Цитология — версиялар араһындағы айырма

21 байт өҫтәлгән ,  1 год назад
ә
 
Цитология — сағыштырмаса йәш биологик фәндәргә инә, уның йәше 100 йыл тирәһе. «Күҙәнәк» терминының йәшенә 300 йылдан ашыу.
 
«Күҙәнәк» атамаһын XVII быуат уртаһында беренсе булып Роберт Гук ҡуллана .
 
ҡуллана (46) .
 
Үҙе төҙөгән [[микроскоп]] ярҙамында Гук, кигермәктең йоҡа киҫелмәһенә ҡарап, кигермәктең өлөштәрҙән-күҙәнәктәрҙән тороуын күрә.
== Күҙәнәк тәғлимәте ==
 
XIX быуаттың урталарында күҙәнәк тураһында күп һанлы мәғлүмәттәр нигеҙендә анатом Т. Шванн һәм ботаник Матиас Шлейден бер үк мәлдә һәм бер-береһенән айырым күҙәнәк теорияһынтәғлимәтен төҙөй (1838).
 
Ул күҙәнәк тураһындағы барлыҡ мәғлүмәттәрҙе бергә туплап, бөтә тере организмдар төҙөлөшөнөң төп берәмеген күҙәнәктәр тәшкил итеүен асыҡлай.
Рәсәй Фәндәр академияһының академигы Карл Бэр һөтимәрҙәрҙең инә күҙәнәген аса. Күп күҙәнәкле бөтә организмдарҙың да бер күҙәнәктән үҫә башлауын иҫбатлай. Был күҙәнәк зигота тип атала. К. Бэрҙың асышы күҙәнәктең төҙөлөш берәмеге генә түгел, ә бөтә тере организмдарҙың да үҫеш берәмеге икәнлеген раҫлай
 
1870 йылда ике [[эукариоттар]] күҙәнәктәрҙең бүленеү ысулдарын асалар(митоз һәм мейоз). Ә 10 йылдан генетика был күренештәрҙең цитогенетик нигеҙҙерен асыҡлай.
 
Шулай итеп, күҙәнәк тәғлимәтенең барлыҡҡа килеүе цитология фәненә нигеҙ һәла һәм уның барлыҡҡа килеү йылы булып тора.
 
*күп күҙәнәкле ҡатмарлы организмдарҙа күҙәнәктәр, үҙҙәре башҡарған функциялар буйынса махсуслашып, туҡымалар барлыҡҡа килтерә; органдар бер-береһе менән тығыҙ бәйләнгән туҡымаларҙан тора һәм көйләүҙең (регуляция) нервылар һәм гумораль системаларына буйһонған.
== Цитология фәненең әһәмиәте ==
'''Цитология''' фәне организмдарҙы молекуляр һәм күҙәнәк кимәлдә өйрәнә.Организмда барған бөтә әүерелештәр иң элементар кимәл — молекуляр һәм күҙәнәк кимәленән башлана.
Шуға ла, күҙәнәктәрҙе тикшереү ауырыуҙарҙың серен асыуҙа ҙур әһәмиәткә эйә. Ауырыуҙар барлыҡҡа килтереүсе патологик үҙгәрештәр тап бына күҙәнәктәрҙә үҫешә башлай. Мәҫәлән, шәкәр диабеты — кешеләге иң етди сирҙәрҙең береһе.
 
Шулай уҡ, клиник цитологияның мөһим бүлеге булып онкоцитология тора. Уның алдында шеш процестарын диагнозлау бурысы ҡуйылған.
==Күҙәнәктәрҙең төҙөлөш кимәлдәре==
*'''Прокариот күҙәнәк'''
*'''Эукариот күҙәнәк '''
 
Организмдарҙың күҙәнәкле төҙөлөшөн яҡтылыҡ оптикаһы һәм электрон микроскоптар аша өйрәнеү, уларҙың төҙөлөш буйынса ике төркөмгә бүленеүен күрһәтә.
 
5375

үҙгәртеү