Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы — версиялар араһындағы айырма

вики, һылтанма
(вики, һылтанма)
|род деятельности =
|дата рождения = 1859
|место рождения = {{МР|[[Ергән}}]] ауылы, [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]], [[Ырымбур губернаһы]] (хәҙерге [[Башҡортостан]], {{ТУ|Мәләүез районы районы ]]}})
|гражданство = {{Российская империя}}
|подданство =
|дата смерти = 9.10.1921
|место смерти = Орск (Үр) ҡалаһы
|отец =
|мать =
|викисклад =
}}
{{однофамильцыФамилиялаш|Рәмиев}}
 
'''Рәмиев Мөхәмматзакир Мөхәммәтсаҙиҡ улы'''  — «Ваҡыт» гәзитен һәм «Шура» журналын ойоштороусы, татар яҙыусыларының китаптарын баҫтырыусы, меценат һәм шағир.
 
[[1859 йыл]]дың 23 ноябрендә [[Ырымбур губернаһы]] [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]]нең Ергән ауылында тыуған. Уның атаһы Мөхәммәтсаҙиҡ [[1862 йыл]]да Ырымбур губернаһында һабын ҡайнатыу заводы һатып ала, ә ете йылдан һуң алтын табыу буйынса беренсе приискыһын аса. Уның улдары Мөхәммәтзакир менән Мөхәммәтшакир аталарының эшен киңәйтә һәм [[ХХXX быуат]] башына хәҙерге [[Башҡортостан]] һәм [[Силәбе өлкәһе]] территорияһында егерме алтын приискыһы ойоштора, улар ҙур табыш килтерә.
 
Закир менән Шакирҙы татар теленә лә, рус теленә лә әсәһе өйрәтә. Һуңынан улар башланғыс мосолман мәктәбендә, унан һуң ике ҡыш Орск ҡалаһында, ата-әсә йортонан 70 саҡырым алыҫлыҡтағы Муллаҡай ауылындағы мәҙрәсәлә уҡыйҙар. Шунан Закир ике йылға [[Төркиә]]гә китә. Истанбулда уҡый, төрөк телен һәм әҙәбиәтен, башҡа предметтарҙы өйрәнә.
Төркиәлә уҡып ҡайтҡандан һуң Закир Рәмиев тыуған иленә ҡайта һәм күпмелер ваҡыт [[Орск]]иҙа йәшәй. Бында ул сауҙа менән шөғөлләнә, йәйҙәрен алтын приискыһында үткәрә, Төркиәнән ҡайтҡандың икенсе йылына сауҙагәр Бурнаевтың ҡыҙы Мәхүпъямалға өйләнә. Уларҙың һигеҙ балалары тыуа.
 
Ҡыштарын Закир Рәмиев ғаиләһе менән бергә [[ЫрымбуЫрымбуh]]рҙаҙа йәшәй, ижади һәм хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Уның өйөндә татар интеллигенцияһының алдынғы вәкилдәре йыйыла. Ул күп уҡый, [[Европа]] буйлап сәйәхәт ҡыла, үҙ шиғри әҫәрҙәрен ижад итә. Дәрдмәнд  — һағыш шағиры.
 
Закир йәмәғәт тормошонда әүҙем кеше була  — бер нисә тапҡыр Ырымбур ҡала думаһына һайлана, [[1906 йыл]]да уны I Дәүләт Думаһына депутат итеп һайлайҙар. [[1917 йыл]]дың июлендә [[Ҡазан]]да [[Бөтә Рәсәй мосолман ҡоролтайы]] эшендә ҡатнаша. Ноябрь аҙағында Ырымбурҙа үткәрелгән Дөйөм башҡорт ҡоролтайы Башҡорт республикаһын ойоштороу тураһында иғлан итә. Республика иң элек үҙ территорияһындағы бөтә ер аҫты һәм ер өҫтө байлыҡтарын, шул иҫәптән Рәмиевтарҙың приискыларын да, дәүләт милке итеп иғлан итә.
[[1918 йыл]]дың [[23 ғинуар]]ында Ырымбурҙа бөтә власть большевиктар ҡулына күсә. «Ваҡыт» һәм «Шура» сығыуҙан туҡтай. Шәхси типографияһын эшсе, крәҫтиән һәм һалдат депутаттары Советына тапшырып, 59 йәшлек Закир Рәмиев Ырымбурҙағы йортон, милкен, бай китапханаһын ҡалдырып, ғаиләһе менән Орскиға күсенә.
 
Ул үҙ-үҙенә бикләнмәй. Орскиҙа милли эштәр буйынса йәш, белемле комиссар [[Дәүләтшин Абдулла Сибәғәтулла улы|Абдулла Дәүләтшин]] менән аралаша, урындағы интеллигенция менән осраша. [[1921 йыл]]дың көҙөндә Ырымбурға барып, ваба сиренән үлгән оло ҡыҙы Өммөгөлсөмдө ерләп ҡайтҡас, Закир Рәмиев ҡаты сирләп китә һәм бер аҙнанан вафат була. Был 1921 йылдың 9 октябрендә була. Хәҙерге [[Башҡортостан]] территорияһында үҙ аҡсаһына тиҫтәләгән мәсет, мәктәп һәм дауаханалар төҙөгән, татар һәм башҡорт халҡының мәҙәниәтен, мәғарифын үҫтереүгә ҙур өлөш индергән патриоттың йөрәге тибеүҙән туҡтай. Уны [[Татарстан]]да ғына түгел, Башҡортостанда ла хөрмәтләп иҫкә алалар.
 
== Һылтанмалар ==
{{БЭ2013|index.php/read/8-statya/12433-r-miev-m-kh-m-tzakir-m-kh-m-tsadi-uly}}
 
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Башҡортостан шәхестәре]]
[[Категория:Мәләүез районы]]
[[Категория:Мәләүез районында тыуғандар]]
[[Категория:Татар яҙыусылары]]
[[Категория:Төрки халыҡтары әҙәбиәте]]
[[Категория:Әҙәбиәт]]
38 428

үҙгәртеү