Һеңрән — версиялар араһындағы айырма

79 байт алынған ,  4 года назад
Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
Һеңрән.
== Этник тарихы ==
XIII быуатҡа тиклем һеңрәндәр боронғо башҡорт ҡәбиләләре менән аралашып, Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында йәшәгәндәрйәшәгән. XIII—XIV быуаттарҙа һеңрәндәр ҡатай һәм һалйоттар йоғонтоһонда себерСебер һәм көнсығышКөнсығыш себерСебер тарафтарына юлланаюлланалар.
XVI—XVII быуаттарҙа һеңрәндәрулар себер татарҙары власевласы һәм сәйәси йоғонтоһо аҫтында ҡала. XVII быуат башында һеңрәндәр табын башҡорттары менән бергә Тубылдан көнбайышҡа табан далаларҙа Күсемдәрҙең төп терәге булабулалар. Себер ханлығы ҡолатылғандан һуң һеңрән ҡәбиләһенеңҡәбиләнең ҙур өлөшө себер татарҙары менән көнсығышҡа, Алтайғаса күсенә, ҡалған өлөшө башҡорт этносы составына ҡушыла. XIX быуатта һеңрәндәр һалйоттар ерендә йәшәййәшәйҙәр, ергә аҫабалыҡ хоҡуғы алырға тырышып, үҙҙәрен һалйоттар тип атай башлайҙар.
Б. О. Долгих фаразлауы буйынсафаразлауынса, һеңрән ҡәбиләһе «бары ваҡыт үтеү менән төркиләштерелгән боронғо уғыр халҡының вариҫтары» булыуы мөмкин, әммә һеңрәндәрҙең һәм терһәктәрҙең «килеп сығышы буйынса» «төрки телле» булыуҙары ла мөмкинихтимал.
П. И. Рычковтың исемлегендә «ерән» йәки «ерән юрты» ырыуҙары Ҡаҙан юлында тип иҫәпләнә. Шулай уҡ сығанаҡтарҙа этнонимдың рус телендә хата менән бирелгән транскрипциялары ла билдләнгән — «зырянцы», «зарянцы» йәки «сырянцы».
Р. Ғ. Кузеевтың яҙмаларына ҡарағанда, һеңрәндәрҙең ата-бабаларының тыуған ере Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы һәм көнъяҡ-көнбайыш Урал алды булған, уларҙың ырыуҙаштары унда XX быуат башына тиклем йәшәп, уларҙа боронғо ырыу-ҡәбилә исемен һаҡланған. Миҫал өсөн, Һеңрән ауылының исеме [1] ошо этнонимдан килеп сыҡҡан [2].
18 623

үҙгәртеү