Леонардо да Винчи — версиялар араһындағы айырма

категориялар
ә (→‎Уйлап сығарған әйберҙәре: clean up, removed: {{| (8) using AWB)
(категориялар)
|заголовок = Леонардо да Винчи автопортреты
|дата рождения = 15.4.1452
|место рождения = {{МестоРождения|Винчи|Тоскан|Винчи (ҡала)}}Тоскана янында), [[Флорентия республикаһы]]
|дата смерти = 2.5.1519
|место смерти = {{МестоСмерти|Кло-Люсе|Эндре и Луаре}} замогы, [[(Амбуаз]] янында), [[Турень]] герцоглығы
|происхождение =
|подданство =
}}
 
'''Леона́рдо ди сер Пье́ро да Ви́нчи''' ({{lang-it|Leonardo di ser Piero da Vinci}}; [[15 апрель]] [[1452]], [[Флоренция]]ла [[Винчи (ҡала)|Винчи]] ҡалаһы янында, Анкиано ауылы  — [[2 май]] [[1519]], [[Кло-Люсе]] замогы, [[Амбуаз]] янында, [[Турень]] ҡалаһы, [[Франция]])  — бөйөк итальян рассамырәссамы, [[скульптура|скульпторы]], [[архитектура|архитекторы]] һәм ғалимы ([[анатомия|анатом]], [[тәбиғәт фәндәре|тәбиғәтте өйрәнеүсе]]), уйлап табыусы, яҙыусы, Яңырыу дәүеренең күренекле шәхесе.
 
«[[Универсаль кеше]]» нең ({{lang-la|homo universalis}}) яҡты өлгөһө.
 
== Биографияһы ==
 
=== Бала сағы ===
'''Леонардо да Винчи''' [[1452]] йылдың [[15 апрель|15 апрелеапреленд]]ндәә [[Винчи (ҡала)|Винчи]] янында Анкиано ауылында тыуа. “Шәмбе«Шәмбе, төнгө сәғәт өстә ейәнем–ейәнем- улым Пьероның улы тыуҙы. Малайға Леонардо тип исем ҡуштыҡ. Уны отец (дин әһеле) Пьеро ди Бартоломео суҡындырҙы”—суҡындырҙы»—, олатаһы көндәлегендә шулай тип билдәләп үткән. Уның ата-әсәһе 25 йәшлек нотариус Пьеро һәм уның һөйгән йәре крәҫтиән кыҙы Катерина була. Леонардо беренсе йылдарында әсәһе тәрбиәһендә үҫә. Тиҙҙән атаһы бай һәм танылған ҡатынға өйләнә, әммә был никах балаһыҙ була. Шуға Пьеро өс йәшлек улын үҙ ҡарамағына ала. Әсәһенән айырылған Леонардо ғүмере буйы үҙ шедеврҙарында уны һынландырырға тырыша.
 
Ул заманда Италияла никахтан тыш тыуған балаларға мөнәсәбәт законлы вариҫтарға кеүек булған. [[Винчи (ҡала)|Винчи]] ҡалаһының күп абруйлы кешеләре Леонардоның киләсәк яҙмышын хәл итеүҙә ҡатнаша.
 
Леонардоға 13 йәш булғанда үгәй әсәһе бала тапҡанда үлә. Атаһы тағы өйләнә  — һәм яңынан тол ир булып ҡала. Ул 67 йәшкә тиклем йәшәгән, дүрт тапҡыр өйләнгән һәм 12 балаһы булған. Атаһы Леонардоны ғаилә һөнәренә өйрәтеп ҡараған, әмма Леонардоны йәмғиәт закондары ҡыҙыҡһындырмаған.
 
Ул ваҡытта хәҙерге кеүек фамилия булмаған, «да Винчи» фәҡәт''" [[Винчи (ҡала)|Винчи]] ҡалаһынан тигәнде аңлатҡан <nowiki>»</nowiki>''. Уның тулы исеме  — Leonardo di ser Piero da Vinci, йәғни, «Винчи ҡалаһынан Леонардо, Пьеро әфәнде улы».
 
== Ҡаҙаныштары ==
 
=== Фән һәм инженер эше ===
Үҙе йәшәгәндә, берҙән бер танылған, уйлап сығарған әйбере  — пистолет ҡабыҙыу замогы. Был механизм [[XVI быуат]] урталарында киң тарала, юғары кимәлдә булыу сәбәпле хатта [[XIX быуат]]та ла осрай.
 
Леонардо да Винчи «осоу» мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһына. Миланда бик күп рәсемдәр яһай һәм [[ҡоштар]]ҙың осоу механизмын өйрәнә. Бынын тыш күп һынауҙар үткәрә, уларҙың барыһы ла уңышһыҙ була. Леонардо осоу аппаратын эшләргә теләй.
 
=== Уйлап сығарған әйберҙәре ===
* [[Парашют]]  — [[1483]]
* [[Пистолет замогы]]
* [[Велосипед]]
* [[Леонардо танкы|Танк]]
* Армия өсөн күсерелмә күперҙәр
* [[Прожектор]]
* [[Катапульта]]
* [[Леонардо роботы|Робот]]
* Ике линзалы [[телескоп]]
 
<gallery>
Рәсем:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|[[Витрувиан кешеһе]]&nbsp;— кеше рәсемендә [[алтын киҫелеш]]
</gallery>
 
{{rq|sources}}
[[Категория:Италияла тыуғандар]]
[[Категория:Францияла вафат булғандар]]
[[Категория:Яңырыу дәүере архитекторҙары]]
[[Категория:Яңырыу дәүере рәссамдары]]
[[Категория:Италия рәссамдары]]
[[Категория:Алфавит буйынса ғалимдар]]
[[Категория:Яңырыу дәүере ғалимдары]]
38 428

үҙгәртеү