Каразин Василий Назарович — версиялар араһындағы айырма

Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
{{Ук}}
'''Василий Назарович Каразин''' (30  января [10  февраля]  1773, Харьков губернаһы Богодуховский өйәҙе, Кручик имениеһы  — 4  [16]  ноября  1842, Николаев, Херсон губернаһы)  — украин дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим, инженер, мәғрифәтсе, хәҙерге көндә уның исемен йөрөткән Харьков университетына нигеҙ һала. Рәсәй империяһы халыҡ мәғарифы министрлығыбулдырыу башланғысы менән сығыш яһаған.
 
== Биографияһы ==
Полковник Назар Александрович Каразиндың улы, Екатерина II уға хеҙмәте өсөн бүләк итә Мәскәү һәм Харьков губерналарында, шул иҫәптән Кручикпоместьеһын бүләк итә. Каразиндар вәкилдәре Рәсәйгә Петр I заманында күсеп килгән дворян нәҫеле Караджиларҙан килеп сыҡҡан. Был нәҫелдең килеп сығышы аныҡ ҡына билдәле түгел, уның болгар, серб йәки грек сығышлы булыуы тураһында фараз бар. Григорий Караджи, Василий Назаровичтың ҡарт олатаһы, Софияның архиепискобы була, әуның улы Александр Григорьевич, Василий Назаровичтың олатаһы, рус гвардияһы капитаны булып донъя ҡуя.
 
Василий Кременчуг һәм Харьков.ҡалаларындағы шәхси пансиондарҙа белем ала. Ун йәшенән хәрби Орденлы кирасир полкына яҙыла, һуңыраҡ Семёновский лейб-гвардия полкында иҫәптә тора. Хәрби хеҙмәттә формаль рәүештә тора, Санкт-Петербургтағы Тау корпусының лекцияларына йөрөй, һәм шунда тәжрибә талап иткән фәндәр тураһында мәғлүмәт ала, һәм үҙаллы уҡып булған белемен тағы ла арттыра. 1798 йылда сит илгә йәшерен инеү теләге менән яна  — фәндә камиллашып, ҡаты режимдан ҡотолоу маҡсатында,  — әммә Ковно янында тотола һәм, властарҙың ошағын донесение иҫкәртеү маҡсатында, батшаға ярлыҡау хаты ебәрә һәм, император Павел менән шәхсән осрашҡандан һуң, ғәфү ителә.
 
Александр I 1801 йылда тәхеткә ултырыу менән, Каразин йәмәғәт фекеренә ышаныу рухында батшалыҡ итеү программаһын үҙ эсенә алған аноним хат яҙа. Император авторҙы эҙләп табырға ҡуша, һәм уның менән яғымлы мөғәмәлә итеп, йәмәғәт эштәре буйынса үҙенә мөрәжәғәт итергә рөхсәт итә. Был хатында ла, Александр I һәм Николай Павловичҡа төбәлгән артабанғы сәйәси яҙмаларында ла Каразин йәмәғәт үҙидаралығы һәм халыҡ мәғарифы яҡлы булып сығыш яһай. Император Александр I уға ышанысы оҙаҡҡа бармай (3 йылға яҡын).
«Аделунг һәм Эйнбродттың һүҙҙәре буйынса, Ғали йәнәптәре юғары хисле кешеләргә һәм үҙен уратып алған кешеләргә бик иғтибарлы, кешенең көсһөҙлөгөн ғәфү ҙә итә, әммә рәхмәтле була белмәгәндәрҙе түҙеп тормай. Василий Назарьевич Каразин, бик аҡыллы кеше, Николай Николаевич Новосильцевтың тәҡдиме менән статс-секретарь итеп тәғәйенләнә, әммә ниндәйҙер бер эш буйынса, ҡурсалаусы кешеһе, Ноосильцев, менән алдан аңлашып тормайынса, уның ғәмәлдәрен тәнҡитләгәне өсөн, батшаның ышанысын юғалта».
 
Халыҡ мәғарифы министрлығы тигән айырым орган булдырыу идеяһын тәҡдим итә 1802 йылда, министрлыҡ булдырылғандан һуң ун йыл үтеүгә, ул училищелар баш идаралығында хаким сифатында күренекле роль уйнай. «"Халыҡ мәғарифы ҡағиҙәләре»"н, проекттар төҙөү һәм уны университет һәм академия уставтары проекттарын, башлыса, ул яҙған; ул министрлыҡтың «Халыҡ мәғарифы уңыштары тураһында айлыҡ яҙмалары» тип аталған махсус орган булдырған.
 
Василий Каразин Харьков университетына нигеҙ һалыу башланғысында тора. Урындағы дворяндарҙы уҡыу йортона нигеҙ һалыу эшенә күндерә, һәм улар 400 мең һум иғәнә күсерә. Башҡа хәйриә аҡсалары ла (сауҙагәрҙәр һәм екатеринослав дворяндарынн һ. б.) Каразин йоғонтоһо менән туплана.
 
В 1820—1821 годах по подозрению в подстрекательстве к бунту Преображенского полка во время «Семёновской истории». Каразин был заключен в Шлиссельбургской крепости. После освобождения он жил под надзором полиции в своем имении. Умер в Николаеве, где и похоронен.
а фетнәләр ҡотортоуы буйынса 1820-18211820—1821 шикләнеп ҡарай Преображенск полкы ваҡытында «Эл тарихы». Каразин төҙөлгән ҡәлғә Шлиссельбургский. Ул полиция күҙәтеүе аҫтында йәшәй имени үҙе азат буламы һуң. Вафат булған .
 
== Фәнни ҡаҙаныштары ==
Каразину принадлежит свыше 60 статей, напечатанных в различных журналах: «Вестнике Европы», «Украинском вестнике», «Харьковских губернских ведомостях» и других. Наиболее выдающиеся его труды  — статьи по метеорологии.
 
арамағына 60-тан ашыу мәҡәлә, төрлө журналдарҙа баҫылған: «Вестник Европы», «Украин вестник», «"харьков
 
В сфере науки Каразин выступал как многогранный учёный, новатор. В своих работах он обращал внимание на общую историю и историю отдельных стран, историю России и отдельных её областей. Основное внимание в своей научной деятельности он уделял сельскому хозяйству, считая его экономической основой России. Он выращивал и создавал новые сорта хлебных культур, а также риса, осуществлял исследования по удобрению почв, рационализировал разные устройства для лучшего просушивания хлеба, улучшил так называемый китайский молотильный станок. Проводил эксперименты над минералами-красителями и травами в результате изобрёл новые красители. Вместе с Алфёровым разработал простой способ изготовления высококачественного цемента. Значительных успехов он добился в изготовлении концентратов и улучшении качества некоторых продовольственных продуктов, сделал свой вклад в сфере консервирования и сохранения плодов. им была разработана технология просушивания плодов теплом водяного пара, благодаря которой просушенный плоды оставались чистыми, вкусными и долго сохраняли свежий запах.
 
== Ғаиләһе ==
Первая жена (Домна Ивановна, родилась в 1782 году, свадьба состоялась в феврале 1796 года) умерла при родах, вторая жена  — Александра Васильевна Каразина, в девичестве Бланкеннагель (Мухина)
16 331

үҙгәртеү