Төп менюны асырға

Үҙгәртеүҙәр

3 байт алынған ,  2 года назад
ә
clean up, replaced: дингеҙ → диңгеҙ (3) using AWB
'''Архипела́г''' ({{lang-grc|Αρχιπέλαγος}}: Αρχι «тәү, баш» + πέλαγος «диңгеҙ») — бер-береһенә яҡын урынлашҡан һәм ғәҙәттә барлыҡҡа килеүҙәре (ҡитғасал, вулкансал, кораллсал) бер үк булған һәм оҡшаш геологик төҙөлөшкә эйә булған дингеҙдиңгеҙ утрауҙары төркөмө.
 
[[Рәсем:Ksamil Islets.jpg|thumb||right|235px|[[Албания]]ла Ксамил архипелагы]]
[[Рәсем:Iles kerguelen2.png|мини|[[Кергелен]] архипелагы — бер эре утрау менән бик күп ваҡ утрауҙар]]
[[Рәсем:Novaya Zemlya.ru.svg|мини|[[Яңы Ер]] архипелагы — ике эре утрау менән бер нисә ваҡ утрауҙар]]
 
== Архипелаг төрҙәре ==
 
Архипелагтар дингеҙҙәдиңгеҙҙә айырым йәки ҙур ҡоро ер массивы янында урынлаша ала. Мәҫәлән, [[Шотландия]] өлкән утрауы тирә-яғында 700-ҙән ашыу утрауҙар урынлашҡан. Архипелагтар йыш ҡына вулкан әүҙемлегенән барлыҡҡа килә, әммә уларға башҡа геологик процестар, әйтеп үткәндә эрозия, төпрә ултырыу һәм ер ҡалҡыуҙың ҡағылышы ла ихтимал.
 
Архипелагтарҙа урынлашҡан илдәрҙең донъяла иң ҙур бише — [[Индонезия]], [[Япония]], [[Филлипиндар]], [[Яңы Зеландия]] һәм [[Бөйөк Британия]].
Утрауҙары иң күп һанлы булған архипелаг — [[Финляндия]]ның [[Архипелаг дингеҙедиңгеҙе]].
 
== Этимология ==
«Архипелаг» һүҙе боронғо [[грек теле|грек]] һүҙе arche — тәүге, башлыҡ һәм pelages — диңгеҙ һүҙенән килеп сыҡҡан. Тәүҙәрәк {{lang-el2|Αρχιπέλαγος}} Грек архипелагы, йәғни [[Эгей диңгеҙе]] архипелагы тип аталған.
 
 
== Билдәле архипелагтар ==
42 487

үҙгәртеү