Урта диңгеҙ — версиялар араһындағы айырма

61 байт алынған ,  5 лет назад
ә
Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
ә (Bot: Migrating 169 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q4918 (translate me))
ә
 
 
'''Урта диңгеҙ''' - — [[Атлантик океан]] бассейнына ҡараған һәм уға [[Гибралтар боғаҙы]] аша тоташҡан [[диңгеҙ]]. [[Альборан диңгеҙе|Альборан]], [[Балеар диңгеҙе|Балеар]], [[Лигурий диңгеҙе|Лигурий]], [[Тиррен диңгеҙе|Тиррен]], [[Адриатик диңгеҙ|Адриатик]], [[Ионик диңгеҙ|Ионик]] һәм [[Эгей диңгеҙе|Эгей]] диңгеҙҙәрен үҙ эсенә ала. Уның бассейнына шулай уҡ [[Мәрмәр диңгеҙе|Мәрмәр]], [[Азак диңгеҙе|Азак]] һәм [[Ҡара диңгеҙ]] инә.
 
== Тарих ==
Бөгөнгө көндәге Урта диңгеҙ боронғо [[Тетис океаны|Тетис океанының]] ҡалдығы булып һанала. [[Тетис океаны]] Урта диңгеҙҙән күпкә киңерәк һәм көнсығышҡа табан йәйелгән булған. [[Арал диңгеҙе|Арал]],[[Каспий диңгеҙе|Каспий]], [[Ҡара диңгеҙ]] һәм [[Мәрмәр диңгеҙе|Мәрмәр диңгеҙҙәре]] шулай ук Тетистың ҡалдыҡтары булып тора.
 
Борон Тетис океанын бөтә яҡтан да ҡоро ер уратып, [[Пиреней ярымутрауы]] [[Африка]] менән ҡоро ер аша тоташып тороуы ихтимал.
 
== Физик-географик белешмә ==
Урта диңгеҙ 21 илдең ярҙарын йыуа:
: '''[[Европа|Европала]]ла''' (көнбайыштан көнсығышҡа): [[Бөйөк Британия]] (Гибралтар), [[Испания]], [[Франция]], [[Монако]], [[Италия]], [[Мальта]], [[Греция]], [[Төркиә]] (Европалағы өлөшө), [[Черногория]], [[Хорватия]], [[Албания]], [[Словения]];
: '''[[Азия|Азияла]]ла''' (төньяҡтан көньяҡҡа): [[Төркиә]] (Азиялағы өлөшө), [[Сирия]], [[Кипр]], [[Ливан]], [[Израиль]] һәм [[Мысыр]] (Азиялағы өлөшө);
: '''[[Африка|Африкала]]ла''' (көнсығыштан көнбайышҡа): [[Мысыр]] (Африкалағы өлөшө), [[Ливия]], [[Тунис]], [[Алжир]], [[Марокко]] һәм [[Испания]].
 
Майҙаны 2  500  мең  км².
 
Һыу күләме 3  839  мең  км³.
 
Уртаса тәрәнлек 1  541  м; иң тәрән урыны  — 5  121  м.
 
Иң эре утрауҙар: [[Балеар утрауҙары]], [[Корсика]], [[Сардиния]], [[Сицилия]], [[Крит]] һәм [[Кипр]].
 
{{sea-stub}}
[[Категория:Диңгеҙҙәр]]
[[Категория:Атлантик океан]]
38 428

үҙгәртеү