Төп менюны асырға

Тимер ҡапҡалар (сер. Ђердапска клисураЂердапска клисур, рум. Porţile de FierPorţile de Fier) — Карпат һәм Балҡан тауҙары (йылға ҡапҡалары) яҡынайған ерҙә, Оршов ҡалаһынан түбәндә Сербия менән Румыния сигендә Дунай йылғаһының үҙәне тарайған урын. Оҙонлоғо — 15 км, киңлеге — 162 м. Европаның иң матур урындарының береһе тип һанала.

Тимер ҡапҡалар
сер. Ђердапска клисура, рум. Porțile de Fier
Тимер ҡапҡалар
Тимер ҡапҡалар
44°40′16″ с. ш. 22°31′47″ в. д.HGЯO
ИлдәрСербия Сербия
Румыния Румыния
Оҙонлоғо15 км
Киңлеге0,162 км
Урта Дунай уйһыулығы позиция картаһы әлегә юҡ.
Commons-logo.svg Тимер ҡапҡалар Викимилектә

Йөкмәткеһе

Тәбиғи һәм тарихи-мәҙәни ҡиммәттәреҮҙгәртергә

Уң яҡ ярында Джердап (Сербия) милли паркы урынлашҡан. Тимер ҡапҡалар өлкәһенең хәҙерге халыҡтарының иң боронғолары — роман телле валахтарҙың (балкан-роман төркөмө) ярымкүсмә малсылыҡ менән шөғөлләнеүсе ҡәбиләләре. Төньяҡ ярында уларҙың вари: тары булып румындар тора. Көньяҡ ярында әлеге ваҡытта сербтар һәм серб влахтары йәшәй.

 
Урта быуаттарҙа Тимер ҡапҡаларға инеү юлын Голубацк ҡәлғәһе һаҡлай

Хужалыҡта ҡулланыуҮҙгәртергә

Дунай йылғаһының Переграда тип аталған шаршылары һәм тупһаһы 1896 йылда оҙонлоғо 2,5 километр булған Сипск урау каналын төҙөгәнгә тиклем судноларға йөрөргә ҡамасаулай[1]. 1964 — 1972 йылдарҙа Югославия менән Румыния СССРҙың фәнни-техник ярҙамында заманса суднолар йөрөү системаһын эшләй, плотиналар төҙөлә һәм ике ҡеүәтле гидроэлектростанция (Джердап I һәм Джердап II) тәҙәлә. Тарлауыҡтың иң ҙур ҡалаһы — Дробета-Турну-Северин (Румыния).

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

  • Ҙур совет энциклопедияһы, 3-сө баҫма.

ҺылтанмаларҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Изоляцияланған серб ятҡан ауылдарҙы йөрөп булмай.