Ҡайын — версиялар араһындағы айырма

47 байт өҫтәлгән ,  5 лет назад
ә
ҡалыптар
ә (clean up, removed: Link FA using AWB)
ә (ҡалыптар)
| ipni = 13475-1
}}
'''Ҡайын'''  — ҡайын һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты, беше аҡ туҙ ҡабыҡлы, эре япраҡлы [[ағас]].
 
== Таралышы ==
== Биологик яҙма ==
{{Биофото|Betula_lenta_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-021.jpg|left|ш=250|Ҡайын <br /> {{Бот.илл.|1}}|color=lightgreen}}
Яҡтылыҡ ярата, йомортҡа йәки кире йомортҡа формаһындағы сатырлы, 40—150 йәшкә еткән япраҡ ҡойоусы ағас, һирәгерәк ҡыуаҡ. Олоно аҡ төҫтә (кәрлә ҡайын ҡыҙғылт‑көрән төҫтә), тармаҡлы, бейеклеге 0,2—20  м. Япраҡтары сиратлы, һаплы, ябай; ромб, йомортҡа, һирәгерәк йомро формалы, бысҡылы йәки тешле ситле. Сәскәләре күркһеҙ, бер енесле, оҙон һырғаларҙа. Һеркә (ата) һырғалар йәй башынан ботаҡ остарында үҫешәләр һәм ҡышлайҙар, яҙ көнө сәскә аталар һәм һары төҫтәге “һеркә«һеркә осоралар”осоралар». Йәшел төҫтәге ҡыҫҡа емешлек (инә) һырғалары ҡыҫҡа үренделәрҙәге бөрөләрҙән барлыҡҡа килә. Апрель–июндәАпрель-июндә япраҡ ярған ваҡытта сәскә ата. Емеше  — ярылы ҡырпыуы булған ваҡ, ялпаҡланған сәтләүек, йәй аҙағында, көҙөн өлгөрә.
 
== Ареал һәм төрҙәре ==
Һалбыр ҡайын ҡайын һәм һыу айырғыстарҙың ҡатнаш урмандарында; аҡ ҡайын  — һаҙланған уйһыулыҡтарҙа; БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән һәм Салауат районында ғына осраған реликт кәрлә ҡайын гипна һәм сфагнум һаҙлыҡтарында, һирәк ҡарағас урмандарында һәм тау тундраһында үҫә; тәпәш ҡайын һирәкләп ҡыуаҡлыҡ‑сфагнум һаҙлыҡтарында һәм тау тундраһында осрай; кәкре ҡайын тауҙарҙың ярым яланғас бүлкәтендә кәкре ағастарҙан торған урмандар барлыҡҡа килтерә.
 
Ҡайын [[төнъяҡ]] ярымшарҙа таралған.
 
== Әҙәбиәт ==
* Иллюстрированный определитель растений Ленинградской области / Под ред. А.  Л.  Буданцева и Г.  П.  Яковлева  — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2006.  — С. 167.  — 700 экз.  — ISBN 5-87317-260-9. {{ref-ru}}
* Ғүмәров В. З.  Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160−160 б. ISBN 5-295-01499-1
 
== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/7528-ajyn}}
<references/>
 
{{викилаштыр}}
{{БЭ}}
{{Botanics-stub}}
 
{{|ru}}
 
[[Категория:Ҡайындар]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Америка флораһы]]
[[Категория:Дарыу үҫемлектәре]]
[[Категория:Ҡайын|* һымаҡтар]]
[[Категория:Ағастар]]
38 428

үҙгәртеү