Ямбол (болг. Ямбол) — Болгариялағы ҡала. Ямбол өлкәһенең административ үҙәге, Ямбол общинаһына инә.

Ямбол
болг. Ямбол
ФлагГерб
Ямбол - знаме.svgThe symbol of Yambol city.svg
Рәсем
Дәүләт Flag of Bulgaria.svg Болгария
Административ үҙәге Ямбол[d] һәм Тунджа[d]
Административ-территориаль берәмек Ямбол[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Тунджа[d]
Халыҡ һаны 79 771 кеше (2010),
84 232 кеше (16 июль 2019)[1]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 114 ± 1 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+2:00[d] һәм UTC+3:00[d]
Туғандаш ҡала Әдирнә, Ижевск, Тыргу-Жиу[d], Дублин, Вильжюиф[d], Серадз[d] һәм Бердянск[d]
Майҙан 90,724 км²
Почта индексы 8600
Рәсми сайт yambol.bg
Урындағы телефон коды 046
Категория карт на Викискладе Category:Maps of Yambol[d]
Commons-logo.svg Ямбол Викимилектә

Сәйәси хәлеҮҙгәртергә

Ямбол общинаһының кметы (мэры) — Георги Иванов Славов (ГЕРБ) һайлауҙар һөҙөмтәһе буйынса община менән идара итә.

ТарихыҮҙгәртергә

Ҡала атамаһыҮҙгәртергә

Ямболға 293 йылда рим императоры Диоклетиан нигеҙ һала, ул Diospolis (Διόςπόλις грекса «Зевс ҡалаһы») тип аталһа ла, император исемен дә сағылдыра. Исеме һуңыраҡ Diampolis (Διάμπόλις), Hiambouli (Ηιάμβόυλι, византия хроникаларында), Dinibouli (دنبلي; ғәрәп хроникаларында), Dbilin (Дбилин; болгар транскрипцияһы), Diamboli (Диамбоюлить) үҙгәрә, ахырҙа Ямбол булып китә.

Болгарҙар һәм славяндар урта быуаттарҙа Балҡанға күсеп килеү менән, ҡәлғәғә эйә булыу өсөн Болгар батшалығы һәм Көнсығыш Рим империяһы дәғүә итә. Шул ваҡыттан алып был мөһим болгар үҙәге була. Ғосман империяһы дәүерендә ҡаланы Yanbolu (Янболу) тип атайҙар.

Урта быуаттарҮҙгәртергә

Ямбол — Көнсығыш Болгарияла Тунджа йылғаһы буйындағы ҡала. Андрианополдән Балҡандарға артылыш аша юлда урынлашып, ҡала Византия һәм Болгария араһындағы һуғыштарҙа, шулай уҡ дала илбаҫарҙары менән бәрелештәрҙә мөһим роль уйнай. Ҡаланы 705 йылда Юстиниан II Болгарияға тапшыра, әммә уны VIII быуат уртаһында Константин V баҫып ала, һәм 812 йылда Крум тарафынан кире ҡағыла. Иоанн I Цимисхий 971 йылда ҡаланы яулап алғандан һуң, ул ике быуат дауамында византиялылар ҡулында ҡала. 1049 йылда византия хәрби етәксеһе Константин Арианит Ямбол янында бәшнәктәр тарафынан ҡыйратыла, ә 1093/4 йылдарҙа ҡала ҡыпсаҡтарға бирелә, улар уны ҡыҫҡа ваҡытҡа ғына тота. 1190 йылдар тирәһендә ҡала Икенсе Болгар батшалығы составына инә. XIII быуат аҙағында Ямбол бер нисә тапҡыр ҡулдан-ҡулға күсә; XIV быуат дауамында ул болгар сиге эсендә ҡала, хәйер, ул ваҡытта ике тапҡыр уны ҡыҫҡа ваҡытҡа византиялылар биләй. Яҙыуҙа 1356/7 йылдарҙа Иван Александр тарафынан сиктәрҙе билдәләү өсөн колонналар ҡоролоуы тураһында әйтелә. 1373 йылда Ямболды төрөк- ғосмандар яулап ала[2].

Хәҙерге ваҡытыҮҙгәртергә

1986 йылдың башына ҡарата Ямбол сәнәғәт үҙәге булып тора, иҡтисадының нигеҙен ауыл хужалығы машиналарын эшләү предприятиелары, кизе-мамыҡ, тәмәке, синтетик сүс һәм емеш-еләк консерваларын етештереү сәнәғәте тәшкил итә [3].

ХалҡыҮҙгәртергә

2008 йылда ҡала халҡы 79 771 кеше тәшкил иткән.

Йыл Халҡы
1985 993 89
1992 497 91
2000 771 87
2005 665 79
2010 174 77

Билдәле кешеләреҮҙгәртергә

  • Аврамов Никола (1897—1945) — болгар рәссамы.
  • Папазов Жорж (болг. Панайотов Георги (1894—1972) — болгар һәм француз рәссамы-сюрреалисы, яҙыусы, тормошоноң күп өлөшөн Францияла йәшәй.
  • Шейтанов Георгий (1896—1925) — болгар революционеры, анархист-коммунист.

ГалереяһыҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. https://www.grao.bg/tna/Naseleni_mesta_16-08-2019.xlsx(untranslated).
  2. В. н. Ямбол һәм Вторат Българск държава эпохатый Първа гюзелевый // Тарих ямбол борсаҡ була. София, 1976: 43-69

    Ph Malingoudis. Mittelalterlichen Inschriften der Hämus kyrillischen Die-Halbinsel, I; Die Inschriften bulgarischen. Thessalonike, 1979: 84-86
  3. Ямбол // Совет энциклопедик һүҙлек. редколл., гл. ред. а. м. Прохоров. 4-изд. М., «советская энциклопедия», 1986. 1583 стр.

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә