Лутон (ингл.  Luton [ˈluːtən], местна. [ˈluːʔən]) — Англияның Бедфордшир тантаналар графлығындағы унитар берәмеккә айырылған ҡалаһы.

Лутон
ингл. Luton
Рәсем
Рәсми атамаһы Luton
Этнохороним Lutonian
Дәүләт Flag of the United Kingdom.svg Бөйөк Британия
Административ-территориаль берәмек Luton[d] һәм Бедфордшир[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Ли (приток Темзы)[d]
Халыҡ һаны 213 052 кеше (2019)[1]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 160 метр
Сәғәт бүлкәте UTC±0:00[d]
Туғандаш ҡала Бергиш-Гладбах[d][2][3], Вольфсбург[2], Бургуэн-Жальё[d][2][4], Эскильстуна[d][5][2] һәм Шпандау[d][2][6]
Сиктәш Центральный Бедфордшир[d], Хемел-Хемпстед[d], Хаугтон-Риджис[d] һәм Данстейбл[d]
Майҙан 43,35 км²
Почта индексы LU
Рәсми сайт luton.gov.uk​ (инг.)
Урынлашыу картаһы
Статистическая область Luton/Dunstable Urban Area[d]
Беренсе яҙма телгә алыу VI быуат
Урындағы телефон коды 01582
Историческое графство Бедфордшир[d]
Commons-logo.svg Лутон Викимилектә

Лондондың Лутон аэропорты, 1938 йылда асыла, ул Британияның төп аэропорттарының береһе. Шулай уҡ ҡалала Бедфордшир университеты урынлашҡан.

Эшләпә етештереү ҡалаһы булараҡ Лутон элек-электән билдәле. Шулай уҡ ул йыл һайын банк каникулы ваҡытында үткәрелә торған традицион карнавал булараҡ та билдәле. Был бер көнлөк карнавал Европала иң ҙур карнавал булып тора.

ТарихҮҙгәртергә

1997 йылдың 1 апрелендә элекке метрополия булмаған район Бедфордшир графлығы унитар берәмеге тип үҙгәртелгән.

ГеографияһыҮҙгәртергә

Лутон ҡалаһы 43 км² территорияны биләп, көньяҡта, көнбайышта һәм төньяҡта Үҙәк Бедфордшир унитар берәмектәре менән, көнсығыштан Хартфордшир тантаналар графлығы менән сиктәш.

ХалыҡҮҙгәртергә

Ҡала территорияһында 184 371 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы уртаса 253 4 кеше/км²[7] Халыҡ һаны буйынса 2014 йылда бында йәшәүсе халыҡ 205 000 кеше тәшкил иткән[8].

СәйәсәтҮҙгәртергә

Лутон унитар берәмектәр советы тарафынан идара ителә, 48 депутаттан тора, унда 19 һайлау округы бар[9]. Һуңғы һайлау һөҙөмтәләре буйынса советтағы 36 урынды лейбористар биләй[10].

ИҡтисадҮҙгәртергә

Лутон унитар берәмек территорияһында, «Лутон» аэропорты, EasyJet авиакомпанияһының штаб-фатиры урынлашҡан. Бында шулай уҡ Vauxhall маркалы автомобилдәр етештереүсе завод (General Motors корпорацияһына ҡарай) бар; Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында бында Черчилль исемендәге танктар сығарылған.

СпортҮҙгәртергә

Лутонда «Лутон Таун» профессиональ футбол клубы нигеҙләнгән, ул 2014/2015 миҙгелендә 2-се лигала сығыш яһай. «Лутон Таун» үҙ стадионында дәғүәсе «Кенилворт Роуд» командаһын ҡабул итә (уны 10 226 тамашасы ҡараған).

БелемҮҙгәртергә

Ҡалаһында университеты урынлашҡан.

Билдәле шәхестәрҮҙгәртергә

  • Артур Хейли[11] — яҙыусы
  • Майкл Гордон Питерсон — иң билдәле британ тотҡоно
  • Хенсль джей — төркөмө ҡатнаша Union Джан төркөмө ҡатнашыусыһы

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

luton.gov.uk — Лутона рәсми сайты  (инг.)