 йылдың мартында
  • V съезға — 1918 йылдың мартында
  • VI съезға — 1918 йылдың ноябрендә
  • IX съезға — 1921 йылдың декабрендә
  • X съезға — 1922 йылдың декабрендә
  • Советтарҙың I съезы делегаты[3]

Шулай уҡ ҡарағыҙҮҙгәртергә

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә