Кинйә Арыҫланов — версиялар араһындағы айырма

категория
(ҡалып)
(категория)
}}
{{фамилиялаш|Арыҫланов}}
'''Кинйә Арыҫланов''' (1723, Танып ауылы Бошман-Ҡыпсаҡ волосы Нуғай даруғаһы, [[Кинйәабыҙ (Көйөргәҙе районы)|Кинйәабыҙ]] ауылы [[Көйөргәҙе районы]] [[Башҡортостан|Башҡортостан республикаһы]] — ?) — [[башҡорт]] старшинаһы, абыҙ,<ref name=hrono>[http://www.hrono.ru/biograf/bio_k/kinzya.php Кинзя Арсланов (Арасланов)]</ref>, [[Крәҫтиәндәр Һуғышы (1773—1775)| 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы|1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы]] полководецы [[Башҡорттар|башҡорттарға]] башҡортса манифестар яҙыусы, Пугачевтың идеологы.
 
[[Файл:Кинйәабыҙ-ҡурсаулығы.jpg|thumb|leftright|[[Туғай Кинйәһе (Беренсе Кинйәабыҙ) ауылы тарихи-мәҙәни ҡурсаулығы]]]]
Ул бик ихтирамлы кеше булған, урыҫ, ғәрәп, фарсы, немец телдәрен белгән. 1760-сы йылдарҙа Бошман Ҡыпсаҡ ырыуының старшинаһы булған. Ул беренсмеләрҙән булып, Пугачев яуына ҡушылыусы старшина. [[Пугачёв, Емельян Иванович|Емельян Пугачёв]] уға бригада генералы титулы бирә. Ул урыҫ булмаған барлыҡ формированиелар менән командалыҡ итә}. Урыҫ булмаған халыҡтар менән аралашҡанда [[Пугачёв, Емельян Иванович|Емельян Пугачёвты]]ңПугачёвтың советнигы(кәңәшсеһе) була.<ref name=hrono/>. Күтәрелештә башҡорттарҙың, татарҙарҙың, ҡалмыҡтарҙың һәм башҡа халыҡтарҙың күпләп ҡатнашауы -Кинйә Арыҫлановтың һөҙөмтәле эшмәкәре.<ref name=hrono/>. Төрки телендә указдар, манифестар һәм башҡа мөрәжәғәтнамәләр яҙа. Пугачев менән берлектә Башҡортостанда барған халыҡ күтәрелештәренә етәкселек итә. [[1774 йыл]]да хәбәрһеҙ юғала.
 
== Иҫкәртмәләр ==
== Әҙәбиәт ==
* Усманов А. Н. Кинзя Арсланов — выдающийся сподвижник Пугачева, в сборнике: Исторические записки, т. 71, М., 1962.
* Кинзя Арсланов — статья из [[БСЭ|Большой советской энциклопедии]]
* Гали Ибрагимов «Кинзя» Уфа, башкирское книжное издательство, 1988 ISBN 5-295-00183-0
* Ғәли Ибраһимов Киниә Тарихи роман ӨФӨ 2009 ISBN 978-5-295-04951-4
 
 
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Башҡортостан шәхестәре]]
[[Категория:Башҡорт ихтилалдары етәкселәре]]
[[Категория:Башҡорт батырҙары]]
[[Категория:Мәләүез районында тыуғандар]]
[[Категория:Көйөргәҙе районы]]
[[Категория:Арыҫлановтар]]
38 428

үҙгәртеү