Ҡыпсаҡ теле — версиялар араһындағы айырма

Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
Көнбайыш һәм көнсығыш ҡыпсаҡ телдәренең үҙенсәлекле айырмаһы булып ''ау'' дифтонгыһының үҫтерелеүе тора: көнбайыш ҡыпсаҡтарҙа ул һаҡланған (''тау'' — «гора»), көнсығыш ҡыпсаҡтарҙа боронғо кимәлдә оҙон һуҙынҡыға үҙгәргән (ҡырғыҙса: ''тоо'', көньяҡ алтайса: ''туу'', диалекттарҙа ''тоу'').
 
Был хронологик эҙмә-эҙлеклелек менән волга буйы ареалы Артабанғы быуаттарҙа көнбайыш ҡыпсаҡ ареалы иҙел буйы ҡыпсаҡ (XIII быуат), ҡыпсаҡ-ҡыпсаҡ (XI—XIII бб.) һәм нуғай-ҡыпсаҡтарға (XIV—XVI бб.) тарҡала.
К. я. в фонетической структуре характеризуется неустойчивостью соответствий с/ш в словах типа тас/таш - 'камень', преимущественным употреблением 'й' в начале слова вместо ж/ж. в других языках, в грамматическом строе - параллельным употреблением форм причастия на -ур/-р и -ар/-эр, активизацией имён действия на vмак. /-мэк вместо формы на -у-/- и др., а также наличием огузской лексики. Сведения о языке куманов, или половцев домонгольской эпохи (11-1-я половина 13 вв.), даёт Мәхмәүт Ҡашғари
 
Более значительные памятники К. я. относятся к послемонгольской эпохе (2-я половина 13-16 вв.). Крупнейший памятник К. я. - латино-персидский-куманский словарь конца 13 в. 'Codex Cumanicus' (издан Т. Клапротом в 1828).
 
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
{{Иҫкәрмәләр}}
 
== ӘҙәбиәтҺылтанмалар ==
* [https://slovar.cc/enc/bse/2010403.html Ҙур совет энциклопедияһы Ҡыпсаҡ теле]
* []
* []
 
== Әҙәбиәт ==
* Радлов В. В., О языке куманов. По поводу издания куманского словаря, СПБ. 1884; Codex Cumanicus, hrsg. von К. Gronbech, Kbh., 1936; Gronbech K., Komanisches Worterbuch. Kbh., 1942.
* Махмуд Кашгари. 'Словарь тюркских наречий'
* {{Китап|автор=Наджип Э. Н., Благова Г. Ф.|часть=Мамлюкско-кыпчакский язык|заглавие=Языки мира: Тюркские языки|место=М.|издательство=Институт языкознания РАН|год=1996|страницы=75—116|серия=Языки Евразии|isbn=5-655-01214-6}}
* {{Китап|автор=Чеченов А. А.|часть=Половецкий язык|ссылка часть=http://www.philology.ru/linguistics4/chechenov-97.htm|заглавие=Языки мира: Тюркские языки|место=М.|издательство=Институт языкознания РАН|год=1996|страницы=110—116|серия=Языки Евразии|isbn=5-655-01214-6|ref=Чеченов}}
16 331

үҙгәртеү