Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы — версиялар араһындағы айырма

Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
ә (→‎Ижади эшмәкәрлеге: clean up, replaced: урыҫ → рус using AWB)
 
== Биографияһы ==
Нариман Ғиләжетдин улы Сабитов 1925 йылдың 11 ғинуарында [[Ҡазан]] ҡалаһында тыуған<ref>{{cite web|url=http://encycl.bash-portal.ru/sabitov_n.htm|title=САБИТОВ Нариман Гилязевич|accessdate=2013-04-27|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GEWc0lkD|archivedate=2013-04-29}}</ref>.
 
Атаһы Татар дәүләт драма театрынының актеры була. Бала сағынан музыкаға һөйөү тәрбиәләп, улына башланғыс музыкаль белемде үҙе бирә.
 
 
1954 йылдан 1971 йылға тиклем [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]нда дирижер булып эшләй. 1953—1967 йылдарҙа баш дирижер була. Башҡортостандың тәүге профессиональ композиторҙарының береһе. Театр, симфоник, камера-вокаль, ансамбль һәм хор музыкаһы үҫешенә ҙур өлөш индерә. Ошо уҡ йылдарҙа театрҙа башҡорттарҙан тәүге профессиональ дирижер Ғәйнетдин Моталов менән бергә башҡорт композиторҙарның опера һәм балеттарын сәхәнәгә сығарыу өсөн күп көс һалалар. Улар шул дәүерҙә Мәскәү, Свердловск консерваторияларын тамамлап ҡайтҡан милли йырсыларға төп партияларҙа сығыш яһап, сәхәнә йондоҙҙарына әүрелергә ярҙам итә.
1954 йылдан 1971 йылға тиклем [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]нда дирижер булып эшләй. 1953—1967 йылдарҙа баш дирижер була. Башҡортостандың тәүге профессиональ композиторҙарының береһе. Театр, симфоник, камера-вокаль, ансамбль һәм хор музыкаһы үҫешенә ҙур өлөш индерә.
1954 йылдан 1971 йылға тиклем [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]нда дирижер булып эшләй. 1953—1967 йылдарҙа баш дирижер була. Башҡортостандың тәүге профессиональ композиторҙарының береһе. Театр, симфоник, камера-вокаль, ансамбль һәм хор музыкаһы үҫешенә ҙур өлөш индерә. Ошо уҡ йылдарҙа театрҙа башҡорттарҙан тәүге профессиональ дирижер Ғәйнетдин Моталов менән бергә башҡорт композиторҙарның опера һәм балеттарын сәхәнәгә сығарыу өсөн күп көс һалалар. Улар шул дәүерҙә Мәскәү, Свердловск консерваторияларын тамамлап ҡайтҡан милли йырсыларға төп партияларҙа сығыш яһап, сәхәнә йондоҙҙарына әүрелергә ярҙам итә.
 
Ижади эшмәкәрлеге темаларҙың күп төрлөлөгө хайран ҡалдыра. Башҡорт һәм татар музыкаль фольклорына мөрәжәғәт итеп, композицияның классик һәм заманса алымдарын менән берләштереүгә өлгәшә. Ижадында балеттар төп урынды биләп тора: «Гөлнәзирә». «Тау бөркөтө», «Яратам һине, тормош», « Айгөл иле».
 
Тәүге башҡорт концерттарының авторы: скрипка менән оркестр өсөн (1951. 1959, 1965), фортепьяно менән оркестр өсөн (1958).
Әҫәрҙәре араһында: «Героик поэма» («Героическая поэма»; 1950), «Һунар» («Охота»; 1955), «Яулыҡ тураһында поэма» («Поэма о платке») ; 1961); бөтәһе лә — симфоник оркестр өсөн) картиналары, Ғ.М.Рамазанов шиғырына «Үлемһеҙлек» (1952) кантатаһы һ.б.
 
Балалар музыкаһы әҫәрҙәре тәьҫирлеге, сағыу образлылығы менән айырылып тора:
«Мыйыҡһыҙ тылсымсы» («Безусый волшебник»; 1967, С. В. Волков-Кривуша менән авторҙашлыҡтағы либреттоһы) операһы, фортепьяно өсөн 4 полифоник миниатюра (1951), «Балалар альбомы» («Детьский альбом»; 1969) фортепьяно пьесалары циклы, инструменталь пьесалар, хор әҫәрҙәре.
Нариман Сабитов 200-ҙән ашыу йыр һәм романс, башҡорт һәм татар әҙиптәре шиғырҙарына вокаль һәм хор циклдары ижад итә. Композитор шулай уҡ күп кенә башҡорт халыҡ йырҙары музыкаль яҡтан эшкәртә. Бынан тыш ул 30-ҙан ашыу спектакль һанала. Улар араһында Римский-Корсаковтың «Батша кәләше» (Царская невеста"), Джузеппи Вердиҙың «Трубадур», Ж.Бизеның «Кармен», «Аҡбуҙат», Замандаштар опералары, Ч.Пуньиҙың «Эсмеральда», Л.Делибтың «Лакмс», А. П. Петровтың «Өмөт ярҙары» ("Берег надежды) һәм үҙенең балеттары.
Бынан тыш ул 30-ҙан ашыу спектакль һанала. Улар араһында Римский-Корсаковтың «Батша кәләше» (Царская невеста"), Джузеппи Вердиҙың «Трубадур», Ж.Бизеның «Кармен», «Аҡбуҙат», Замандаштар опералары, Ч.Пуньиҙың «Эсмеральда», Л.Делибтың «Лакмс», А. П. Петровтың «Өмөт ярҙары» ("Берег надежды) һәм үҙенең балеттары.
Уның ҡатнашлығында егерменән артыҡ сит ил, рус һәм башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәре сәхнәләштерелә. 1968 йылда «Мин яратам һине, тормош!» балеты өсөн [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]]һына лайыҡ була.1970 йылда башҡарылған «Айгөл иле» балеты һәм 1971 йылда баҫтырылған «Яңғыраһын йырҙар» исемле йыр һәм романстар йыйынтығы өсөн [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]]на лайыҡ була (1972 йылда, мәрхүм булғандан һуң).
Уның ҡатнашлығында егерменән артыҡ сит ил, рус һәм башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәре сәхнәләштерелә. 1968 йылда «Мин яратам һине, тормош!» балеты өсөн [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]]һына лайыҡ була.
 
Уның ҡатнашлығында егерменән артыҡ сит ил, рус һәм башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәре сәхнәләштерелә. 1968 йылда «Мин яратам һине, тормош!» балеты өсөн [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]]һына лайыҡ була.1970 йылда башҡарылған «Айгөл иле» балеты һәм 1971 йылда баҫтырылған «Яңғыраһын йырҙар» исемле йыр һәм романстар йыйынтығы өсөн [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]]на лайыҡ була (1972 йылда, мәрхүм булғандан һуң).
Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы 1971 йылдың 7 июнендә [[Севастополь|Севастополдә]] гастроль ваҡытында мәрхүм булып ҡала. Өфөлә ерләнгән.
 
Уның эшен улы дауам итә. [[Сабитов Рөстәм Нариман улы|Рөстәм Нариман улы]], (5.12. 1955, Өфөлә тыуған) — композитор, [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] дирижеры. Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре. [[Мостай Кәрим]]дең «Ташлама утты, Прометей!» трагедияһы буйынса «Прометей» балетына яҙған музыка өсөн [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]]на лайыҡ була (2010).Шулай уҡ, Рәсәйҙең композиторҙар союзының Д. Шостакович исемендәге премия лауреаты.
 
[[Мостай Кәрим]]дең «Ташлама утты, Прометей!» трагедияһы буйынса «Прометей» балетына яҙған музыка өсөн [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]]на лайыҡ була (2010).Шулай уҡ, Рәсәйҙең композиторҙар союзының Д. Шостакович исемендәге премия лауреаты.
 
== Ижады ==
4700

үҙгәртеү