Киркенес (норв.KirkenesХиркенес[2], фин.Kirkkoniemi, с-саамск. Girkonjárga) — Норвегияның төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Финнмарк фюлькаһында, рәсәй-норвегия сигенән яҡынса 8 км алыҫлыҡтағы ҡала.

Киркенес
Lua хатаһы: expandTemplate: template "lang-nb" does not exist.
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1826
Этнохороним kirkenværing
Рәсми тел букмол[d]
Дәүләт Flag of Norway.svg Норвегия
Административ үҙәге Сёр-Варангер
Административ-территориаль берәмек Сёр-Варангер
Халыҡ һаны 3529 кеше (1 ғинуар 2018)
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 9 ± 1 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1:00[d]
Туғандаш ҡала Карс[d] һәм Никель[d]
Майҙан 2,15 км² (1 ғинуар 2015),
2,15 км² (4 ноябрь 2019)[1]
Рәсми сайт svk.no
Commons-logo.svg Киркенес Викимилектә

ТарихыҮҙгәртергә

1826 йылдың 14 майына тиклем Фэлледсдистрикт территорияһында урынлашҡан (Дөйөм районда) — Швеция һәм Рәсәй кондоминимумында, шунан һуң бөтә тиерлек бәхәсле территориялар (шул иҫәптән Киркенес) Швецияға күсә.

Икенсе донъя һуғышыҮҙгәртергә

 
Киркенеста йәйәүлеләр зонаһы
 
Киркенес сиркәүе һәм русса, норвежса яҙыуҙар менән юл күрһәткестәре (Kirkegata — һүҙмә һүҙ Сиркәү урамы)

Икенсе донъя һуғышы йылдарында көслө бомбалар һөжүменә дусар була — ҡалаға 320 һауа һөжүме яһала. 19441945 йылдарҙа Киркенестың комендант урынбаҫары, һуңынан билдәле шәрҡиәтсе Дьяконов Игорь Михайлович; 1990-сы йылда уға ҡаланың почетлы гражданы исеме бирелә.

Климаты һәм географияһыҮҙгәртергә

Киркенес Норвегияның иң төньяҡ-көнсығышында, төньяҡ поляр түңәрәктән төньяҡҡа ҡарай яҡынса 400 км алыҫлыҡта ята. Ҡала Варангер-фьорд фьорды тармаҡтарының береһендә, Рәсәй сигенән алыҫ түгел урынлашҡан.

Поляр көнө 21 майҙан алып 17 июлгә тиклем, поляр төн — 21 ноябрҙән алып 21 ғинураға тиклем дауам итә. Яр буйында урынлашыуына ҡарамаҫтан, ҡала континенталь климатҡа күсеүсән. Уртаса айлыҡ температура ғинуарҙа -11,5 °C алып июлдә 12,6 °C. тиклем үҙгәрә. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм кимәле — яҡынса 450 мм. Иң түбән температура --41°C, иң юғары температура 32,7 °C теркәлгән. Иң юғары уртаса айлыҡ температура 2004 йылда билдәләнгән һәм 16,9 °C тәшкил иткән.

Киркенес— Бьерневатн тимер юлы Киркенес портын һәм Сер-Варангер коммунаһындағы Бьёрневатн шахтаһын тоташтыра. Фин Рованиемиһынан Киркенесҡа тиклем 529. км оҙонлоғондағы тимер юлы төҙөү планлаштырыла[3].

Билдәле шәхестәреҮҙгәртергә

  • Киркенеста саңғы ярышы буйынса өс тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы Вегард Ульванг тыуған.
  • Киркенеста донъя транс музыкаһы йондоҙо Эрьян Гильсен йәшәй.

Иҫтәлекле урындарыҮҙгәртергә

Туғандаш ҡалаларҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Tettsteders befolkning og arealСтатистика Норвегии.
  2. Норвегия рус географик атамалар буйынса Инструкция бирә. — М., 1974. — 18 б.
  3. Туғанлашҡан ҡалалары мурманск өлкәһе 2015 йылдың 28 ғинуар көнөндә архивланған. //башҡорт энциклопедияһы Кола. 5 т. т. 1. Ә — Д / Гл. а. Киселевтың ре.  — СПб.  : ИС ; Апатиты : КНЦ ӨФӨ, 2008.  — С. 502.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә