Басла күпере (рус. Беслéтский мост, груз. ბესლეთის ხიდი) йәки Батшабикә Тамар күпере (груз. თამარის ხიდი) — Сухум ҡалаһы янында аҡҡан Басла йылғаһы аша һалынған күпер. Абхазияла XI—XII быуаттарҙан һаҡланып ҡалған берҙән-бер грузин граждан архитектураһы ҡомартҡыһы[1][2].

Басла күпере
груз. იბესლეთის ხიდი
Рәсем
Дәүләт Flag of Georgia.svg Грузия
Барлыҡҡа килгән, эшләнгән камень[d]
Мираҫ статусы Культурные памятники национального значения Грузии[d]
Commons-logo.svg Басла күпере Викимилектә

ТарихыҮҙгәртергә

Күпер XI—XII быуаттарҙа төҙөлгән, уның аша тау үҙәндәренә юлдар үткән. Ул бик мөһим хәрби-стратегик әһәмиәткә эйә булған. Был диңгеҙ яғынан һаҡлап торған хәрби башня ҡалдыҡтарынан аңлашыла [2]. 1935 йылда төбәкте өйрәнеүсе И. Е. Адзинбой[2] күперҙең ҡабырғаһындағы юнылған таштарҙа боронғо грузин яҙмаһында христиан доғаһынан өҙөк табылған.Был яҙма палеографик билдәләр буйынса XI—XII быуаттарға ҡарай[3]. Күперҙең һул яҡ терәүендәге аҫҡы яғында тәре һәм «Т» хәрефе төшөрөлгән («т» һәм «у»).

КонструкцияһыҮҙгәртергә

Бер тороҡло аркалы күпер . Арка көмбәҙе 13,3 метр оҙонлоҡта, шаҡмаҡ эзбизташ плиталар һалып эшләнгән. Ул хатта әле лә 8 тонна ауырлыҡты күтәрә ала. Күперҙең дөйөм оҙонлоғо 35 м, киңлеге — 4,7 метр тәшкил итә[2][4].

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Челидзе, 1980, с. 283
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Пачулиа, 1968, с. 26
  3. Г. А. Дзидзария Очерки истории Абхазской АССР — Сухуми: Абгосиздат, 1960. — Б. 85.
  4. Архитектура Восточной Европы. Средние века // Всеобщая история архитектуры — М.: Стройиздат, 1966. — Т. 3. — Б. 365.

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • В. П. Пачулиа В краю золотого руна — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1968. — Б. 26.
  • В. Челидзе Исторические хроники Грузии — Тб.: Мерани, 1980. — Б. 283.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә