Те́ннис[1] (ингл. tennis) — йә ике уйынсы («яңғыҙ уйын», йә икешәр уйынсынан торған ике команда («парлы уйын») [2]. Тенниссыларҙың (теннисист йә теннисистка) бурысы — ракетка ярҙамында тупты ул берҙән дә күп һикереп өлгөргәнсе кире ҡайтара алмаҫлыҡ итеп ҡаршы яҡҡа һуғыу.

Уимблдон № 18 Корт

Хәҙерге заман теннисының рәсми исеме — ла́ун-теннис (ингл. lawn [lɔːn]). Был уны уйындың ябыҡ биналарҙа һәм икенсе төрлө кортта уйналған иҫкерәк төрө һаналған реал-теннистан (йәки француз телендәгесә жё-де-пом) айырыу өсөн ҡулланыла.

Теннис — Олимпия уйындары программаһына индерелгән спорт төрө.

ТарихыҮҙгәртергә

Бөгөнгө теннистың башланғысы булып бина эсендә уйналған һәм XIX быуат аҙағына тиклем ошо уҡ исемде йөрөткән, хәҙер иһә реал-теннис, корт-теннис йә жё-де-пом (франц. jeu de paume, туранан-тура тәржемәлә ус менән уйнау) булараҡ билдәле уйын һанала. Бер үк ваҡытта 12-гә (!) тиклем кеше уйнай алған жё-де-помдың [3] XI быуатта, монастырҙарҙа барлыҡҡа килеүе бик тә ихтимал.

Башта был уйында тупты ҡул менән һуғып уйнағандар, һуңғараҡ бирсәткә, таяҡ XVI быуатта ракетка һәм селтәр барлыҡҡа килгән. Ошо ваҡыт жё-де-помдың иң киң таралған ваҡытына тура килә, был уйынды фрунцуз, инглиз һәм испан батшалары уйнай. XVI быуатта бөтә француз батшалары тиерлек теннис уйнайҙар: хатта Франциска I исемле батша яхтаһында теннис бүлмәһе булған, Генрих II Луврҙа теннис бүлмәһе төҙөргә ҡуша, ә Карл IX 1571 йылда париж теннис уйынсыларына һәм ракетка эшләү оҫталарына гильдияға хоҡуҡ бирә һәм теннисты «һаулыҡ өсөн файҙалы шөғөлдәрҙең иң лайыҡ, намыҫлыһы һәм уның менән принцтар, пэрҙар һәм башҡалар шөғөлләнә ала» ти.

ҠорамалдарыҮҙгәртергә

КортҮҙгәртергә

Теннисты тура мөйөшлө тигеҙ, тамғалы майҙанда - корттта уйнайҙар. Корттың уртаһынан ике тигеҙ өлөшкә бүлеп сетка һуҙылған. Корттың оҙонлоғо 23,77 метр (26 ярд), киңлеге - 3,23 метр (9 ярд) яңғыҙ уйында, парлы уйында 13,97 метр (12 ярд) тәшкил итә. Арҡыра яҡтарындағы һыҙыҡтар - артҡы һыҙыҡтар, буй яҡтарындағылары - ситтәге һыҙыҡтар тип атала.

РакеткаҮҙгәртергә

ТупҮҙгәртергә

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Борис Фоменко. Российский теннис. Энциклопедия. — С. 89.
  2. Комарова, Анастасия 5 малоизвестных фактов о теннисе  (рус.). Российская газета (28.09.2013). көс һынашҡан спорт төрө
  3. Gillmeister, 1998, p. 79