Рубидий (лат. Rubidium, Rb) — Менделеевтың периодик таблицаһының 5-се осоро, 1-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 37. Ябай матдә рубидий — йомшаҡ, тиҙ иреүсән һелтеле металл, көмөшһыу-аҡ төҫтә[6].

Рубидий
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Ҡыҙыл төҫ
Ауырлығы 85,4678 ± 0,0003 атомная единица массы[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Роберт Вильгельм Бунзен[d] һәм Густав Роберт Кирхгоф[d]
Асыу датаһы 1861
Табылыу урыны Германия
Элемент символы Rb[2]
Химик формула Rb[3]
Каноническая формула SMILES [Rb][3]
Атом һаны 37[4]
Электр кирелеге 1
Стандартная молярная энтропия 69,5 ± 0,05 Дж / (моль·К)[5]
Commons-logo.svg Рубидий Викимилектә

ҮҙенсәлектәреҮҙгәртергә

Металлик рубидий металлик калийға һәм металлик цезийға тышҡы күренеше, йомшаҡлығы һәм ток үткәреүсәнлеге менән оҡшашлыҡҡа эйә һәм. Рубидийҙы асыҡ һауала һаҡлау ярамай, сөнки барған реакцияларҙа бик күп йылылыҡ бүленеп сыға, хатта ҡайһы берҙә килтерә металдың ҡабынып китеүенә лә килтереүе ихтимал. Рубидийҙың һыуға ҡарағанда тығыҙлығы юғары, шуға күрә башҡа һелтеле металдар төркөмөнән айырмалы рәүештә, һыуҙа бата.

СимволыҮҙгәртергә

Рубидий элементының символы — Rb (Рубидий тип уҡыла).

ТарихыҮҙгәртергә

Рубидий 1861 йылда Роберт Вильгельм Бунзен һәм Густав Роберт Кирхгоф тарафынан асыла.

Улар спектраль анализ ярҙамында алюмосиликаттарҙы тикшергәндә яңы элемент табалар. Элементтың спектр һыҙаттары ҡуйы ҡыҙыл төҫтә булғанлыҡтан, уға рубидий тигән исем биргәндәр (латинса rubidus "ҡуйы ҡыҙыл "[7][8].

ЯтҡылыҡтарыҮҙгәртергә

Рубидий ингән минералдар (лепидолит, циннвальдит, поллуцит, амазонит), Германия, Чехия, Словакия, Намибия, Зимбабве, Төркмәнстанда һәм башҡа илдәрҙә табыла[9].

ЙыһандаҮҙгәртергә

Аномаль юғары миҡдарҙа рубидий Торн — Житков объекттарында (объекты Торна — Житков) күҙәтелә (ҡыҙыл гигант йәки сверхгигант, уның эсендә нейтрон йондоҙ бар)[10].

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report) (ингл.)IUPAC, 1960. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  2. Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  3. 3,0 3,1 RUBIDIUM (ингл.)
  4. периодическая система химических элементов — 1869.
  5. https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Book%3A_ChemPRIME_(Moore_et_al.)/16%3A_Entropy_and_Spontaneous_Reactions/16.06%3A_Standard_Molar_Entropies
  6. Ohly, Julius. Rubidium // Analysis, detection and commercial value of the rare metals. — Mining Science Pub. Co., 1910.
  7. Kirchhoff, G. (инг.)баш.; Bunsen, R. (инг.)баш. Chemische Analyse durch Spectralbeobachtungen (инг.) // Annalen der Physik und Chemie : journal. — 1861. — Т. 189. — № 7. — С. 337—381. — DOI:10.1002/andp.18611890702 — Bibcode1861AnP...189..337K
  8. Weeks, Mary Elvira (инг.)баш. The discovery of the elements. XIII. Some spectroscopic discoveries (инг.) // Journal of Chemical Education (инг.)баш. : journal. — 1932. — Т. 9. — № 8. — С. 1413—1434. — DOI:10.1021/ed009p1413 — Bibcode1932JChEd...9.1413W
  9. Рубидий — Свойства химических элементов
  10. Подтверждено существование сверхгиганта с нейтронной звездой внутри

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Рубидий//Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 22-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  • Перельман. Ф. М. Рубидий и цезий. М.: АН УССР, 1960. 140 с. с илл.
  • Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, рубидия и цезия. — М.-Л.: Химия, 1970. — 407 с.
  • Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә