Меркурий — версиялар араһындағы айырма

220 байт өҫтәлгән ,  5 лет назад
категория
ә (Ykt www Меркурий (планета) битенең исемен үҙгәртте. Яңы исеме: Меркурий)
(категория)
 
| изображение2 = Mercury-real color.jpg
| ширина2 =
| подпись2 = Меркурий тәбиғи төҫөндә («[[Маринер-10|Маринера-10]]» фотоһы)
| другие названия =
| обозначение астероида =
| площадь поверхности = 7,48{{e|7}} км²<br />0,147 ҡыш
| объём = 6,08272{{e|10}} км³<br />0,056 ер
| масса = 3,33022{{e|23}} кг<br />0,055274 ер<ref name="Язев">''С. А. Язев''. Лекции о Солнечной системе: Учебное пособие. — СПб: Лань, С. 45-56, 2011. ISBN 978-5-8114-1253-2</ref><ref name="galspace" />
| плотность = 5,427 г/см³<br />0,984 земной
| ускорение свободного падения = 3,7 м/с²<br />0,377 [[Есемдең тотҡарлыҡһыҙ төшөүе|g]]
| состав атмосферы = 42,0 % [[кислород]]<br />29,0 % [[натрий]]<br />22,0 % [[водород]]<br />6,0 % [[гелий]]<br />0,5 % [[калий]]<br />0,5 % остальные ([[вода]], [[азот]], [[ксенон]], [[криптон]], [[неон]], [[кальций]], [[магний]])<ref name="nasa" /><ref name="galspace">[http://galspace.spb.ru/mercury.html Проект «Исследование Солнечной системы», Меркурий]</ref>
}}
'''Меркурий''' —[[Ҡояш]]ҡа иң яҡын планета. Меркурий [[астероид]]тәр орбитаһынан эстә ята, шуға уны Ҡояш системаһының эске планетаһы тип атайҙар. 2006 йылда [[Плутон (планета)|ПлутонПлутонды]]ды планеталар статусынан мәхрүм иткәс Меркурий иң бәләкәй [[планета]] булып ҡалды. Меркурий өҫтөнә ҡояш нурҙары [[Ер (планета)|Ер]] йөҙөнә ҡарағанда туғыҙ тапҡыр артығыраҡ төшә. Планетаның ҡояш нурҙарынан һаҡлай торған атмосфера ҡатламы юҡ. Көндөҙ температура +429С етә. Был Ҡояш систкмаһындағы иң эҫе урындарҙың береһе. Төндә температура -180С−180С төшә.
 
Был планета Ҡояш тирәләй яҡынса 88 көн ([[Ер (планета)|Ер]] [[тәүлек|тәүлеге]]) әйләнә.
 
Тышҡы күренеше менән Меркурий [[Ай (күк есеме)|Ай]]ҙы хәтерләтә, уның өҫтө лә кратерҙар менән телгәләнгән. Меркурийҙың юлдашы ([[Ай (күк есеме)|Ай]]ы) юҡ, шуға төнөн ҡараңғы. Атмосфераһы бик һирәк. Планетаның тимер төшө булғанға, [[Ер (планета)|Ер]]ҙекенән 0,1 тәшкил иткән магнит ҡыры бар.
 
== Планетаның хәрәкәт итеүе ==
Оҙаҡ ваҡыт Меркурий Ҡояшҡа бер яғы менән генә ҡарай, йәғни Меркурий тәүлеге бер Меркурий йылына тигеҙ тип тип иҫәпләнә ине. Аҙағыраҡ Меркурий тәүлеге 2/3 йылға тигеҙ икәне асыҡланды. Ҡояш яҡын булғанға планетаның әйленеү тиҙлеген тотҡарлай. Бер йыл (Меркурий йылы) эсендә Меркурийҙа бер ярым тәүлек үтә.
 
== Әҙәбиәт ==
* Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет. — М.: Наука, 1975. — 216 с. — 65 000 экз.
* Ксанфомалити Л. В. Неизвестный Меркурий // В мире науки. — 2008. — № 2.
* Маров М. Я. Планеты Солнечной системы. — 2-е изд. — М.: Наука, 1986. — 320 с.
* Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин. — М.: Физматлит, 2008. — 400 с. — ISBN 978-5-9221-0989-5
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
<references/>
{{Ҡояш системаһы‎}}
 
== Әҙәбиәт ==
[[Категория:Космос]]
* Гребеников Е. А., Рябов Ю.  А.  Поиски и открытия планет.  — М.: Наука, 1975.  — 216 с.  — 65 000 экз.
[[Категория:Астрономия]]
* Ксанфомалити Л.  В.  Неизвестный Меркурий // В мире науки.  — 2008.  — №  2.
[[Категория:Планета|*]]
* Маров М.  Я.  Планеты Солнечной системы.  — 2-е изд.  — М.: Наука, 1986.  — 320 с.
* Солнечная система / Ред.-сост. В.  Г.  Сурдин.  — М.: Физматлит, 2008.  — 400 с.  — ISBN 978-5-9221-0989-5
 
 
 
{{Astro-stub}}
{{Ҡояш системаһы‎}}
[[Категория:Алфавит буйынса планеталар һәм юлдаштар]]
[[Категория:КосмосМеркурий]]
38 428

үҙгәртеү