Төп менюны асырға

Терпеләр (лат. Erinaceidae) — афроевразия имеҙеүселәре ғаиләһе. Бөжәк ашаусылар отрядына керә. Барлығы 23 төрө билдәле, улар 7 ырыуға бүленә, ике аҫ ғаилә: ысын терпеләр һәм ҡомаҡ һымаҡ терпеләр (гимнурҙар); күпселек илдәрҙә йәшәй, бөжәктәр менән туҡлана торған һәм шул яғы менән ауыл хужалығы өсөн файҙалы булған имсәкле кейек[1]; һырты энә менән ҡапланған бәләкәй йәнлек[2].

Терпеләр
Ябай терпе (Erinaceus europaeus)
Ябай терпе (Erinaceus europaeus)
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Терпеләр G. Fischer, 1814

Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS  552310
NCBI  9363
EOL  6873844

ҠылыҡһырламаҮҙгәртергә

Башҡортостанда ике төрө бар: ябай терпе һәм ҡолаҡлы терпе. Ябай терпенең оҙонлоғо 23,7-27,2 см тирәһендә була, ауырлығы 240—250 грамға етә. Ул урман ситтәрендә, аҡландарҙа, ҡырҡындыларҙа йәшәй. Һаҙлы урындарҙы, ҡуйы урмандарҙы яратмай.

Йәшәү рәүешеҮҙгәртергә

Терпе эңерҙә, төндә һунарға сыға, көндө ояһында үткәрә. Ауған ағас тамырҙары аҫтында, эре үлән төбөнә япраҡтарҙан, ҡыу үләндәрҙән, ваҡ ботаҡтарҙан оя яһай. Ер һарҡып, һалҡындар бөткәнсе шул ояһында йоҡлай.

 
Терпе йоҡлаған осорҙа

Ҡолаҡлы терпе йыш ҡына ирлән, йомран, һыуһар өңөн файҙалана.

ҮрсеүеҮҙгәртергә

Май — июнь айҙарында 2-6 бала килтерә, 3-4 сәғәттән балаларының энәләре ҡалҡа башлай. 5-6 көндән энәләре күренерлек була. Егерме көндән күҙҙәре асыла, энәләре ҡоңғорт төҫкә инә һәм ҡата. Терпе балаларын имеҙеп үҫтерә.

ТуҡланыуыҮҙгәртергә

Терпе аҙыҡҡа талымһыҙ, нимә тура килә, шуны ашай.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)
  2. Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)


ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә