Механика — версиялар араһындағы айырма

182 байт алынған ,  4 года назад
Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
Нет описания правки
{{Ук}}
'''Меха́ника''' ({{lang-el|μηχανική}} — машиналар төҙөү сәнғәте) — [[физика|физика]] бүлеге, материаль есемдәр хәрәкәттен һәм уларҙың бер— бер-береһе менән тәьҫир итешеүен өйрәнеүсе фән; механикала хәрәкәт тип ниндәйҙер ваҡыт эсендә есемдәрҙең бер— бер-береһенә ҡарата арауыҡтағы хәле үҙгәреүҙе атайҙар<ref>[http://www.femto.com.ua/articles/part_1/2257.html ''Механика'' ] — Статья в Физической энциклопедии</ref>.
[[FileФайл:Arabic machine manuscript - Anonym - Ms. or. fol. 3306 c.jpg|thumb|small|200px|Arabic Machine Manuscript. Unknown date (at a guess: 16th to 19th centuries).]]
== Механика фәне һәм уның бүлектәре ==
Механика фәне тураһында күренекле ғалим-механик [[Тарг, Семён Михайлович|С. М. Тарга]] теоретик механика дәреслегенең 4-се баҫмаһына инеш һүҙҙә <ref>На конец 2012 г. выдержал 18 изданий на русском языке и издан в переводах не менее, чем на 14 языках.</ref> былай ти: «Киң мәғәнәлә механика тип теге йәки был материаль есемдәрҙең хәрәкәтен һәм тигеҙләнешен һәм [[есем]]дәр араһында барған тәьҫир итешеү менән бәйле бөтә мәсьәләләрҙе өйрәнеүсе фән атала. Теоретик механика — механиканың хәрәкәттең һәм материаль [[есем]]дәрҙең үҙ— ара тәьҫир итешеүенең ''дөйөм закондары''н өйрәнеүсе бүлеге , йәки, мәҫәлән, бер үк закондар [[Ер]]ҙең [[Ҡояш]] тирәләй әйләнеүе, ракета, йәки артиллерия снаряды осоуы өсөн бер үк төрлө дөрөҫмө (справедливы) . Механиканың икенсе өлөшө — төрлө дөйөм һәм айырым техник фәндәр (дисциплиналар), улар төрлө конкрет ҡоролмалар, двигателдәр, механизмдар һәм машиналар йәки уларҙың өлөштәрен (деталь) проектлау һәм хисаплауға бағышланған »<ref>''[[Тарг, Семён Михайлович|Тарг С. М.]]'' Краткий курс теоретической механики. 4-е изд. — {{М.}}: Наука, 1966. — С. 11.</ref>.
 
== Механика фәне һәм уның бүлектәре ==
Тағы өҫтәргә кәрәк, хәрәкәттең һәм материаль есемдәрҙең үҙ-ара тәьҫир итешеүе дөйөм закондарын [[тотош мөхит механикаһы]] ( ''механика сплошных сред'', йәки сплошной среды) — газ, шыйыҡса хәлендәге һәм ҡаты хәлдәге деформацияға бирешеүсе есемдәрҙең хәрәкәтенә арналған механиканың ҙур бер өлөшө өйрәнә. Академик [[Седов, Леонид Иванович|Л. И. Седов]] билдәләгәнсә:
Механика фәне тураһында күренекле ғалим-механик [[Тарг, Семён Михайлович|С. М. Тарга]] теоретик механика дәреслегенең 4-се баҫмаһына инеш һүҙҙә <ref>На конец 2012 г. выдержал 18 изданий на русском языке и издан в переводах не менее, чем на 14 языках.</ref> былай ти: «Киң мәғәнәлә механика тип теге йәки был материаль есемдәрҙең хәрәкәтен һәм тигеҙләнешен һәм [[есем]]дәр араһында барған тәьҫир итешеү менән бәйле бөтә мәсьәләләрҙе өйрәнеүсе фән атала. Теоретик механика  — механиканың хәрәкәттең һәм материаль [[есем]]дәрҙең үҙ— ара тәьҫир итешеүенең ''дөйөм закондары''н өйрәнеүсе бүлеге , йәки, мәҫәлән, бер үк закондар [[Ер]]ҙең [[Ҡояш]] тирәләй әйләнеүе, ракета, йәки артиллерия снаряды осоуы өсөн бер үк төрлө дөрөҫмө (справедливы) . Механиканың икенсе өлөшө  — төрлө дөйөм һәм айырым техник фәндәр (дисциплиналар), улар төрлө конкрет ҡоролмалар, двигателдәр, механизмдар һәм машиналар йәки уларҙың өлөштәрен (деталь) проектлау һәм хисаплауға бағышланған »<ref>''[[Тарг, Семён Михайлович|Тарг С. М.]]'' Краткий курс теоретической механики. 4-е изд. — {{М.}}: Наука, 1966. — С. 11.</ref>.
 
Тағы өҫтәргә кәрәк, хәрәкәттең һәм материаль есемдәрҙең үҙ-ара тәьҫир итешеүе дөйөм закондарын [[тотош мөхит механикаһы]] ( ''механика сплошных сред'', йәки сплошной среды) — газ, шыйыҡса хәлендәге һәм ҡаты хәлдәге деформацияға бирешеүсе есемдәрҙең хәрәкәтенә арналған механиканың ҙур бер өлөшө өйрәнә. Академик [[Седов, Леонид Иванович|Л. И. Седов]] билдәләгәнсә:
 
''«В теоретической механике изучаются движения материальной точки, дискретных систем материальных точек и абсолютно твёрдого тела. В механике сплошной среды … рассматриваются движения таких материальных тел, которые заполняют пространство непрерывно, сплошным образом, и расстояния между точками которых во время движения меняются»''{{sfn|Седов, т. 1|1970|с=9}}.
* [[теоретическая механика|теоретик механика]];
* [[тотош мөхит механикаһы]];
* айырым механика фәндәре : [[теория механизмов и машин|теория механизмов и машин]], [[сопротивление материалов]], [[гидравлика|гидравлика]], [[механика грунтов|механика грунтов]] и др.
 
Механиканы бер нисә бүлеккә бүлеп йөрөтөүҙә тағы ҡулланылған мөһим бер билдә теге , йәки был конкрет механик теория арауыҡ, ваҡыт һәм материя үҙенсәлектәре тураһында ҡараштарға таяна. Был билдә буйынса механика эсендә ошондай бүлектәр айырып йөрөтәләр:
* [[классик механика]];
* [[релятивистик механика]];
* [[квант механикаһы]].
 
== ИҫкәрмәИҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{примечания}}
 
== Әҙәбиәт ==
<!--Упорядочено по алфавиту-->
11 574

үҙгәртеү