Карманов Афанасий Георгиевич — версиялар араһындағы айырма

Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
("Карманов, Афанасий Георгиевич" битен тәржемә итеп төҙөлгән)
 
{{Ук}}
[[Файл:Karmanov.jpg|справа|мини|273x273пкс|А.  Г.  Кармановтың ҡәбере Кишиневта, «Eternitate» мемориаль комплексы составына ингән хәрби зыяратта.]]
'''Карманов Афанасий Георгиевич''' ([[18 ғинуар]] [[1907 йыл|1907]], [[Иҫке Кәстәй]] ауылындаауылы, хәҙерге [[Башҡортостан]]<nowiki/>дың [[Баҡалы районы—районы]] — [[23 июнь|23 июнь,]] [[1941 йыл]], [[Молдова|Молдавия]])  — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] хәрби летчигы, [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан һуғышының]]ның тәүге көндәрендә]] [[Молдавия Совет Социалистик Республикаһы|Молдавия ссрССР территорияһында]] территорияһында немец-румын илбаҫарҙарына ҡаршы һуғышта ҡатнаша, [[Советтар Союзы Геройы]].
 
== Биографияһы ==
Карманов Афанасий Георгиевич [[1907 йыл|1907 йылдың]]дың 18 ғинуарында [[Иҫке Кәстәй]] ауылында, хәҙерге Башҡортостандың[[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баҡалы районындарайоны]]нда тыуған.
 
[[Туймазы районыныңрайоны]]ның [[Арҙат (Туймазы районы)|Арҙат]] ауылында биш класты тамамлай.
 
Армияға тиклем ауыл хужалығында эшләй. [[1929 йыл|1929 йылдан]]дан[[Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы| Ҡыҙыл Армияла]] хеҙмәт итә. Өфө аэроклубында шөғөлләнә, [[1933 йыл|1933 йылда]]да [[Ырымбур]] осоусылар мәктәбен тамамлай. 1938 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Совет-фин һуғышында ҡатнаша, унда 50-нән ашыу хәрби осош яһай. Осоштарҙың береһендә үҙе менән бер парҙа осоусы хәрби дуҫын  — осоусы Морозовты ҡотҡара. Фин саңғысылары Морозовтың  бәреп төшөрөлгән самолетына яҡынлаша башлағанда, Карманов үҙенең И-16 самолеты менән йәнәш ултыра һәм дуҫын алып һауаға күтәрелә. ҡатнашыу өсөн Совет-фин һуғышында ҡатнашҡаны өсөн  А.  Г.  Карманов [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] менән бүләкләнә.
 
[[Бөйөк Ватан һуғышы]] башланғанда А.  Г.  Карманов Молдавияла[[Молдавия]]ла хеҙмәт итә, унда 4-се истребителдәр авиаполкының эскадрилья командиры була. [[22 июнь|22 июндә]] һауа һөжүме тураһында сигналдан һуң, 10 МиГ-3 совет истребителе һауаға күтәрелә. Уларға 85 немец бомбардировщигы ҡаршы килә. Карманов эскадрильяһын атакаға йүнәлтә. Иртәнге яҡынса 04:30 сәғәттә Карманов беренсе самолетты,  шунан тағы өс бомбардировщикты бәреп төшөрә. Паникаға бирелеп, немец самолеттары бер береһенә ҡарай осоп, һауала өс тапҡыр бәрелеш яһай.
 
[[23 июнь|23 июндә]] Карманов командалығындағы эскадрилья «Мессершмиттар» оҙатыуында 20 Ю-87 бомбардировщигына ҡаршы осрай. Карманов был һуғышта ике Мессершмитты бәреп төшөрә, ә  патрондары бөткәс  — өсөнсөһөн  таранлай һәм һәләк була. 1941 йылдың 17 июлендә [[Советтар Союзы Геройы]] исеме менән бүләкләү ҡағыҙы төҙөлә, ә исемеисем үҙе үлгәндән һуң, [[1942 йыл|1942 йылдың]]дың 27 мартында бирелә]].
 
А.  Г.  Кармановтың ҡәбере [[Кишинёв|Кишиневта]] ҡалаһында, «Eternitate» мемориаль комплексы составына ингән хәрби зыяратта урынлашҡан.
 
== Хәтер ==
 
* [[1964 йыл|1964 йылда]]да Кишинёв ҡалаһының Рышкановка районындағы бер урам (элекке Школьная) Карманов исеме менән атала. 2000 йылдан ул Думитру Рышкану урамы тип үҙгәртелә. 14-се йортта А.  Г.  Кармановҡа бағышланған мемориаль таҡтаташ урынлаштырыла.
* [[2005 йыл|2005 йылдың]]дың 6 майында]],[[Бөйөк Ватан һуғышындаһуғышы]]нда еңеүҙең  60 йыллығында, [[Туймазы]] ҡалаһында Советтар Союзы Геройҙары аллеяһы асыла, унда А.  Г.  Кармановҡа бюст ҡуйыла<ref>[http://gorodtui.narod.ru/KarmanovAphanasiy.htm Карманов Афанасий Георгиевич].</ref>.
 
== Наградалары ==
 
* СССР Юғары Советы Президиумы указы менән [[1942 йыл|1942 йылдыңйылл]]дың 27 мартында,]] командованиеның заданиеһын өлгөлө үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән алышта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткән өсөн,  Карманов Афанасий Георгиевичҡа үлгәндән һуң [[Советтар Союзы Геройы]] исеме бирелә<ref name="нлГСС">{{Подвиг Народа|150014067|архив=ЦАМО|фонд=33|опись=793756|дело=20|лист=508, 509}}.</ref><ref>{{Подвиг Народа|12029635|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР|архив=ЦАМО|фонд=33|опись=682524|дело=11|лист=1}}.</ref>.
* [[Ленин ордены]] менән бүләкләнгән (1942 йылда, үлгәндән һуң), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1940 йылдың марты).
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (1940 йылдың марты).
 
== Иҫкәрмәләр ==
13 535

үҙгәртеү