Семук-Чампей шарлауығы, Гватемала. Һыу төҫө һауа торошо, яҡтылыҡ, йыл миҙгеленә ҡарап төрлөсәгә үҙгәрә

Шарлауыҡ — текә ҡаянан, бейек һикәлтәнән киҫә ағып төшкән һыу[1]; йылға юлындағы һикәлтәнән йылға һыуының өҫтән аҫҡа төшөүе, йылға шаршыһынан (речной порог) айырмалы рәүештә бейеклек айырмаһы ҙур була[2].

Ағым һыу һикәлтәне емерә, шуға күрә көслө шарлауыҡтар йылға ағымына ҡаршы күсенә баралар. Мәҫәлән, Ниагара шарлауығы йылына 70-90 см-ға күсә бара[2].

Шарлауыҡтар суднолар йөрөшөнә ҡамасаулай. Әммә, гидроэлектростанция төҙөп, электроэнергия сығанағы булараҡ файҙаланырға була.

Шарлауыҡтар төрөҮҙгәртергә

 
Парана йылғаһында Игуасу шарлауығы (Аргентина/Бразилия)
  • Һыуы ҙур булмаған бейеклектән киң фронт менән төшкән шарлауыҡ катаракт тип атала[3].
  • Каскад — эҙмә-эҙлекле килгән шарлауыҡтар.
  • Гөрләүек (водоскат) — һөҙәк шарлауыҡ.

Башҡортостан шарлауыҡтарыҮҙгәртергә

Башҡортостанда Атыш, Күперле, Шартлама, Ғәҙелша, Күкҡарауыҡ шарлауыҡтары туристарҙың яратҡан урыны.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

  1. World`s most beautiful waterfalls (article)  (инг.)
  2. Пять самых высоких водопадов в мире (инг.)
  3. Всемирная база данных водопадов (инг.)
  4. Мир водопадов
  5. Водопады мира

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)
  2. 2,0 2,1 [http://slovari.yandex.ru/водопад/БСЭ/Водопад/ Водопад — БСЭ — Яндекс. Словари
  3. Краткая Российская энциклопедия. Том 2. М., 2003. ISBN 5329006511. Стр. 23.