Литва милли яңырыуы — версиялар араһындағы айырма

 
 
== Литва теле статусы ==
Поляк-литва дәүләтселеге һәм милли сығышы оҙайлы осоро һәм Рәсәй империяһының урыҫлаштырыу сәйәсәте арҡаһында өлитва дворяндарының күбеһе [[XIX быуат]]та поляклаштырыуға дусар ителә һәм литва теле йәмғиәттең ярлы һәм урта хәлле ҡатламдары тарафынан ғына ҡулланыла , ә урта ҡатламдарҙың бер өлөшө, ҡағиҙә булараҡ, социаль яҡтан алға үтеп инеү маҡсатында поляк телен ҡуллана. Литва теле йәнле һөйләү теле булып ҡала, яҙма, ул яҙма теле булараҡ ҡулланыу өсөн етерлек дәрәжәлә тип һаналмай. Уны ваҡ дворян өлөшө, бигерәк тә Жемайтияла, файҙалана. тел әле стандарҡа һалынмаған була, уның төрлө төбәктәрҙә ныҡ ҡына айырыла, мәҫәлән, аукштайт диалеты жемайтий диалектынан. Хәҙерге Литваның көнсығыш һәм Белоруссияның төньяҡ-көнбайыш территориялары славянлаштырылыуға дусар булыуға күрә, литва телетеленең юҡҡаҡулланыу сығыуыдаирәләре күҙалланакәмей<ref>{{lt icon}} [http://viduramziu.lietuvos.net/etno/etno19a.htm Ethnographic map or Vilnius region in the 19th century] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419214137/http://viduramziu.lietuvos.net/etno/etno19a.htm |date=2007-04-19 }}. Retrieved on 2007-05-02.</ref>, һәм күп кенә кеше [[Поляк теле|поляк]] йәки [[белорус теле]] көндәлек тормошта файҙалана. [[XIX быуат]] башында Литва теле күпселек дәрәжәлә литва ауыл райондары менән сикләнә; Литвала берҙән-бер әҙәби литва теле булараҡ файҙаланған өлкә — Пруссия хакимлығы аҫтында булған Кесе Литва. Әммә унда ла немец иммигранттарының күбәйеүе литва телен һәм прус литвалары мәҙәниәтен хәүеф аҫтына ҡуя. Бер нисә фактор милли хәрәкәттең барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә: литва теленә ғалим-лингвистар иғтибар итә; Рәсәй империяһындағы [[1861 йыл]]да крепостной хоҡуҡты бөтөрөү социаль мобиллеген көсәйтә, литва ауылынан сыҡҡан литва интеллигенцияһы синыфы барлыҡҡа килә. Католик сиркәүҙә кәртәләр алып ташлана, элек улар ябай халыҡҡа ғибәҙәт ваҡытында ҡамасаулай. Литва дин әһелдәре һәм мәхәлләгә килеүселәр араһында тығыҙ бәйләнештәр булдырыла, уларҙы литва телен ҡуллланыу теләге берләштерә<ref>[http://www.lituanus.org/1988/88_3_02.htm Christianity in Lithuania]. Stanley Vardys, [[Lituanus]], Fall 1988.</ref>. Формалашҡан милли хәрәкәт поляк һәм рәсәй йоғонтоһонан алыҫлашырға тырыш һәм литва телен ҡулланыу әлеге хәрәкәттең мөһим аспекты булараҡ ҡарала<ref>[http://www.press.umich.edu/pdf/0472098985-.ch7.pdf Nationalism in Post-Soviet Lithuania]{{Недоступная ссылка|date=Ноябрь 2017 |bot=InternetArchiveBot }}. Terry D. Clark, [[University of Michigan]] Press. June 12, 2006. Accessed October 29, 2007.</ref>.
 
== Милли идеяны булдырыу ==
20 243

үҙгәртеү