Әһәмәниҙәр (грек. Ἀχαιμενίδαι) — Боронғо Фарсы иле Әһәмәниҙәр дәүләтенең (705(?) — б. э. т. 330) батша династияһы.

Әһәмәниҙәр
бор. фарсы 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁
Haxāmaniš
Achaemenid Falcon.svg
Ил: Фарсы иле
Титулдар: Шаһиншаһ, Фарсы иле Батшаһы, Мысыр фирғәүендәре исемлеге
Нигеҙләүсе: Әһәмәни
Һуңға хаким: Дарий III Кодоман
Нигеҙләнгән йыл: б. э. т. 705(?)
Нәҫел өҙөлгән: ??
Төшөрөү: б. э. т. 330
Милләте: Фарсылар

Династия Әһәмәниҙән, фарсы ҡәбиләләре союзы юлбашсыһынан, башланған. Әһәмәни вариҫтары Парсала һәм Аншанда (Төньяҡ Элам) (б. э. т. 558—530) идара иткән Бөйөк Кир II (б. э. т. 558—530) Яҡын һәм Урта Көнсығыш илдәренең күпселеген берләштергән ҙур Фарсы империяһына нигеҙ һалған. Б. э. т. 330 йылда Искәндәр Зөлҡәрнәй армияһы баҫымы аҫтында Әһәмәниҙәр дәүләте йәшәүҙән туҡтай. Дарий Iнең Әһәмәниҙәр династияһына ҡарағанлығы иҫбат ителмәгән, үҙен Артаксеркс V исемле батша тип иғлан иткән Бесстың Әһәмәниҙәр менән бәйләнеше тағы ла күберәк икеләнеү тыуҙыра.

Мысырҙы баҫып алған Камбис II-нән башлап, Әһәмәниҙәр династияһы хакимдарын тарихсы Манефон фирғәүендәр сифатында XXVII Боронғо Мысыр династияһына ҡарата[1].

Династия вәкилдәреҮҙгәртергә

Урыҫ тарихи традицияһында Әһәмәни батшалары исемдәрен уларҙың грек варианттары менән атау ҡабул ителгән. Был дөйөм ҡабул ителгән эллинлаштырылған формаларҙан тыш, исемлектә ысын фарсы исемдәре лә бирелгән.

ГенеалогияһыҮҙгәртергә

 
 
 
Ахемен
царь ПерсииҠалып:Ref label
705—675
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Теисп
царь Персии
675—640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ариарамн
царевичҠалып:Ref label
 
Кир I
царь Персии
640—600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Арсам
царевичҠалып:Ref label
 
Камбис I
царь Персии
600—559
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Гистасп
царевичҠалып:Ref label
 
Кир II Великий
царь Персии
559 — 530/28
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Дарий I Великий
царь Персии
522—486
 
Атосса
царевна
Камбис II
царь Персии
530—522
 
Смердис (Бардия)
царевич
(самозванец Гаумата,
правил как СмердисҠалып:Ref label)
522
 
Артистона
царевна
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ксеркс I Великий
царь Персии
485—465
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Артаксеркс I
царь Персии
465—424
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ксеркс II
царь Персии
424
 
Согдиан
царь Персии
424—423
 
Дарий II
царь Персии
423—404
 
Арсит
царевич
 
Парисатида (I)
царевна
 
Багапай
царевич
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Артаксеркс II
царь Персии
404—358
 
Аместрида
царевна
 
Кир Младший
царевич
 
Кир (IV)
царевич
 
 
 
 
Остан
царевич
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Артаксеркс III
царь Персии
358—338
 
Ариасп
царевич
 
Родрогуна
царевна
 
Апама
царевна
 
Сисигамбис
царевна
 
Арсам (II)
царевич
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Артаксеркс IV
царь Персии
338—336
 
Парисатида (II)
царевна
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Дарий III
царь Персии
336—330
 
Оксатр
царевич
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Артаксеркс V
царь Персии
330—329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Статира (II)
царевна
 
Александр III Великий
царь Македонии и Персии
329—323
 


ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Eusebius. Chronicle. — P. 149.

Шулай уҡ ҡарағыҙҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

Ҡалып:Цари Мидии и Ахемениды Ҡалып:Династии Древнего Египта Ҡалып:История Афганистана